0 KHẾ TÀU-Averrhoa bilimbi-công dụng cách dùng

KHẾ TÀU

Tên khác: 

Khế chua, Ngũ liêm tử, Mạy phường (Tày), Co mác phương (Thái).

Tên khoa học: 

Averrhoa bilimbi Linnaeus; thuộc họ Chua me đất (Oxalidaceae).

Đặc điểm thực vật (Mô tả):

Cây gỗ nhỏ, cao 5-7 (-10)m. Lá kép lẻ do 21-45 lá chét tròn dài thon, có ít lông ở mặt dưới; cuống phụ rất ngắn., Chuỳ hoa ở thân hay nhánh già, cứng có đốt; hoa đỏ đậm, dài 5-7mm, tiền khai vặn, nhị 5 dài, 5 ngắn; bầu 5 vòi nhuỵ. Quả mọng hình trụ dài 5-10cm, có cạnh tù, xanh vàng và trong suốt khi chín, nạc rất chua. Cây ra hoa quả quanh năm.

Bộ phận dùng: 

Quả (Fructus Averrhoae).

Phân bố sinh thái:

Cây nguồn gốc ở Malaysia. Loài này cũng được trồng rải rác ở một số tỉnh đồng bằng sông Cửu long.

Thành phần hoá học: 

Quả chứa 42,2% dịch có độ pH 4-4,7

Tính vị, tác dụng:

Quả làm se, lợi tiêu hoá, làm lạnh

Công dụng: 

Nạc rất chua, khó ăn tươi. Ở Ấn độ, thường dùng làm đồ hộp dạng siro, hoặc dầm mắm. Người ta sử dụng quả dưới dạng món cary dùng trị trĩ và bệnh scorbut do thiếu vitamin C.

Read more

0 KHẾ-Averrhoa carambola-chữa dị ứng mề đay

KHẾ

Tên khác: 

Khế gianh.

Tên khoa hoc: 

Averrhoa carambola Linnaeus; thuộc họ Chua me đất (Oxalidaceae).

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ thường xanh cao tới 10-12m. Lá kép lông chim gồm 3-5 đôi lá chét nguyên, mỏng hình trái xoan nhọn. Cụm hoa ngắn, thành chùm xim, ở nách các lá, nụ hoa hình cầu. Hoa màu hồng hay tím. Đài hoa có 5 lá đài thuôn mũi mác, ngắn bằng nửa tràng. Tràng gồm 5 cánh hoa mỏng, tròn ở ngọn, dính với nhau ở 1/3 dưới, 5 nhị đối diện với các lá đài xen kẽ với 5 nhị lép. Bầu hình trứng, phủ lông tơ; 5 lá noãn tạo thành 5 ô, mỗi ô đựng 4 noãn; vòi ngắn, đầu nhuỵ phồng. Quả to, tiết diệt hình ngôi sao 5 múi. Mùa hoa tháng 4-8, quả tháng 10-12.

Bộ phận dùng: 

Vỏ, quả, hoa, lá và rễ (Cortex, Fructus, Flos, Folium et Radix Averrhoae Carambolae).

Phân bố sinh thái: 

Cây nguồn gốc vùng Ấn độ - Malaysia, mọc hoang và cũng thường trồng. Các giống thường gặp là khế chua và khế ngọt.

Thu hái:  

Vỏ, thân, rễ quanh năm. Thu hái hoa và quả theo thời vụ.

Thành phần hoá học:

Trong múi khế chua, hàm lượng acid oxalic là 1%. Trong quả khế có những yếu tố vi lượng như Ca, Fe, Na và nhất là có nhiều K. Có các vitamin A,C, B₁, B₂ và P.

Tính vị, tác dụng:

Quả khế vị chua và ngọt, tính bình; có tác dụng tiêu viêm, lợi tiểu, làm long đờm và tiết nước bọt. Rễ khế vị chua và se, tính bình; có tác dụng trừ phong thấp, giảm đau. Thân và lá vị chua và se, tính bình; có tác dụng tiêu viêm, lợi tiểu. Hoa vị ngọt, tính bình;có tác dụng trừ sốt rét.

Công dụng: 

Quả trị ho, đau họng, lách to sinh sốt. Rễ trị đau khớp, đau đầu mạn tính. Thân và lá trị sổ mũi, viêm dạ dày ruột, giảm niệu, chấn thương bầm giập, mụn nhọt và viêm mủ da. Hoa trị sốt rét, trẻ em kinh giản; còn chữa chứng thận hư, kém tinh khí, ho khan, ho đờm, kiết lỵ. Vỏ cây chữa ho, trẻ em lên sởi, giúp sởi mọc tốt.

Liều dùng, cách dùng: 

Dùng hoa 4-12g, tẩm nước Gừng sao, sắc uống; lá và quả 20-40g; lá dùng tươi hay sao thơm; vỏ cây và rễ 10-12g hay hơn, sắc uống.

Bài thuốc:

1. Lở sơn, mày đay: Lá Khế 20g hay hơn, nấu nước uống trong, lá tươi giã đặp ngoài, hoặc nấu nước tắm.

2. Sưng lách sinh sốt: Quả Khế tươi chiết dịch và uống với nước nóng.

3. Sổ mũi, đau họng: Quả Khế tươi 90-120g ép lấy nước uống.

Read more

0 Chua me lá me, Mắc cỡ tàn dù-Biophytum sensitivum-cây thuốc nam

CHUA ME LÁ ME

Tên khác: Mắc cỡ tàn dù, Sinh diệp mắc cỡ, Ta lang

Tên khoa học: Biophytum sensitivum (L.) DC.; thuộc họ Chua me đất (Oxalidaceae).

Tên đồng nghĩa: Oxalis sensitiva L.

Mô tả: Cây thảo cao chừng 20cm, thân không phân nhánh thường có màu đỏ tía, phủ lông mềm hướng về phía dưới. Lá tập trung ở ngọn thân thành một bó 15-20 lá, dài 7-12cm kép lông chim chẵn, gồm 10-14 đôi lá chét không cuốn mỏng, cứng, nhẵn, có kích thước lớn dần từ dưới lên trên, lá có thể cụp lại khi bị va chạm như lá mắc cỡ. Cụm hoa có cuống dài ở ngọn thân, thường ngắn hơn lá. Hoa màu vàng có cuống ngắn. Quả nang mang đài tồn tại, có 5 ô. Hạt nhỏ, màu đen, hình cầu.

Bộ phận dùng: Toàn cây (HerbaBiophyti Sensitivi).

Phân bố sinh thái: Cây của vùng Ấn Độ, Malaixia mọc hoang ở nhiều nơi trong nước ta. Cũng thường được trồng. Trồng vào cuối mùa đông, đến tháng 2-3, đã có thể thu hái cành lá. Ở Gia Lâm (Hà Nội), nhân dân trồng cây này, hái lá kẹp lại thành từng xếp bán vào lúc thiếu các loại rau gia vị. Thu hái cây quanh năm, dùng tươi hay thu hái cả cây vào mùa hè, phơi khô.

Thành phần hoá học: Cây chứa một hoạt chất tương tự insulin

Tính vị, tác dụng: Chua me lá me có vị chua, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm, cầm máu.

Công dụng:

- Cành lá luộc với rau Muống cho có vị chua mát hoặc nấu giấm chua với cá. Thường được dùng làm thuốc chữa nóng ruột, xót ruột, viêm ruột ỉa chảy và ho ra máu, đái ra máu.

- Ở Ấn Độ, lá được dùng lợi tiểu; hạt nghiền ra đắp mụn nhọt; nước sắc rễ dùng trị lậu và bệnh sỏi thận; tro cây lợi tiêu hoá.

www.duoclieu.org

Read more

0 Chua me đất hoa vàng, Chua me ba chìa-Oxalis corniculata-cây thuốc nam

CHUA ME ĐẤT HOA VÀNG

Tên khác: Chua me ba chìa, Chua me ba chìa, Chua me, Rau chua me, Me đất.

Tên khoa học: Oxalis corniculata L.; thuộc họ Chua me đất (Oxalidaceae).

Tên đồng nghĩa: Oxalis repens Thunb.

Mô tả: Cây thảo sống nhiều năm, mọc bò sát đất. Thân mảnh, thường có màu đỏ nhạt, hơi có lông. Lá có cuống dài mang 3 lá chét mỏng hình tim. Hoa mọc thành tán gồm 2-3 hoa, có khi 4 hoa màu vàng. Quả nang thuôn dài, khi chín mở bằng 5 van, tung hạt đi xa. Hạt hình trứng, màu nâu thẫm, dẹt, có bướu. Mùa hoa tháng 3-7.

Bộ phận dùng: Toàn cây (HerbaOxalis Corniculatae).

Phân bố sinh thái: Cây của châu Âu, châu Á, phổ biến khắp nước ta. Nay gặp mọc khắp nơi, chỗ đất ẩm mát, có đủ ánh sáng trong các vườn, ở bờ ruộng và các bãi đất hoang. Cây tươi dùng làm rau ăn và làm thuốc, ít khi phơi khô.

Thu hái chế biến: Thu hái cây tốt nhất vào tháng 6-7, rửa sạch, phơi trong râm.

Thành phần hoá học: Trong lá và thân Chua me đất có acid oxalic, oxalat, kali. Người ta đã tính được theo mg%: P 125; caroten 8,41; B₁ 0,25; B₂ 0,31; vitamin C 48.

Tính vị, tác dụng: Chua me đất có vị chua, tính mát, không độc, có tác dụng giải nhiệt, kháng sinh, tiêu viêm, làm dịu, làm hạ huyết áp và lợi tiêu hoá.

Công dụng:

- Thường được dùng trị 1. Sổ mũi, sốt, ho viêm họng; 2. Viêm gan, viêm ruột, lỵ; 3. Bệnh đường tiết niệu và sỏi; 4. Suy nhược thần kinh; 5. Huyết áp cao.

- Ở Trung Quốc và Ấn Độ, và cả ở Philippin, người ta dùng các bộ phận của cây làm thuốc chống bệnh scorbut.

- Dùng ngoài trị chấn thương bầm giập, rắn cắn, bệnh ngoài da, nấm da chân, nhọt độc sưng tấy, eczema và trị bỏng.

Cách dùng, liều dùng: Thường dùng các ngọn non để sống hay nấu canh chua, luộc với rau Muống. Dùng 30-50g lá tươi hoặc 5-10g cây khô sắc nước uống. Dùng ngoài giã tươi hoặc hơ nóng đắp để chữa vết thương, hoặc lấy nước uống.

Bài thuốc:

1. Huyết áp cao, viêm gan cấp tính và mạn tính: dùng Chua me đất 30g Bạch đầu ông 15g, Hạ khô thảo 10g, Cúc hoa vàng 15g sắc uống.

2. Viêm đường tiết niệu: dùng Chua me đất 30g, Bòng bong 15g, Kim tiền thảo 15g, Dây vác Nhật 15g, sắc uống.

3. Suy nhược thần kinh: Chua me đất 30g, lá Thông đuôi ngựa 30g sắc uống.

4. Sốt cao, trằn trọc, khát nước: dùng Chua me đất một nắm giã nát, chế nước vào vắt lấy nước cốt uống.

5. Bị thương bong gân sưng đau: giã Chua me đất chưng nước xoa bóp.

6. Ho: Chua me đất 40g, Rau má 40g, Lá xương sông 20g, Cỏ gà 20g, các vị dùng tươi, rửa sạch giã nhỏ, vắt lấy nước, đường 1 thìa, tất cả đun sôi, chia 3 lần uống trong ngày.

7. Viêm họng: Chua me đất 50g, muối 2g, hai thứ nhai nuốt từ từ.

Ghi chú: Toàn cây Chua me đất chứa nhiều acid oxalic, do dùng dài ngày cần thận trọng vì có thể gây bệnh sỏi thận cho nên người đã có sỏi thận không nên ăn.

www.duoclieu.org

Read more

0 Chua me đất hoa hồng-Oxalis corymbosa-cây thuốc, công dụng

CHUA ME HOA HỒNG

Tên khác: Me đất hường; Rau bò chua me.

Tên khoa học: Oxalis corymbosa DC.; thuộc họ Chua me đất (Oxalidaceae).

Tên đồng nghĩa: Oxalis martiana Zucc.

Mô tả: Cây thảo có rễ mọc đứng, nạc, trắng, mang một vòng các hành nhỏ phủ vẩy. Lá có cuống chung nạc, có tuyến, mang 3 lá chét hình xoan ngược rộng, dài khoảng 2cm, rộng 3cm, lõm sâu ở giữa, có lông mi. Tán đơn hay kép, thân có hoa dài 10-12cm, mang 4-12 hoa màu hồng, có sọc, hơi cong xuống.

Bộ phận dùng: Toàn cây (Herba Oxalis Corymbosae)

Phân bố sinh thái: Cây nguồn gốc Mexico, nay phát tán trên các đất hoang phì nhiêu, mát, hợi chịu bóng, nhất là quanh các làng dưới tán các cây gỗ. Cây mọc hoang sống lâu năm nên người ta không trồng mà chỉ hái là khi cần dùng.

Tính vị, tác dụng: Cây có vị chua, tính mát, có tác dụng lợi tiểu và giải nhiệt.

Công dụng: Lá mềm, có vị hơi chua và dịu, có thể luộc ăn với rau muống. Còn các hành có vẩy, màu vàng vàng, 4-5 cái xếp thành búi chỉ to không bằng ngón chân cái không ăn được vì quá chua. Lá nghiền ra hãm trong nước sôi vài giờ, hoặc toàn cây sắc uống có tác dụng giải nhiệt và trị kiết lỵ

duoclieu.org

Read more

0 CHUA ME ĐẤT-Oxalis acetosella-công dụng cách dùng-cây thuốc nam

CHUA ME ĐẤT

Tên khác: Chua me núi, Me đất chua.

Tên khoa học: Oxalis acetosella L.; thuộc họ Chua me đất (Oxalidaceae).

Mô tả: Cây cao 5-8cm, gốc mảnh, thân rễ mọc trườn phủ vẩy nạc lợp lông chim. Lá có cuống dài; 3 là chét dạng tim, phiến lõm. Hoa mọc đơn độc, có cuống dài, có lá bắc con; tràng hoa màu trắng có vân hồng; Quả nang mập cao đến 6mm, khi chín tách ra và búng hạt đi. Ra hoa tháng 8.

Bộ phận dùng: Toàn cây (HerbaOxalis Acetosellae).

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc, Việt Nam. Ở nước ta, chỉ gặp ở ven các thác nước và rừng thưa ở độ cao 1500m ở Sapa, tỉnh Lào Cai.

Thành phần hóa học: Trong cây có một tỷ lệ cao acid oxalic dưới dạng oxalat calcium.

Tính vị, tác dụng: Lá có vị chua, tính mát; có tác dụng giải nhiệt, lợi tiểu.

Công dụng liều dùng: Người ta dùng toàn cây làm thuốc mát thông tiểu và trị bệnh scorbut. Liều dùng 30-60g, dạng thuốc sắc. Có thể thay thế lá Rau chút chít (Rumex acetosella). Nhựa cây cung cấp nguyên liệu chế acid oxalic. Acid oxalic trong cây là một chất điều kinh tốt; thường dùng với liều 2g pha trong 100g nước mát và uống cách giờ một, mỗi lần 1 thìa.

duoclieu.org

Read more