0 MÃ ĐỀ NƯỚC-Ottelia alismoides-chữa phù thũng, hen suyễn

MÃ ĐỀ NƯỚC

Tên khác: Hẹ nước, Vợi.

Tên khoa học: Ottelia alismoides (L.) Pers.; thuộc họ Lá sắn (Hydrocharitaceae).

Tên đồng nghĩa: Boottia alata Gagnep.; Boottia bodinieri (H.Lév. & Vaniot) H.Lév. & Vaniot; Boottia lanceolata Gagnep.; Boottia thorelii Gagnep.; Damasonium alismoides (L.) R.Br.; Damasonium indicum Willd.; Damasonium javanicum Blume; Damasonium lactucifolium Planch.; Damasonium lancifolium C.Presl; Damasonium timorense Zipp. ex Span. Damasonium tranquebariense Schult.f.; Hydrocharis bodinieri H.Lév. & Vaniot; Hymenotheca latifolia Salisb.; Ottelia alata (Gagnep.) H.Li; Ottelia alismoides var. cordifolia Kuntze; Ottelia alismoides var. lacustris (Kom.) Kitag.; Ottelia alismoides f. lacustris Kom.; Ottelia alismoides var. lanceolata Kuntze; Ottelia alismoides var. oryzetorum (Kom.) Kitag.; Ottelia alismoides f. oryzetorum Kom.; Ottelia bodinieri (H.Lév. & Vaniot) Dandy; Ottelia condorensis Gagnep.; Ottelia dioecia S.Z.Yan; Ottelia ensiformis Blanco; Ottelia hoffmeisteri Klotzsch; Ottelia indica (Willd.) Planch. ex Dalzell & A.Gibson; Ottelia japonica Miq.; Ottelia javanica (Blume) Voigt; Ottelia lactucifolia (Planch.) Walp.; Ottelia lanceolata (Gagnep.) Dandy; Ottelia philippinensis Ostenf.; Ottelia thorelii (Gagnep.) Dandy; Stratiotes alismoides L.; Stratiotes quinquealatus Stokes

Mô tả (Đặc điểm thực vật): Cây thuỷ sinh, chìm. Thân ngắn mọc ngắn ở dưới nước. Lá 5-10, biến đổi rất lớn; phiến mỏng tròn, màu xanh dợt hay nâu nâu, nhẵn, đường kính 5-20cm, cuống lá dài hay ngắn là do độ sâu của nước quyết định. Hoa đơn độc mọc ở nách lá, màu trắng, ít khi hường, 6 nhị, 6 vòi nhuỵ. Bầu dưới, dài 2,5cm. Quả bế thuôn, ở mặt ngoài có 6 cánh dọc dạng làn sóng, chứa nhiều hạt.

Bộ phận dùng: Toàn cây phơi hay sấy khô (Herba Otteliae).

Sinh thái, Phân bố: Cây của nhiều miền Malaysia, được truyền vào nước ta, mọc trong các ao hồ, ở chỗ có bùn, thông thường ở ruộng nước, suối. Phân nhiều ở vùng đồng bằng.

Thu hái: Thu hái toàn cây quanh năm.

Thành phần hoá học: Trong cây có diarylheptanoid, caroten 2,6mg, vitamin C 17mg.

Tính vị, tác dụng: Vị ngọt, nhạt; có tác dụng tiêu viêm, lợi tiểu, long đờm, giải nhiệt.

Công dụng, cách dùng: Thân và lá rửa sạch, luộc qua rồi xào hoặc nấu canh ăn được. Dân gian dùng Mã đề nước chữa phù thũng, hen suyễn, lao phổi.

Tài liệu tham khảo:

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

The Plant List 2013

Hoye TR1, Ayyad SE, Beckord HJ, Brown SG.s (2013); New diarylheptanoids and a hydroxylated ottelione from Ottelia alismoides; Nat Prod Commun;8(3):351-8.

Chinese Plant Names

Read more

0 MÃ ĐỀ KIM-Dichondra repens-chữa viêm gan cấp tính

MÃ ĐỀ KIM

Tên khác: (cây) Hai hạt, Kim tiền thảo.

Tên khoa học: Dichondra repens J.R. Forst. & G. Forst.; thuộc họ Bìm bìm (Convolvulaceae).

Tên đồng nghĩa: Dichondra micrantha Meisn.; Dichondra repens var. repens

Mô tả (Đặc điểm thực vật): Cây thảo nhỏ sống nhiều năm, bò ở đất có rễ bất định; thân mảnh có lông nằm. Lá có phiến hình thận tròn, dài 2-3cm, gân từ gốc 7, có lông thưa, cuống dài hơn phiến. Hoa ở nách lá; cuống ngắn hơn cuống lá; tràng hoa hình đĩa nhỏ, có lông; nhị 5, lá noãn 2, rời nhau, vòi nhuỵ 2. Quả bế 2, tròn, có lông. Hoa tháng 4-5.

Bộ phận dùng: Toàn cây phơi hay sấy khô (Herba Dichondrae).

Phân bố: Cây có nguồn gốc Nam Trung Quốc, có thấy ở miền bắc Việt Nam. Cây mọc ở dọc đường đi, đất có cỏ và nơi đất ẩm.

Thu hái: Toàn cây quanh năm, rửa sạch dùng tươi hay phơi khô.

Thành phần hóa học: β-sitosterol, vanillin, octatriacontane, maltol, ursolic acid, scopoletin và umbelliferone.

Tính vị, tác dụng: Vị cay, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, giải độc, lợi tiểu.

Công dụng: Cây dùng để chữa: Viêm gan, viêm túi mật;  Viêm thận, phù thũng, bệnh đường tiết niệu, sỏi; Chữa lỵ.

Cách dùng, liều dùng: Ngày dùng 15-30g, dạng thuốc sắc, thường phối hợp với các vị thuốc khác. Dùng ngoài trị tràng nhạc, cụm nhọt ở ngực, đinh nhọt, đòn ngã chấn thương. Dùng cây tươi giã đắp tại chỗ.

Bài thuốc:

1. Chữa viêm gan cấp tính: Mã đề kim, cât Ban, mỗi vị 60g, giã nát chiết lấy dịch, thêm mật ong mà dùng.

2. Chữa viêm thận, phù thũng: Mã đề kim, Mã đề, vỏ quả Bí đao cạo sạch lông, mỗi vị 15-30g sắc nước uống.

Tài liệu tham khảo:

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

Liu Yuming, Liang Guangyi, Zhang Jianxin, Wu Kongyun, Xu Bixue, Luo Bo (2002); Studies on chemical constituents of Dichondra repens;Europe PubMed Central; 37(8):577-579]

The Plant List 2013

Read more

0 MÃ ĐỀ Á-Plantago asiatica-chữa tiểu tiện buốt

MÃ ĐỀ Á

Tên khác: Xa tiền

Tên tiếng Anh: Chinese plantain, obako, arnoglossa

Tên khoa học: Plantago asiatica L.; Họ Mã đề (Plantaginaceae).

Tên đồng nghĩa: Plantago asiatica subsp. Asiatica; Plantago asiatica var. brevior Pilg.; Plantago asiatica var. densiuscula Pilg.; Plantago asiatica f. folioscopa (T.Itô) Honda; Plantago asiatica var. laxa Pilg.; Plantago asiatica var. lobulata Pilg.; Plantago asiatica f. paniculata (Makino) Hara     ; Plantago asiatica f. rosea Makino ex Nakai; Plantago formosana Tateishi & Masam.; Plantago hostifolia Nakai & Kitag.           ; Plantago major var. asiatica (L.) Decne.; Plantago major var. folioscopa T.Itô ; Plantago major f. paniculata Makino

Mô tả (Đặc điểm thực vật): Cây thảo lâu năm cao 20-60cm có rễ to. Lá chụm ở mặt đất, phiến xoan dài 11-12cm, rộng 4-9cm, hai đầu tù, mép nguyên, nhăn, gân chính 5, mỏng không lông; cuống dẹp, dài đến bằng phiến. Bông đứng cao 20-45cm. Hoa nhỏ màu trắng không lông, lá dài bầu dục cao 1,8-2mm; tràng có ống mang 5 thuỳ xoan; nhị 4. Quả hộp xoan, cao to 3,5 x 2mm, hạt 4-6 to, dài đến 1,8mm, đen. Cây ra hoa tháng 5-9, quả tháng 6-10. 

Bộ phận dùng: Phần cây trên mặt đất (Herba Plantaginis), thường gọi là Xa tiền thảo. Hạt – (Semen Plantaginis), thường gọi là Xa tiền tử.

Phân bố: Ở Việt Nam cây mọc ở trảng vùng núi cao ở Ðà Lạt, tỉnh Lâm Ðồng. Trên thế giới cây có ở Trung Quốc, Bangladesh, Bhutan, India, Indonesia, Japan, Korea, Malaysia, Nepal, Sri Lanka.

Sinh thái: Cây thường mọc ở sườn núi, khe núi, bờ sông, ruộng ,ven đường, đất trống, bãi cỏ; ở độ cao 3800 m so với mực nước biển.

Thu hái: Thu hái khi cây đã có quả chín, phơi khô và đập quả lấy hạt, rồi phơi khô tiếp để cất dành.

Thành phần hoá học: Trong quả, hạt có nhiều chất nhầy, glucosid aucubin, acidic polysaccharide (PLP) , acid plantenolic, cholin, adenin và nhựa. Trong lá có chất nhầy chất đắng caroten, vitamin C, vitamin K và acid citric. Trong cây có glucosid aucubin.

Tính vị, tác dụng: Dược liệu có vị ngọt, tính hơi hàn; có tác dụng thanh nhiệt lợi niệu, thẩm thấp thông lâm, minh mục, khư đàm.

Công dụng: Thường dùng chữa: 1. Thuỷ thũng đầy trướng; 2. Tiểu tiện buốt; 3. Tả lỵ; 4. Mắt đỏ sưng đau; 5. Ho lâu ngày, viêm phế quản.

Tài liệu dẫn:

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

Lu Gong, Hua Zhang, Yuge Niu, Lei Chen, Jie Liu, Sierkemideke Alaxi, Pingping Shang, Wenjuan Yu, and Liangli (Lucy) Yu; Novel Alkali Extractable Polysaccharide from Plantago asiatic L. Seeds and Its Radical-Scavenging and Bile Acid-Binding Activities; J. Agric. Food Chem., 2015, 63 (2), pp 569–577

Flora of China Vol. 19 Page 495, 497

Read more

0 MÃ ĐỀ- chữa sỏi niệu và nhiễm trùng đường niệu

MÃ ĐỀ

Tên khác: Xa tiền, Bông mã đề, Suma (Tày), Nhả én dứt (Thái).

Tên khoa học: Plantago major L.; thuộc họ Mã đề (Plantaginaceae).

Tên đồng nghĩa: Plantago borysthenica Wissjul.; Plantago dregeana Decne.; Plantago gigas H. Lév.; Plantago jehohlensis Koidz.; Plantago latifolia Salisb.; Plantago macronipponica Yamam.; Plantago major var. borysthenica Rogow.; Plantago major var. gigas (H. Lév.) H. Lév.; Plantago major var. jehohlensis (Koidz.) S.H. Li; Plantago major var. kimurae Yamam.; Plantago major var. major; Plantago major f. major; Plantago major var. paludosa Bég.; Plantago major var. pauciflora (Gilib.) Bég.; Plantago major var. sawadai Yamam.; Plantago major f. scopulorum Fr.; Plantago major var. sinuata (Lam.) Decne.; Plantago sawadai (Yamam.) Yamam.; Plantago villifera Kitag.

Mô tả (Đặc điểm thực vật): Cây thảo, sống hàng nãm, có thân ngắn. Lá mọc thành hình hoa thị, hình trứng, dài 5 - 12 cm, rộng 3,5 - 8 cm, đầu tù hơi có mũi nhọn, gân lá hình cung, mép uốn lượn, nguyên hoặc có răng cưa nhỏ, không đều; cuống lá dài 5 -10 cm, loe ở gốc. Cụm hoa mọc ở kẽ lá thằnh bông có cán dài hơn lá; hoa nhỏ có lá bắc hình trứng, ngắn hơn đài; đài 4 thùy hơi có gờ, dính nhau ở gốc; tràng hoa mỏng, khô xác, có 4 thùy hình tam giác nhọn, xếp xen kẽ vói các lá đài; nhị 4, chỉ nhị mảnh; bầu hình cầu, có 2 ô. Quả nang, hình chóp thuôn, dài 3,5 - 4 mm, mở bằng một nắp nứt ngang trên các lá đài; hạt hơi dẹt, màu nâu hoặc đen bóng. Mùa hoa quả : tháng 5-8.

Bộ phận dùng: Phần cây trên mặt (Herba Plantaginis), thường gọi là Xa tiền thảo và hạt  (Semen Plantaginis), thường gọi là Xa tiền tử.

Phân bố: Trên thế giới, mã đề phân bố ở tất cả các vùng nhiệt đới và á nhiệt đới của các châu lục. Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Philippin, Indonesia, Ấn Độ và một số tỉnh phía nam Trung Quốc... là những nơi có nhiều mã đề trong các quần thể mọc hoang cũng như trồng trọt, ở Việt Nam, mã đề mọc hoang dại ở vùng núi. Độ cao phân bố có thể hơn 1600 m (ở Đồng Văn và Mèo Vạc - Hà Giang). Cây còn gặp ở một số đảo lớn như Hòn Mê (Thanh Hóa); Cát Bà (Hải Phòng); Cô Tô (Quảng Ninh)...

Sinh thái: Mã đề là cây ưa sáng, ưa ẩm và có khả năng chịu hạn nhẹ, thích nghi cao với vùng có khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm. ở vùng núi cao lạnh (nhiệt độ trung bình 15 - 16°C), cây sinh trưởng kém, lá nhỏ và tổng khối lượng chất xanh cũng ít. Cây ra hoa quả nhiều, trên một cá thể có thể thu được 10.000 - 14.000 hạt; Trong tự nhiên, khi cây tàn lụi, hạt giống rd xuống đất và có thể tồn tại qua mùa đông, sau đó mới nảy mầm.

Thu hái: Vào tháng 7-8, lúc quả chín, thu hái toàn cây đem về phơi khô, đập quả lấy hạt, rồi phơi khô cất dành.

Thành phần hoá học:

Lá mã đề chứa iridoid (aucubosid, catalpol), acid phenolic và ester phenylpropanoic của glycosid, majorosid. Dược điển Pháp X quy định hàm lượng aucubin phải đạt 0,5%. Sấy ở nhiệt độ 80°, hàm lượng aucubin cao hơn ỏ 40°.

Lá còn chứa chất nhầy vói hàm lượng là 20% (Giáo trình dược liệu, tập 1,1998). Dược điển Việt Nam I, tập 2 quy định hạt phải có chỉ số nở tối thiểu là 5.

Hạt chứa chất nhầy giàu D-galactose, L - arabinose và có khoảng 40% acid uronic, dầu béo, trong đó có acid 9 - hydroxy cis - 11 - octadecenoic (đồng phân của acid ricinoleic) 1,5%

Ngoài ra, mã đề có nhiều flavonoid: apigenin, quercetin, scutelarein, baicalein, hispidulin (5,7,4'-trihydroxy-6-methoxy-flavon), luteolin-7-glucosid, luteolin-7-glucuronid, homoplantaginin (= 7-O-β-D-glucopyranosyl-5,4'- dihydroxy - 6 - methoxyflavon), nopitrin (=7-0-ị3-D- glucopyranosyl - 5,3',4'-trihydroxy-6-methoxyflavon), 7-O-β-D-glucopyranosyl- 5,6,3',4' -trihydroxyflavon).

Mã đề còn chứa nhiều chất khác như acid cinamic, acid p. coumaric, acid ferulic, acid cafeic, acid chlorogenic), caroten, vitamin K, vitamin C (Bài giảng dược liệu, tập I, 1998).

Tính vị, tác dụng: Mã đề có vị ngọt, tính mát, có tác dụng tiêu viêm, lợi tiểu, lợi phế, làm long đờm.

Công dụng: Thường dùng chữa: 1. Sỏi niệu và nhiễm trùng đường niệu, viêm thận, phù thũng; 2. Cảm lạnh ho, viêm khí quản; 3. Viêm ruột, lỵ; 4. Viêm kết mạc cấp, viêm gan; 5. Ðau mắt đỏ có màng. Dùng toàn cây 15-30g, hạt 5-10g dạng thuốc sắc. Dùng ngoài, giã cây tươi đắp mụn nhọt.

Ở Thái Lan, toàn cây được dùng lợi tiểu, trị viêm họng và dùng ngoài trị viêm mủ da, sâu bọ cắn và dị ứng.

Cách dùng: Lá sắc hoặc nấu cao uống làm thuốc thông tiểu, chữa ho lâu ngày, viêm khí quản, tả lỵ, mắt đỏ đau. Cả cây nấu cao đặc bôi trị bỏng. (Lấy bông nhúng thuốc đắp lên chỗ bỏng băng lại, mỗi ngày thay 1 lần). Cây tươi sắc nước uống chữa huyết áp cao. Lá tươi sắc uống chữa lỵ cấp tính và mạn tính. Lá tươi giã nát đắp mụn nhọt, làm mụn nhọt chóng vỡ mủ và mau lành.

Bài thuốc:

1. Chữa lỵ: Mã đề, đây mơ lông, cỏ seo gà, mỗi vị 20g. sắc uống.

2. Chữa người già đái khó, cơ thể nóng: Hạt mã đề 1 chén (có dung tích 50 ml), bỏ vào túi, sắc lấy nước. Dùng nước này nấu cháo lứa kê mà ăn.

3. Chữa tiểu ra máu: Lá mã đề, cỏ ích mẫu, giã vắt lấy nước cốt uống.

4. Chữa sưng dương vật: Hạt mã đề tán nhỏ, mỗi lần uống 1 thìa, ngày 2 lần.

5. Chữa trẻ em tiểu tiện khó: Mã đề giã vắt lấy nước, hòa vói ít mật ong cho uống.

6. Chữa đau mắt: Mã để giã vắt lấy nước cốt, hòa vdi nước mãng tre vòi, lọc trong mà nhỏ mắt.

7. Thuốc lợi tiểu: Hạt mã đề 10g, cam thảo 2g, nước 600 ml. sắc còn 200 ml, chia 3 lần uống trong ngày.

8. Chữa ho đờm: Mã đề 10g, cam thảo 2g, cát cánh 2g, nước 400ml. Sắc còn 200 ml, chia 3 lần uống trong ngày. Nếu không có cam thảo, có thể thay bằng đưòng cho đủ ngọt.

9 Chữa phù thũng và tiêu chảy kèm sốt, ho và nôn: Hạt mã đề, ý dĩ sao, đều bằng nhau. Tán bột, uống mỗi lần 10g, ngày dùng 30g.

10. Chữa tiêu chảy: Mã đề tươi 1-2 nắm, rau má 1 nắm, cỏ nhọ nồi (hoặc lá phèn đen) 1 nắm. Sắc đặc, chia nhiều lần uống.

11. Chữa sốt xuất huyết:

a. Mã đề (hoặc cối xay, rễ cỏ tranh) 20g, rau má 30g, cỏ nhọ nồi 30g. Có thể dùng tươi (giã vắt lấy nưốc uống), hoặc sắc uống. Bài thuốc này cũng có thể dùng để phòng bệnh.

b. Mã đề 40g, cỏ nhọ nồi 40g, rau má (hoặc cát căn) 40g, rau sam 40g, kim ngân 30g, hoa hoè 10g, thảo quyết minh 10g. Sắc với 300 ml nước, lấy 100 ml, uống nước đầu, sau đó sắc nước thứ hai và thứ ba, uống tiếp trong ngày.

12. Chữa bỏng: Nước sắc mã đề đậm đặc 100% (100 ml = 100g mã đề khô), trộn đều vói lanolin 50g, dầu parafin 50g. Bôi thuốc mỡ lên vết bỏng và băng lại.

13. Chữa giai đoạn đầu của bệnh lao phổi: Hạt mã đề 10g, đảng sâm 16g, sơn dược 15g, ý dĩ 10g, mạch môn 10g, hạt mơ Trung Quốc (Prunus mume) 10g, cam thảo 3g. sắc với 600 ml nước, còn 200 ml. Chia làm 2-3 lần uống trong ngày.

14. Chữa đái tháo đường: Hạt mã đề 6g, sơn dược 15,5g, sinh địa 15,5g, phục linh 15,5g, phụ tử 15,5g, sơn thù du 10g, trạch tả 10g, quế 10g, ngưu tất 10g, mẫu đơn bì 6g. Làm thành viên 2,5g, mỗi lần uống 4 viên, agày 2 lần. Hoặc sắc với 800 ml nước, còn 450 ml, mỗi lần uống 150 ml, ngày 3 lần.

15. Dùng trong bệnh sỏi niệu để thúc đẩy sự bài xuất sỏi:

a. Bệnh sỏi niệu thể nhẹ: Hạt mã đề 12 - 40g, kim tiền thảo 40g, thạch vĩ 20- 40g, hoạt thạch 20 - 40g, hải kim sa 12 - 40g, đông quỳ tử 12 - 20g, ngưu tất 12g, chỉ xác 12g, hậu phác 12g, vương bất lưu hành 12g. Có tác dụng bài xuất sỏi đường tiết niêu có đường kính 0,5 - 0,9 cm.

b. Bệnh sỏi niệu thể nặng: Hạt mã đề 12 - 40g, kũn tiền thảo 40g, thạch vĩ 20- 40g, hoạt thạch 20 - 40g, miết giáp 12 - 40g, tam lăng 20g, ý dĩ 20g, ngưu tất 20g, nga truật 20g, chỉ xác 12g, hậu phác 12g, tạo giác thích 12g, hạ khô thảo 12g, xuyên sơn giáp 12g, bạch chỉ 12g. Có tác dụng bài xuất sỏi đường tiết niệu có thể tích tương đối to hơn, lâu không di động.

16. Chữa viêm loét dạ dày tá tràng thể tỳ vị hư hàn, cố thiểu toan dạ dày: Mã đề 10g, hoàng bá 18g, đảng sâm 12g, ô mai 10 quả; phụ tử chế, hoàng liên, đương quy, mỗi vị 8g; quế chi, tế tân, can khương, mỗi vị 6g. sắc uống ngày một thang.

17. Chữa tiêu chảy mạn tính: Hạt mã đề 8g; cát căn, rau má, đảng sâm, cam thảo dây, mỗi vị 12g; cúc hoa 8g. sắc uống ngày một thang.

18. Chữa viêm gan cấp tính:

a. Mã đề 20g, nhân trần 40g, hạ khô thảo 20g, đại phúc bì 16g, đảng sâm 12g. sắc uống ngày một thang.

b. Hạt mã đề, nhân trần, mỗi vị 20g; chi tử sao, phục linh, trư linh, trạch tả, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang.

c. Mã đề 16g, lá bọ mẩy 20g, ý dĩ 16g; nhân trần, đại phúc bì, mỗi vị 12g; chi tử, hương phụ, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang

19. Chữa viêm gan mạn tính (Nhân trần ngũ linh thang gia giảm): Mã đề 12g, nhân trần 20g; đảng sâm, ý dĩ, mỗi vị 16g; bạch truật, phục linh, trạch tả, mỗi vị 12g; trư linh 8g. Sắc uống ngày một thang.

20. Chữa viêm cầu thận cấp tính (Việt tỳ thang gia vị): Mã đề 16g, thạch cao 20g; ma hoàng, bạch truật, đại táo, mỗi vị 12g; mộc thông 8g; gừng, cam thảo, quế chi, mỗi vị 6g. sắc uống ngày một thang.

21. Chữa viêm cầu thận mạn tính (Vi linh thang gia giảm):

a. Mã đề 20g, ý dĩ 16g; thương truậl, phục linh bì, trạch tả, mỗi vị 12g; quế chi, hậu phác, mỗi vị 6g; xuyên tiêu 4g. sắc uống ngày một thang.

b. Mã đề, bạch truật, bạch thược, bạch linh, trạch tả, mỗi vị 12g; phụ tử chế, trư linh, mỗi vị 8g; can khương 6g, nhục quế 4g. sắc uống ngày một thang.

22. Chữa viêm bàng quang cấp tính: Mã đề 16g; hoàng bá, hoàng liên, phục linh, rễ cỏ tranh, mỗi vị 12g; trư linh, mộc thông, hoạt thạch, bán hạ chế, mỗi vị 8g. sắc uống ngày một thang.

23. Chữa bí tiểu tiện, đái dắt, đái buốt: Bông mã đề 12g, cao ban long 20g, rễ cỏ tranh 12g, nhục quế 4g. sắc uống ngày một thang.

24. Chữa sỏi tiết niệu kèm theo bội nhiễm đường tiết niệu:

a. Mã đề 20g, kim tiền thảo 40g, tỳ giải 20g; trạch tả, uất kim, ngưu tất, mỗi vị 12g; kê nội kim 8g. sắc uống ngày một thang.

b. Mã để 20g, Jdm tiền thảo 40g; sinh địa, đạm trức diệp, mỗi vị 16g; mộc thông, cam thảo sao cháy, kê nội kim, mỗi vị 8g. sắc uống ngày một thang. Nếu đái ra máu thêm : cỏ nhọ nồi 16g, tiểu kế 12g. Nếu đau nhiều thêm : ô dược, uất kim, diên hồ sách, mỗi vị 8g.

25. Chữa sỏi tiết niệu gây sung huyết, chảy máu nhiều: Mã đề 20g, kim tiền thảo 40g, ý dĩ 16g, ngưu tất 12g; đào nhân, uất kim, chỉ xác, vỏ cau, kê nội kim, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang.

26. Chữa sỏi tiết niệu nhỏ không có cơn đau, để làm tan sỏi hoặc bài tiết ra ngoài: Hạt mã đề, kim tiền thảo, bạch mao căn, mỗi vị 20g, ý dĩ 12g. Sắc uống ngày một thang.

27. Chữa khí hư:

a. Dịch hoàng thang: Hạt mã đề sao 4g; sơn dược, khiếm thực, mỗi vị 40g; hoàng bá 8g, bạch quả (đập nát) 10 quả. sắc uống ngày một thang.

b. Long đởm tả can thang gia giảm : Mã đề, hạt mã đề, sơn chi, tỳ giải, ý dĩ, mỗi vị 12g; long đởm thảo, sài hồ, bạch thược, sinh địa, mộc thông, hoàng bá, phục linh, mỗi vị 8g. sắc uống ngày một thang.

28. Viêm tai giữa cấp tính:

Hạt mã đề, long đởm thảo, hoàng cầm, mộc thông, trạch tả, smh địa, mỗi vị 12g; chi tử, đương quy, mỗi vị 8g; cam thảo 4g. sắc uống ngày một thang.

Tài liệu dẫn:

Bộ môn dược liệu (2011), “Bài giảng dược liệu”, tập I. Trường đại học Dược Hà Nội

Viện Dược liệu (2004), “Cây thuốc và động vật làm thuốc Việt Nam”, tập II, Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật, tr. 203-205

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

FOC Vol. 19 Page 495, 497

The Plant List 2013

Read more

0 MIỆNG KÍN HAI MÀU-Cleisostoma discolor

MIỆNG KÍN HAI MÀU

Tên khác: Mật khẩu biến màu; Nhục lan màu.

Tên khoa học: Cleisostoma discolor Lindl.; thuộc họ (Phong lan Orchidaceae).

Tên đồng nghĩa: Cleisostoma auriculatum (Rolfe) Garay; Cleisostoma termissum (Rchb.f.) Garay; Gastrochilus rostellatus (Hook.f.) Kuntze; Saccolabium rostellatum Hook.f.; Sarcanthus angkorensis Guillaumin; Sarcanthus auriculatus Rolfe; Sarcanthus discolor (Lindl.) J.J.Sm.; Sarcanthus josephi J.J.Sm.; Sarcanthus macrodon Rchb.f.; Sarcanthus termissus Rchb.f.

Mô tả (Đặc điểm thực vật): Lan sống phụ sinh, thân ngắn, rễ lớn. Lá hẹp dài 10 - 18cm, rộng 1,5 - 2cm, đầu có 2 thùy nhọn không đều, dày. Cụm hoa dài bằng lá, chia nhánh, có 8 - 10 hoa nhỏ, thưa. Cánh môi nhỏ, chia 3 thùy, gốc có cựa thuôn nhọn.

Miệng kín hai màu: Cleisostoma discolor Lindl.

Phân bố: Cây mọc ở Gia Lai, Daklak, Kontum, Đồng Nai và phân bố ở Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia....

Tài liệu tham khảo:

Trần Hợp (1998), Phong lan Việt Nam, NXB Nông nghiệp trang 62.

The Plant List 2013

Read more

0 MÃ ĐẬU LINH KHÁC LÁ-Aristolochia kaempferi

MÃ ĐẬU LINH KHÁC LÁ

Tên khác: Mã đậu linh lá to; Sơn dịch kaempf, Mã đậu linh khác lá, Phòng kỷ, Hán trung phòng kỷ, Thanh mộc hương.

Tên khoa học: Aristolochia kaempferi Willd.; họ Nam mộc hương (Aristolochiaceae).

Tên đồng nghĩa: Aristolochia chrysops (Stapf) E.Wilson ex Rehder; Aristolochia dabieshanensis C.Y.Cheng & W.Yu; Aristolochia heterophylla Hemsl.; Aristolochia kaempferi f. heterophylla (Hemsl.) S.M.Hwang; Aristolochia kaempferi f. lineata (Duch.) Makino; Aristolochia kaempferi var. longifolia Franch. & Sav.; Aristolochia kaempferi f. longifolia (Franch. & Sav.) Makino; Aristolochia kaempferi f. mirabilis S.M.Hwang; Aristolochia kaempferi var. pallescens Nakai; Aristolochia lineata Duch.; Aristolochia mollis Dunn; Aristolochia neolongifolia J.L.Wu & Z.L.Yang; Hocquartia kaempferi (Willd.) Nakai ex Honda; Isotrema beterophylla (Hemsl.) Stapf; Isotrema chrysops Stapf; Isotrema heterophyllum (Hemsl.) Stapf; Isotrema kaempferi (Willd.) H.Huber; Isotrema lasiops Stapf         

Đặc điểm thực vật (Mô tả): Dây leo mảnh, thân mảnh, có lông mịn. Lá có phiến bầu dục thuôn, dài 8 - 9cm, rộng 3cm, gốc hình tim có tai, hai mặt có lông mềm, hơi nâu ở mặt trên, vàng ở mặt dưới, gân từ gốc 5; cuống 1,5cm. Hoa 1 - 2 ở nách lá; cuống 1,5cm.. Hoa có cuống dài, có lông; bầu có lông dày trắng, ống có ít hoa. Quả nang, quả dài 5cm, rộng 1,5cm, nở thành, có nhiều hạt.; hạt dẹp, dài 12mm Cây ra hoa tháng 5-6, có quả tháng 7-8.

Bộ phận dùng: Rễ và hạt phơi hay sấy khô của cây mã đậu linh lá khác (Radix et Semen Aristolochiae Kaempferae), thường gọi là Hán trung phòng kỷ.

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Trung Quốc và Bắc Việt Nam. Ở nước ta đã phát hiện được ở núi Lưỡi hái, huyện Thanh Sơn, tỉnh Vĩnh Phú. Cây sống ở ven suối đá cạn của núi đất lẫn đá.

Thu hái chế biến: Người ta thu hái rễ vào mùa xuân, rửa sạch, thái nhỏ phơi khô dùng. Hạt lấy ở quả già.

Thành phần hóa học: Rễ và thân có dẫn chất phenanthrene (aristoliukine-C, aristofolin-E) và acid aristolochic-Ia methyl ester và one một sesquiterpene (madolin-P).

Tính vị, tác dụng: Vị đắng, cay, tính hàn, có tác dụng lợi thuỷ tiêu thũng, khư phong chỉ thống, giáng huyết áp.

Công dụng: Rễ được dùng ở Trung Quốc để trị thuỷ thũng, lâm bệnh, tiểu tiện khó khăn, phong thấp tê đau, cước khí thấp thũng, hạ bộ thấp sang ung thũng và cao huết áp. Quả cũng được dùng như các loại mã đâu linh khác.

Liều dùng, cách dùng: Ngày dùng 4-12g dạng thuốc sắc. Hạt được dùng trị bệnh đau dạ dày.

Tài liệu dẫn:

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

Wu TS, Leu YL, Chan YY., Constituents from the stem and root of Aristolochia kaempferi., Biol Pharm Bull. 2000 Oct;23(10):1216-9.The Plant List 2013

FOC Vol. 5 Page 261

Read more

0 MÃ ĐẬU LINH-Aristolochia kwangsiensis-Chữa viêm dạ dày

MÃ ĐẬU LINH

Tên khác: Cây khố rách, Mã đậu linh quảng tây, Mã đậu linh lá to, Đại diệp mã đậu linh, Viên diệp mã đậu linh.

Tên khoa học: Aristolochia kwangsiensis Chun & F.C.How ex S.Yun Liang; thuộc họ Nam mộc hương (Aristolochiaceae).

Tên đồng nghĩa: Aristolochia austroszechuanica S.S.Chien & C.Y.Cheng ex C.Y.Cheng & J.L.Wu   

Đặc điểm thực vật (Mô tả): Cây sống nhiều năm, thân leo hoá gỗ, có rễ củ to. Thân non và lá non có nhiều lông. Lá già chỉ có lông ở mặt dưới và ở gân mặt trên. Phiến lá dạng trứng tròn: 23-34 x 22-32 cm; chóp lá tù, gốc lõm dạng tim; có 5 đôi gân bên gần đối xứng nhau; gân mạng nổi rõ ở mặt dưới lá. Cụm hoa có 1-2 hoa ở nách lá. Hoa có cuống; cả cuống và bao hoa cong hình chữ "S"; ống bao hoa xanh nhạt, dài đến 7,5 cm, phần lớn nhất ở chỗ cong có đường kính khoảng 1,4 cm; các thuỳ của ống hình tam giác, mặt tím hồng, mặt trên có các gai nổi màu hồng đậm; họng ống tròn, màu vàng. Nhị 6. Bầu 6 ô; vòi nhuỵ 6. Quả màu nâu vàng, gần hình trụ tròn, dài 8-10 cm, có 6 cạnh lồi, đỉnh có đuôi dài khoảng 3mm. Hạt hình trứng, màu nâu, cỡ 5 x 4 mm, mặt hơi lõm.

Sinh học và sinh thái: Cây ra hoa vào tháng 5, mùa quả tháng 6-9. Cây tái sinh chồi ở thân vào mùa xuân. Chưa rõ khả năng trồng bằng hạt. Cây ưa sáng và có thể chịu bóng; mọc rải rác trên đất lẫn đá, ở rừng thứ sinh, thưa, ở độ cao tới 1000 m.

Phân bố: Loài của Nam Trung Quốc và Việt Nam. Ở nước ta cây mọc hoang ở rừng núi, phát hiện ở Lạng Sơn và Hà Giang (Mèo Vạc).

Bộ phận dùng: Rễ đã phơi hay sấy khô của Cây khố rách (Radix  Aristolochiae Kwangsiensis); thường gọi là Mã đậu linh.

Thu hái: Rễ và mùa thu, dùng tươi hay phơi khô.

Thành phần hóa học: Trong rễ có allantoin, acid aristolochic A, β-sitosterol, 6-methoxydenitroaristolochic acid methyl ester, 6-methoxyaristolochic acid A methyl ester và magnoflorine.

Tính vị, tác dụng: Rễ có mùi thơm, có tác dụng giải nhiệt giảm đau, sát trùng, cầm máu.

Công dụng: Chữa viêm dạ dày, ruột, đau họng; dùng ngoài chữa vết thương và nhọt độc. 

Liều dùng, cách dùng: Ngày dùng 4-6g dạng thuốc sắc. Dùng ngoài, giã rễ tươi đắp hoặc dùng rễ khô tán bột rắc.

Tình trạng: Loài đã từng bị khai thác lấy nguyên liệu làm thuốc. Trong các điểm phân bố trước đây, tại Thạch An (Cao Bằng) nay không còn tìm lại được. Khu phân bố chia cắt xa nhau, bị tàn phá nghiêm trọng.

Phân hạng: EN A1c,d

Biện pháp bảo vệ: Loài đã được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam (1996) với cấp đánh giá "sẽ nguy cấp" (V). Cần có kế hoạch điều tra, xác định điểm phân bố còn sót lại để bảo vệ. Đồng thời đưa về trồng, nghiên cứu nhân giống để phát triển.

Tài liệu dẫn:

Sách đỏ Việt Nam (2007): 93; STCT: 560-561; TCDL, 6(4): 98; TCSH, 17(4-CĐ): 32.

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

Zhou FX, Liang PY, Qu CJ, Wen J (1981), Studies on the chemical constituents of Aristolochia kwangsiensis Chun et How ex C F Liang; Acta pharmaceutica Sinica 16:8 1981 Aug pg 638-40

The Plant List 2013

FOC Vol. 5 Page 262

Read more

0 MẠC TÂM-Hymenocardia punctata-Công dụng cách dùng

MẠC TÂM

Tên khác: 

Quả dẹt, giây nô, dom phnom phneng, pnon puin.

Tên khoa học: 

Hymenocardia punctata Wall. ex Lindl.; thuộc họ thầu dầu (Euphorbiaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Hymenocardia laotica Gagnep.; Hymenocardia wallichii Tul.; Hymenocardia wallichii var. dasycarpa Gagnep.; Hymenocardia wallichii var. dasycarpa Gagnep.; Samaropyxis elliptica Miq.            

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây nhỏ cao 1-3m; nhánh non có lông vàng. Lá có phiến bầu dục, dài 5-6cm, rộng 3-3,5cm, không lông ở mặt trên, có lông hình khiên ở mặt dưới; gân phụ 4 cặp; cuống 8-15mm, có lông vàng; lá kèm hình kim cao 2-3,5mm. Hoa đực gắn thành bông; nhị 4-5, dính thành trụ nhị, có nhuỵ lép. Hoa cái thành chùm, lá đài có lông hình khiên; không có cánh hoa; bầu không lông có 2 vòi nhuỵ dài. Quả có 2 cánh; hột 2. Cây ra hoa quả tháng 3-5.

Bộ phận dùng:

Vỏ thân và quả phơi hay sấy khô của cây Mạc tâm (Cortex et Fructus Hymenocardiae).

Thành phần hóa học: 

Phenol (wallinol), squalene, stigmasterol, homopterocarpin,  triterpenes, dẫn chất benzaldehyde, dẫn chất cinnamyl derivatives, coumarin và  monoglyceride 

Phân bố sinh thái:

Cây mọc ở đất ẩm, dựa nước ở các tỉnh phía nam và Ðồng Nai, Sông Bé đến Ðồng Tháp, An Giang.

Công dụng, cách dùng:

Vỏ thân cây Mặc tâm  dùng chữa kiết lỵ dưới dạng thuốc sắc nước, quả Mặc tâm dung ngoài để rửa vết thương.

Tài liệu tham khảo

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

The Plant List 2013

A new phenolic compound from the stem of Hymenocardia wallichii; Journal of Asian Natural Products Research; Volume 14, Issue 5, 2012

Read more

0 MẮC COỌC-Pyrus pashia-công dụng cách dùng

MẮC COỌC

Tên khác: 

Lê rừng

Tên khoa học: 

Pyrus pashia Buchanan-Hamilton ex D. Don; thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Aria crenata (D.Don) Decne.; Cormus crenata (D.Don) Koehne; Malus pashia (Buch.-Ham. ex Don) Wenz.; Pyrus crenata D.Don; Pyrus nepalensis hort. ex Decne.; Pyrus pashia var. pashia; Pyrus variolosa Wall. ex G.Don; Pyrus verruculosa Bertol.; Sorbus variolosa (Wall. ex G.Don) S.Schauer

Tên tiếng anh (English name): 

Wild pear

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây nhỡ cao tới 12m đầu cành non có gai. Lá hình bầu dục mũi mác, đầu nhọn, mép có răng tù, dài 4-7cm, rộng 2-5cm; lúc còn non lá có lông ở mặt dưới, sau nhẵn; cuống lá có rãnh ở mặt trên, lá kèm hình chỉ, sớm rụng. Hoa họp thành chuỳ ở nách hay ở ngọn, phủ nhiều lông óng ánh; cánh hoa màu trắng, lá bắc màu nâu. Quả mọng hình cầu, có mụn nhỏ, màu xám hoặc trắng nhạt, có 3-5 ô, mỗi ô chứa một noãn. Quả tương tự như quả Lê nhưng thường nhỏ hơn. Cây ra hoa tháng 2-4, quả tháng 11-12.

Bộ phận dùng: 

Quả và vỏ rễ phơi hay sấy khô của cây Mắc coọc (Fructus et Cortex Radicis Pyri  Pashiae).

Phân bố sinh thái: 

Loài phân bố ở Ấn  Ðộ, Mianma, Nam Trung Quốc và Việt Nam. Ở nước ta cây mọc ở Lai Châu, Cao Bằng, Lạng Sơn, Hoà Bình... trong rừng thưa hay các rú bụi ở độ cao giữa 600m-3000m, thường ở trên đất nghèo, có khi trên đất ngập. Lá rụng vào mùa đông.

Thành phần hóa học:

Trong quả có 62.0% nước; chất sơ 31%; acid hữu cơ 0.97%; đường 6.85 %; đường khử 6.79 %; đường không khử 0.04 %; tannins 0.42 %; pectin và vitamin C, 1.22 mg trong 100 g quả.

Tính vị, tác dụng: 

Quả có vị chua, hơi ngọt và hơi chát, có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, sinh tân dịch, mát phổi. Vỏ rễ có vị chua chát, tính hàn, có tác dụng giải độc, làm hết ngứa.

Công dụng, cách dùng: 

Quả chín ăn được, dùng để chữa ho, long đờm. Ðể chữa uất trong, buồn bực ở lồng ngực, giã nát ép lấy nước uống; để chữa bệnh lỵ mới phát; dùng quả nướng ăn; Vỏ rễ chữa lở sần da (lở chàm) cạo lấy lớp vỏ trắng giã nhỏ, hoà với giấm, dùng vải gói lại mà tẩm xát vào chỗ đau, chỗ lở.

THAM KHẢO

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

The Plant List 2013

FOC Vol. 9 Page 178

Read more

1 MẮC MÁT-Passiflora edulis-Công dụng cách dùng

MẮC MÁT

Tên khác: 

Lạc tiên, Lạc tiên trứng, Chùm bao trứng.

Tên khoa  học: 

Passiflora edulis Sims; thuộc họ Lạc tiên (Passifloraceae).

Tên đồng nghĩa: 

Passiflora edulis f. edulis; Passiflora edulis var. pomifera (M. Roem.) Mast.; Passiflora edulis var. rubricaulis (Jacq.) Mast.; Passiflora gratissima A. St.-Hil.; Passiflora incarnata L.; Passiflora iodocarpa Barb. Rodr.; Passiflora middletoniana J. Paxton; Passiflora pallidiflora Bertol.; Passiflora picroderma Barb. Rodr.; Passiflora pomifera M. Roem.; Passiflora rigidula J. Jacq.; Passiflora rubricaulis Jacq.; Passiflora vernicosa Barb. Rodr.

Tên nước ngoài: 

Passionfruit, Granadilla (South America (In Costa Rica Granadilla is a copmpletely different fruit) , Parchita (Venezuela), Maracudja (French Guiana), Lilikoi (Hawaiian)

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Dây leo mảnh, dài hàng chục mét. Thân mềm, hình trụ, có rãnh dọc, nhiều lông thưa. Lá mọc so le, chia 3 thuỳ nhẵn bóng, mép khía răng, gốc lá hình tim có hai tuyến nhỏ, đầu nhọn, gân lá chẻ 3 từ gốc; lá kèm nhọn hình sợi, tua cuốn mọc ở kẽ lá, dài hơn lá, đầu cuộn lại như lò xo. Hoa mọc riêng lẻ ở kẽ lá, có cuống dài, màu trắng; không có tổng bao; đài 5 lá màu xanh lục; tràng 5 cánh ròi nhau, xếp xen kẽ với các lá đài, có một vòng tua gồm rất nhiều phần phụ hình sợi chỉ (tràng phụ) loan xoăn, phần giữa màu tun; nhị 5 mọc ở ngọn cuống nhị nhuỵ, chỉ nhị nằm ngang, bao phấn màu vàng; bầu thượng hình cầu, lô. Quả mọng, hình trứng, khi chín màu da cam; hạt nhiều có áo bao bọc. Mùa hoa quả: tháng 3-5

Bộ phận dùng: 

Ðọt cây Mắc mát phơi hay sấy khô (Ramulus Passiflorae Edulae).

Phân bố sinh thái: 

Cây có nguồn gốc ở Phi châu, được nhập trồng ở Hà Nội và Ðà Lạt.

Thành phần hoá học:

Cây chứa 0,025-0,032% alkaloid toàn phần, trong đó có harmaline, harmol, harmalol, harmine. Chưng cất phân đoạn steroid chứa 13% sitosterol, stigmasteroi, n-nonacosane. Có các flavone-C-glucosid bao gồm saponarin, vitexin, saponaretin, orintine, luteolin, 6-C-beta-D-glucopyranoside, luteolin 6-C-beta-D-chinovoside, luteolin 6-C-beta-L-fucoside, apigenin 8-C-beta-D-glucopyranoside, apigenin-6-C-beta-D-glucopyrano-4'-O-alpha-L-rhamnopyranoside (5), 5,8-epidioxyergosta-6, 22-dien-3ol.

Quả dây mát loại tía cho 49,6% vỏ quả, 36,8% dịch quả và 13,6% phần còn lại.

Quả dây mát loài vàng cho 61,9% vỏ quả, 30,9% dịch quả và 7,4% phần còn lại.

Vỏ quả của loại tía chứa nhiều pectin 1,5-2,5% (lính theo vỏ quả tươi) và 9-15% Ca pectat (tính theo vỏ quả khô). Nếu đem thuỷ phân, pectin này cho acid D-galacturonic, L-arabinose và galactose.

Vỏ quả dây mát chứa protein thô 2,04-2,84%, chất chiết bằng ether (mỡ) 0,05-0,16%, tinh bột thô 0,75- 1,36%, chất xơ thô 4,57-7,13%, p 0,03-0,06%, Si 0,01-0,04%, K 0,6-0,78%, vitamin c 78,3- 166,2mg/100g, 1,64% đường (sucrose, glucose và fructose), acid hữu cơ 0,15% (acid citric, acid malic), chất làm săn da (chủ yếu là tanin) 2,98%. vỏ quả loại tía có pelargonidin 3-diglucosid 1,4mg/100g.

Phần ruột của quá chứa cyanidin 9-glucosid 97%, cyanidin 3-(6"-malonyl glucosid) 2% và pelargonidin 3-glucosid 1% .

Dịch quả loại tía chứa vitamin c 70mg/100g, acid dehydroscorbic, carotenoid (chủ yếu là β-caroten), tinh dầu, acid amin.

Tinh dầu quả loại vàng chứa n-hexyl caproat 70%, n-hexyl butyrat 13,4%, ethyl caproat 11%, n-hexyl butyrat 13,4%, ethyl butyrat 0,95%.

Theo Chassagne David và cs 1996, các tiền chất tạo hương của quả dây mát là 6-O- α - arabinopyranosyl-β-D- glucopyranosid của linalol, alcol benzylic và 3 - methyl - but - 2 - en - 1.

Các acid amin trong dịch quả loại tía là leucin, valin, tyrosin, prolin, threoĩiin, glycin, acid aspartic, arginin và ly sin.

Hạt chiếm 1-22% so với quả loại tía; 2,4-12,4% so với quả loại vàng.

Hạt của quả loại tía chứa tới 19% dầu béo. Các acid béo là acid palmitic 6,78%, acid stearic 1,76%, acid arachidic 0,34%, acid oleic 19,0%, acid linoleic 59,9%, acid linolenic 5,4%.

Theo A.M. Gurnak (1992), 100g phần thịt của quả chứa 69-80g nước, protein 2,3g, mở 2,0g, carbohydrat 16g, chất xơ 3,5g, Ca 10mg, Fe 1,0mg, vitamin A 20 đơn vị quốc tế, vitamin Bi vết, riboflavin 0,1 mg, nicotinamid l,5mg và vitamin C  20mg.

Theo một số tài liệu khác, dây mát chứa các alcaloid (haraian, harmin, harmol, harmalin); các  isolavonoid (apigenin, luteolin) và triterpen glycosid (passiflorin = (22R), (24S-22,31-epoxy-24-methyl- 1α, 3β, 31 tetraoxy-9,10-cyclo-9β- lanostan - 28 oic acid-β-O-glucosyl ester).

Dịch chiết hạt có chứa một lượng lớn piceatannol, có tác dụng ức chế melanogenesis và thúc đẩy sự tổng hợp collagen

Tính vị, tác dụng:

Có tác dụng an thần, gây mê, làm dịu gây buồn ngủ, chống co thắt, còn có tác dụng hạ huyết áp giảm co bóp mạnh của cơ trơn và tử cung.

Công dụng, cách dùng: 

Là cây thuốc dân gian ở nhiều nơi dùng chữa đau bụng, ỉa chảy, lỵ, thống kinh, bại liệt, phát ban, mất ngủ, nhiễm độc morphine, đau dây thần kinh, đau mắt, trĩ, co thắt. Trong y học người ta dùng chữa những trường hợp hồi hộp, mất ngủ, động kinh suy nhược thần kinh.

Quả chín ăn được dùng làm đồ tráng miệng sau bữa ăn. Theo tài liệu nước ngoài, thịt quả dây mát được dùng làm thuốc bổ, kích thích thần kinh. Thịt quả và dịch ép từ quả được coi là có giá trị dinh dưỡng cao dùng để pha chế đồ uống, làm đồ hộp, bánh kẹo, kem.

Ngoài ra cơm quả dùng làm sinh tố. Hạt có thể ép dầu để làm dầu ăn hoặc dùng trong kỹ nghệ sơn và verni, hoa làm cảnh. Hoa được coi là quốc hoa của Paraguay.

Dạng dùng: Thường dùng dưới dạng cồn thuốc tươi, cao lỏng hay cồn thuốc.

THAM KHẢO

Viện dược liệu (2004), “Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam”, tập I, Nhà xuất bản khoa hoc kỹ thuật, tr. 652-653

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học

The Plant List 2013

Matsui Y, Sugiyama K, Kamei M, Takahashi T, Suzuki T, Katagata Y, Ito T. (2010), Extract of passion fruit (Passiflora edulis) seed containing high amounts of piceatannol inhibits melanogenesis and promotes collagen synthesis, J. Agric Food Chem; 58(20):11112-8

Read more

0 MẠCH MÔN-Ophiopogon japonicus-cây thuốc chữa chữa ho khan

MẠCH MÔN

Tên khác: 

Tóc tiên, Lan tiên, Xà thảo, Duyên giới thảo, Mạch môn đông, Phiéc kép phạ (Tày).

Tên khoa học: 

Ophiopogon japonicus (Linnaeus f.) Ker Gawler, Bot. Mag. 27: t. 1063. 1807.; thuộc họ Hoàng tinh (Convallariaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Convallaria japonica Linnaeus f., Suppl. Pl. 204. 1782; Anemarrhena cavaleriei H. Léveillé, nom. illeg. (included Ophiopogon stolonifer); C. japonica var. minor Thunberg; Flueggea japonica (Linnaeus f.) Richard; Mondo japonicum (Linnaeus f.) Farwell; M. stolonifer (H. Léveillé & Vaniot) Farwell; O. argyi H. Léveillé; O. chekiangensis Koiti Kimura & Migo; O. stolonifer H. Léveillé & Vaniot; Slateria japonica (Linnaeus f.) Desvaux.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây thảo sống dai nhờ thân rễ ngắn. Lá mọc chụm ở đất, dẹp, xốp làm 2 dãy. Hoa mọc thành chùm nằm trên một cánh hoa trần dài 10-20cm, Hoa nhỏ màu lơ sáng, có cuống ngắn, xếp 1-3 cái một ở nách các lá bắc màu trắng. Bao hoa 6 mảnh, rời hay dính ở gốc. Nhị 6, bao phấn mở dọc. Bầu 3 ô, một vòi nhuỵ với 3 đầu nhuỵ. Quả mọng màu tím, chứa 1-2 hạt. Cây ra hoa tháng 5-8, quả tháng 7-9. 

Bộ phận dùng: 

Rễ (củ) phơi hay sấy khô của cây Mạch môn (Radix Ophiopogonis japonici), thường gọi là Mạch đông.

Phân bố sinh thái: 

Cây của vùng Ðông Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Cây thường mọc trong rừng, bụi rậm rạp trong khe núi, những nơi ẩm ướt và bóng mát trên sườn núi và ven suối, vách đá; độ cao từ 200-2800 m so với mực nước biển.

 Trồng trọt: 

Cây được trồng làm bờ các bồn hoa ở nơi mát và có bóng râm. Trồng bằng gốc có rễ vào mùa xuân.

Thu hái, chế biến: 

Thu hái rễ vào mùa thu. Ðào rễ củ già, rửa sạch đất cát, cắt bỏ rễ nhỏ ở hai đầu củ. Củ nhỏ để nguyên, củ to có thể bổ đôi theo chiều dọc, rồi phơi hay sấy nhẹ đến khô. Khi dùng, ủ mềm, bỏ lõi. Củ thường có hình thoi dài 1-4cm, màu vàng.

Thành phần hoá học:

Rễ củ Mạch môn có các chất:

Saponin steroid: ophiopogonin A, B, C, D. ophiopogonin A, B và D khi thủy phân cho phần aglycon là ruscogenin. Cấu trúc của ophiopogonin B và D đã được xác định. Mạch đường đặc biệt được nối vào OH ở C₁.

Carbohydrat gồm có một số glucofructan và một số monosaccharid: glucose, fructose và saccharose.

Các β-sitosterol, stigmasterol và β-sitosterol β-D-glucosid.

Tính vị, tác dụng: 

Mạch môn có vị ngọt, hơi đắng, tính hơi lạnh; có tác dụng dưỡng âm sinh tán, nhuận phế thanh hoả, trừ phiền nhiệt, chỉ khái huyết.

Công dụng:

Chữa ho khan, tân dịch thương tổn, khát nước, ho lao, sốt, khát nước, tâm bứt rứt mất ngủ, nội nhiệt tiêu khát, trường ráo táo bón, thổ huyết, chảy máu cam, lợi tiêu hoá, trị táo bón, lợi sữa cho đàn bà đẻ nuôi con. Còn dùng làm thuốc cầm máu chữa thổ huyết, ho ra máu, chảy máu cam.

Liều dùng, cách dùng:

Ngày dùng 6-12g, dạng thuốc sắc. Dùng riêng hay phối hợp với Rẻ quạt, lá hẹ, hoa Ðu đủ đực, Húng chanh để trị ho.

Bài thuốc:

1. Chữa choáng do các nguyên nhân khác nhau. Các bệnh về tim như: rối loạn nhịp tim, mạch vành, đau thắt ngực: Dùng bài Sinh mạch tán gồm Mạch môn 9-15g, Nhân sâm 6-9 g, Ngũ vị tử  6-9 g. Thuốc uống: Dạng chè thuốc, thuốc sắc.  Thuôc tiêm: tiêm bắp, truyền tĩnh mạch.

2. Chữa mai hạch khí (Loạn cảm họng, luôn phải khạc như có hạt mơ: gồm Mạch môn 12g, Sa sâm 12g, Sinh địa 12g, Thạch hộc12g, Đan sâm 8g, Ngưu tất 8g, Hậu phác 8g, Qua lâu nhân 8g. Sắc nước 3 lần. Cô lại còn 300ml. Chia làm 4 lần uống. Cách dùng , Ngậm thuốc rồi nuốt từ từ .

3. Giảm ho mát phổi, Chữa các chứng ho khan, hỗ trợ điều trị lao phổi: Mạch môn bỏ lõi sao khô 15g thái mỏng, Cam thảo đất 15g, Vỏ quýt 3 năm cạo hết lớp trắng thái nhỏ, sao khô 10g, Rễ củ rẻ quạt chế (ngâm nước Vo gạo 3 lần)  5g. Sắc 3 lần với 500ml. Cô nước sắc lấy 100ml . Thêm đường đủ ngọt. Chia làm 3 lần uống trong ngày.

4. Chữa ho trẻ em: Mạch môn bỏ lõi sao khô 10g, Cát cánh 10g, Sa sâm 10g, Sắc 3 lần với 500ml. Cô lại còn 100ml. Thêm đường đủ ngọt chia làm 4 lần uống trong 24 giờ. Trẻ dưới 6 tuổi uống 1/2 liều trên .

5. Chữa lao phổi, viêm phế quản mạn tính, viêm họng mạn, có hội chứng phế âm hư ho kéo dài, ho khan dùng bài: Mạch môn đông thang (Kim quỹ yếu lược): Mạch môn 20g, Bán hạ chế 6g, Đảng sâm 12g, Cam thảo 4g, Cánh mễ 20g, Đại táo 4 quả, sắc uống. Hoặc bài Mạch vị Đại hoàng hoàn (Bát tiên trường thọ hoàn): 8 - 10g x 2 lần/ngày.

6. Chữa bệnh nhiễm thời kỳ hồi phục, đại tiện táo bón, hư nhiệt, phiền khát dùng bài: Dưỡng chính thang: Mạch môn 12g, Ngọc trúc 20g, Hà thủ ô 16g, Đương qui 12g, Thục địa 16g, Sinh địa 12g, Hoài sơn 16g, Phục linh 8g, Nữ trinh tử 12g, Thiên hoa phấn 8g, Bạch thược 8g, Chích thảo 4g, sắc uống.

7. Chữa suy tim có chứng hư thóat ra mồ hôi nhiều, mạch nhanh huyết áp hạ dùng bài: Sinh mạch tán: Mạch môn 16g, Nhân sâm hoặc Đảng sâm (lượng gấp đôi) 8g, Ngũ vị tử 6g, sắc uống, để bổ khí âm. Hoặc trường hợp ra mồ hôi nhiều, bứt rứt khó chịu, dùng bài: Mạch môn 20g, Hoàng kỳ 8g, Đương qui 8g, Ngũ vị tử 4g, Chích thảo 4g, sắc uống.

8. Chữa táo bón do âm hư: dùng bài Tăng dịch thang: Mạch môn đông 20g, Sinh địa 20g, Huyền sâm 12g, sắc uống.

9. Chữa tim hồi hộp, miệng khát: Mạch môn 8g, búp Tre khô 10g, Huyền sâm 12g, Sinh địa 15g, Đan sâm 10g, Liên kiều 10g, Hoàng liên 3g cho vào sắc lấy nước, Thủy ngưu giác mài với rượu nhẹ, đun cho bay hơi rượu rồi pha với nước sắc ở trên để uống sẽ có tác dụng tĩnh tâm an thần.

Kiêng kị:

Người tỳ vị hư yếu, ăn uống chậm tiêu, ỉa chảy không dùng.

Ghi chú: 

Tránh nhầm lẫn, dễ nhầm với cây Tóc tiên. Tóc tiên lá dải nhỏ và mềm hơn.

Read more

0 MẠC CA RĂNG-Allophylus serrulatus-công dụng cách dùng

MẠC CA RĂNG

Tên khác:

Ngoại mộc răng nhỏ, Ngoại mộc có răng.

Tên khoa học:

Allophylus serrulatus Radlk.; thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae).

Tên đồng nghĩa:

Allophylus cobbe (L.) Raeusch.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ nhỏ cao 1-1,5 m nhánh non, cuống và cụm hoa có lông dày, vàng. Lá có 3 lá chét, có cuống chung gần bằng chiều dài của phiến lá, lá chét có phiến xoan dài 5-13cm, mỏng, có lông ở gân mặt dưới, mép có răng ở nửa trên; lá chét giữa thon ngược. Chùm hoa dài 7-10cm, không lông, hoa nhỏ, cánh hoa 4, cao 2mm, nhị 8. Quả hạch, hình cầu. Cây ra hoa vào tháng 10.

Bộ phận dùng: 

Rễ phơi hay sấy khô của cây Mặc ca răng (Radix Allophyli).

Phân bố sinh thái:

Loài phân bố từ Ấn  Ðộ tới Campuchia và Nam Việt Nam. Ở Việt Nam, có gặp ở rừng vùng Ðà Lạt, tỉnh Lâm Ðồng.

Tính vị, tác dụng: 

Rễ có vị chát; có tác dụng thu liễm.

Thành phần hóa học: 

Trong lá có terpenoid và saponin.

Công dụng, cách dùng:

Ở Campuchia quả thường được dùng ăn, nhưng ít được ưa chuộng, rễ hãm nước làm thức uống khai vị.

Ở Ấn  Ðộ, rễ dùng nấu hay sắc uống để cầm ỉa chảy.

Read more

0 MẠC CA-Allophylus dimorphus-chữa khí hư bạch đới

MẠC CA

Tên khác: 

Mác cá, Diếp cá rừng, Mắc cá dị hình, Mác cá, Diệp ca rừng.

Tên khoa học: 

Allophylus dimorphus Radlkofer, Actes Congrès Int. Bot., Amsterdam. 1877: 126. 1879.; thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae).

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây nhỏ cao đến 4cm, nhánh non có lông vàng. Lá do 3-5 lá chét có phiến thon, dài 4-6,5cm, rộng 1,7cm, cuống phụ rất ngắn, mặt dưới có lông như nhung, mặt trên có lông, cuống chung dài 4-8cm, có lông vàng. Chùm hoa dài bằng hai lần cuống, có lông; hoa nhỏ, lá đài 4; có lông, cánh hoa 4, cao 1mm, màu trắng, có vẩy có lông.

Bộ phận dùng: 

Cành lá phơi khô của cây Mạc ca (Ramulus Allophyli).

Thành phần hóa học: 

Chưa tìm thấy tài liệu công bố.

Phân bố sinh thái: 

Loài phân bố ở  Việt Nam và Philippin. Ở Việt Nam cũng mới chỉ gặp ở Khánh Hoà (Nha Trang).

Công dụng, cách dùng: 

Cành lá sắc uống chữa bạch đới, khí hư, cảm sốt. Quả ăn được.

Read more

0 CÂY MÀ-Vitex glabrata-công dụng cách dùng

MÀ

Tên khác: 

Chàng ba, Đẻn nhẵn.

Tên khoa học: 

Vitex glabrata R.Br.; thuộc họ Cỏ roi ngựa (Verbenaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Vitex bombacifolia Wall. ex C.B.Clarke; Vitex cunninghamii Schauer; Vitex elegans Griff.; Vitex glabrata f. bombacifolia (Wall. ex C.B.Clarke) Moldenke; Vitex glabrata var. bombacifolia (Wall. ex C.B.Clarke) Moldenke; Vitex glabrata f. pallida (Wall. ex C.B.Clarke) Moldenke; Vitex glabrata var. poilanei Moldenke; Vitex helogiton K.Schum.; Vitex minahassae Koord.; Vitex nitida Merr.; Vitex pallida Wall. ex C.B.Clarke; Vitex pentaphylla Merr.  

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ cao 10-12m; nhánh non hơi vuông, màu nâu nhạt, có lông, về sau nhẵn. Lá có 3-5 lá chét từ tròn đến bầu dục, mỏng, lúc non có lông xám ở hai mặt, lúc già cứng, không lông, bóng, cuống không có cánh. Cụm hoa là xim dạng ngù lưỡng phân ở nách lá, ít hoa. Hoa trắng vàng vàng, môi hồng hay tim tím, dài 13-14mm, đài 5 răng, tràng có lông ở ngoài và nơi đỉnh của nhị. Quả hạch hình trứng nhẵn, dài 1-1,8cm, rộng 1cm, bao bởi đài hoa rộng ra ở gốc.

Bộ phận dùng: 

Vỏ, rễ phơi hay sấy khô của cây Mà (Cortex Radix Viticis).

Phân bố sinh thái: 

Loài phân bố ở Ấn Ðộ, Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia và Việt Nam. Ở Việt Nam, cây mọc nhiều ở các tỉnh từ Thừa Thiên-Huế, Quảng Nam-Ðà Nẵng đến Sông Bé, Ðồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh, cũng có khi được trồng làm bóng mát ở các thành phố.

Thành phần hóa học: 

Trong cây có Ecdysteroids.

Công dụng, cách dùng:

Ở Ấn  Ðộ, người ta dùng vỏ và rễ làm thuốc thu liễm.

Ở Campuchia người ta khai thác vỏ để ăn trầu, còn dùng để chữa bệnh chóng mặt, nhức đầu.

Read more

0 CÂY MÙI

CÂY MÙI

Fructus Coriandri

Tên khác: Hồ tuy, Nguyên tuy.

Tên khoa học: Coriandrum sativum  L., họ Cần (Apiaceae).

Mô tả: Dạng thảo nhỏ mọc hằng năm, cao 20 đến 60 cm hay hơn, nhẵn, thân mảnh, lá bóng màu lục tươi; các lá ở dưới chia thành phiến hình trái xoan, có răng; các lá ở trên chia thành tua rất nhiều. Cụm hoa tán kép. Hoa màu trắng, ít khi màu hồng. Quả hình cầu màu vàng sẫm.

Phân bố: Cây được trồng khắp nơi làm rau, gia vị và làm thuốc.

Bộ phận dùng: Quả (Fructus Coriandri)

Thành phần hoá học : Quả mùi có tinh dầu (0,3 - 1,0% ), chất béo (13 - 20%), protein (16 - 18%), chất xơ (38%). Thành phần chủ yếu của tinh dầu là Linalol quay phải (70-90), còn gọi là Coriandrol. 5% D-pinen, limonen, tecpinen, mycxen, phelandren, một ít geraniol và bocneol. Trong lá thân cũng chứa trên dưới 1% tinh dầu.

Công dụng: Thúc đậu sởi mọc, làm thuốc giúp tiêu hoá.

Cách dùng, liều lượng: Lấy khoảng 50g quả giã nát, hoà vào một ít nước, vẩy lên người. Uống trong 4 - 8g/ngày

Bài thuốc:

1.Chữa bệnh sởi trẻ em: Chủ yếu lúc sởi mới mọc, sởi mọc không đều, hoặc sốt kéo dài mà sởi chưa mọc hoặc mọc quá ít, dùng cây rau mùi có tác dụng thúc sởi mọc nhanh và đều, tăng tuần hoàn ngoại vi làm cho độc sởi được phát ra ngoài, trạng thái nhiễm độc được giảm nhẹ.

-Dùng ngoài: Hạt rau mùi tươi (hoặc cả thân lá) 100 - 150g sắc nước sôi độ 5 phút, giã nát để sắc (không sắc lâu) đem xoa ấn vào tay chân và thân mình trẻ (theo thứ tự lưng trước bụng sau, trên trước dưới sau) không để trẻ bị lạnh. Hoặc dùng Hạt mùi 80g tán nhỏ trộn với rượu 100ml và nước 100ml đun sôi lọc bỏ bã phun vào người bệnh nhi trừ mặt (để nước thuốc hơi ấm mà dùng).

-Uống trong: Hạt mùi 12g sắc nuớc uống ấm trong ngày 1 - 2 lần.

2.Trị rối loạn tiêu hóa bụng đầy đau do thực tích: Dùng bài: Hồ tuy 8g, Đinh hương 4g, Quất bì 4g, Hoàng liên 4g, sắc nước uống.

3.Kinh nghiệm trị những chứng khác:

-Phụ nữ sau đẻ cạn sữa: Quả mùi 6g, nước 100ml, đun sôi 15 phút chia 2 lần uống trong ngày.

-Trị da mặt có những nốt đen: Quả mùi sắc nước rửa luôn, nốt đen sẽ mất dần.

-Trị lòi dom: Quả mùi đốt hun khói xông hâïu môn.

-Trị lãi kim: Hạt mùi tán mịn trộn với bột trứng gà luộc chín và dầu mè liên tục 3 ngày, mỗi ngày một lần trước lúc ngủ.

-Trị buồn nôn ợ hơi: dùng hạt Hồ tuy, hạt củ cải, mỗi thứ 40g, tán bột mịn trộn lẫn, mỗi lần uống 4 - 8g, ngày 2 lần.

-Phòng bệnh sởi: sắc nước rau mùi cho trẻ uống trong thời gian có tiếp xúc với trẻ mắc bệnh sởi trong 7 - 10 ngày.

Ghi chú: Không dùng thuốc lúc sởi đã mọc đều, thời kỳ toàn phát và hồi phục của bệnh sởi. Không dùng đối với bệnh nhiễm mồ hôi ra nhiều, cơ thể suy nhược, bệnh nhân có lóet dạ dày không dùng uống trong.

www.duoclieu.org

Read more

0 CÂY MỎ QUẠ

CÂY MỎ QUẠ

Tên khác: Hoàng lồ, Vàng lồ, Xuyên phá thạch.

Tên khoa học: Cudrania tricuspidata (Carr.) Bur, họ Dâu tằm (Moraceae).

Mô tả: Cây nhỏ, thân mềm yếu, nhiều cành, tạo thành bụi, có khi mọc thành cây nhỡ, chịu khô hạn rất khỏe, có nhựa mủ trắng, rễ hình trụ có nhiều nhánh, mọc ngang, rất dài, nếu gặp đá có thể xuyên qua được (do đó có tên xuyên phá thạch có nghĩa là phá chui qua đá). Vỏ thân màu tro nâu, trên có nhiều bì khổng màu trắng, thân và cành có rất nhiều gai, gai già hơi cong xuống trông như mỏ con quạ (do đó có tên cây mỏ quạ). Lá mọc cách, hình trứng thuôn, hai đầu nhọn, mặt lá nhẵn, bóng, mép nguyên. Nhấm có vị tê tê ở lưỡi (đặc điểm). Cụm hoa hình cầu, đường kính 7-10mm, màu vàng nhạt, mọc thành đôi hay mọc đơn độc ở kẽ lá. Hoa đơn tính, đực cái khác gốc. Mùa hoa tại Hà Nội là tháng 4. Quả màu hồng họp thành quả kép. Mùa quả tháng 10-11.

Bộ phận dùng: Lá, rễ.

Phân bố: Cây mọc hoang ở nhiều nơi trong nước ta.

Thu hái: Thường dùng lá tươi, có khi hái cả cành về nhà mới bứt lá riêng. Còn dùng rễ, đào về rửa sạch đất, cắt thành từng mẩu 30-50cm, phơi hay sấy khô. Vỏ ngoài màu vàng đất, vết cắt màu vàng nhạt, vị hơi tê tê.

Thành phần hoá học : Flavonoid.

Công dụng: Chữa vết thương phần mềm.

Cách dùng, liều lượng:

Lá mỏ quạ tươi đã được dùng chữa vết thương phần mềm theo kinh nghiệm của cụ lang Long (Hải Dương) như sau: Chủ yếu dùng lá mỏ quạ tươi, rồi tùy theo vết thương, thêm một hai vị khác. Lá mỏ quạ tươi lấy về rửa sạch, bỏ cọng, giã nhỏ đắp vào vết thương. Nếu vết thương xuyên thủng thì phải đắp cả hai bên, băng lại. Mỗi ngày rửa và thay băng một lần. Thuốc rửa vết thương là lá trầu không nấu với nước (40g lá trầu, 2 lít nước, nấu sôi để nguội, thêm vào đó 8g phèn phi, hòa tan, lọc và dùng rửa vết thương). Sau 3-5 ngày đã đỡ, khi đó hai ngày mới cần rửa và thay băng một lần.

Trường hợp vết thương tiến triển tốt nhưng lâu đầy thịt thì thay thuốc sau: Lá mỏ quạ tươi và lá thòng bong, hai vị bằng nhau, giã lẫn cả hai thứ đắp lên vết thương, mỗi ngày rửa và thay băng một lần. 3-4 ngày sau lại thay thuốc sau: lá mỏ quạ tươi, lá thòng bong, lá hàn the (Desmodium heterophyllum DC.) ba thứ bằng nhau, cứ 3 ngày mới thay băng một lần để vết thương chóng lên da non.

Sau 2-3 lần thay băng bằng 3 vị trên thì rắc lên vết thương thuốc bột chế bằng phấn cây cau (sao khô) 20g, phấn cây chè (sao khô) 16g, ô long vĩ (bồ hóng) 8g, phèn phi 4g. Các vị tán mịn, trộn đều rắc lên vết thương rồi để yên cho vết thương đóng vẩy và róc thì thôi.

Rễ được dùng trong nhân dân ta và ở Trung Quốc (Quảng Tây) làm thuốc khứ phong, hoạt huyết phá ứ, chữa ứ tích lâu năm, bị đả thương, phụ nữ kinh bế. Ngày dùng 10-30g rễ dưới dạng thuốc sắc. Theo kinh nghiệm nhân dân, phụ nữ có thai không dùng được.

www.duoclieu.org

Read more