0 GỐI HẠC NHỌN-Củ rối có mũi, Trúc vòng-Leea guineensis

GỐI HẠC NHỌN

Tên khác: Củ rối có mũi, Trúc vòng.

Tên khoa học: Leea guineensis G. Don; thuộc họ Gối hạc (Leeaceae).

Tên đồng nghĩa: Leea acuminata Wall.; Leea aurantiaca Zoll.; Leea manillensis Walp.;

Mô tả: Cây bụi cao tới 1m hay hơn. Thân có rãnh. Lá 2 lần kép, không lông; lá chét bậc 3 hình bầu dục, cứng, gốc tù, có mũi nhọn ở đầu, mặt dưới nhạt hơn mặt trên, không đen lúc khô. Cụm hoa ngù dày, có lông mịn; hoa hồng hay đỏ, 5 lá đài, 5 nhị đính trên cánh, bầu hình đĩa. Quả mọng đỏ rồi đen, bẹp, to cỡ 1cm. Cây ra hoa vào mùa thu, tháng 7-9.

Bộ phận dùng: Rễ (Radix Leeae Manillensis).

Phân bố sinh thái: Gặp mọc trong các savan cỏ, và cả ở chỗ ẩm trong rừng, bìa rừng ở nhiều nơi, từ Hoà Bình, Lạng Sơn, Quảng Ninh cho tới Khánh Hoà, và Lâm Đồng (Ðà Lạt) còn phân bố ở Lào, Campuchia, Thái Lan.

Công dụng, cách dùng: Cũng được dùng như Gối hạc chữa phong thấp đau sưng đầu gối, dùng rễ ngâm rượu uống và xoa bóp chỗ đau.

www.duoclieu.org

Read more

0 GỐI HẠC NHĂN-Leea crispa

GỐI HẠC NHĂN

Tên khác: Củ rối nhăn.

Tên khoa học: Leea asiatica (L.) Ridsdale; thuộc họ Gối hạc (Leeaceae).

Tên đồng nghĩa: Leea crispa L.; thuộc họ Gối hạc (Leeaceae).

Mô tả: Bụi cao 1-2m, nhiều cành. Lá một lần kép, lá ở phía trên dạng đơn, có thuỳ; lá chét tròn dài, mép có răng, có lông ở mặt dưới, cuống phụ dài; cuống dính vào bẹ. Cụm hoa nhỏ, ở ngọn nhánh, có lông mịn; hoa trắng, tràng có phiến cao, chẻ thành 2 thuỳ. Quả tròn bẹp, màu lục rồi màu lam, rộng cỡ 1cm, có 6 cạnh, chứa 6 hạt. Cây ra hoa tháng 7-9.

Bộ phận dùng: Lá (Folium Leeae).

Phân bố sinh thái: Ở nước ta, loài này chỉ gặp ở Ðồng Nai (Biên Hoà). Còn phân bố ở Ấn Độ.

Công dụng, cách dùng: Ở Ấn Độ, lá được dùng giã đắp lên các vết thương.

www.duoclieu.org

Read more

0 GỐI HẠC ĐEN-Leea indica-cây thuốc chữa thấp khớp tê bại

GỐI HẠC ĐEN

Tên khác: Củ rối ấn, Cây Gây bụt.

Tên khoa học: Leea indica (Burm. f.) Merr.; thuộc họ Gối hạc (Leeaceae).

Mô tả: Cây mọc thành bụi dày, thân có rãnh. Lá hai lần kép lông chim; lá chét tròn dài, không lông, mép có ít răng đen ở mặt dưới lúc khô; lá kèm cao 3cm, dính vào cuống. Ngù hoa rộng, hoa vàng vàng, tràng có thuỳ. Quả mọng đen, tròn bẹp, rộng 1cm, chứa 4-6 hạt. Cây ra hoa tháng 5-8, quả tháng 7-12.

Bộ phận dùng: Rễ, lá và toàn cây (Radix, Folium et Herba Leeae Indicae).

Phân bố sinh thái: Cây mọc dọc đường đi trong rừng khu vực núi đá Hoà Bình, Hà Tây, Ninh Bình, Lạng Sơn, Quảng Ninh qua các tỉnh miền Trung đến tận Kiên Giang (Ðảo Phú Quốc). Còn phân bố ở nhiều nước khác: Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia.

Thu hái: Rễ thu hái quanh năm, rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô. Lá thường dùng tươi.

Thành phần hoá học: Lá chứa một acid vô định hình gây sùi bọt.

Tính vị, tác dụng: Rễ có vị đắng, tính ấm, không độc, cũng có những tác dụng như rễ Gối hạc: bổ tỳ vị, giúp tiêu hoá, trừ thấp giảm đau, cầm lỵ, giải độc, làm ra mồ hôi. Cây có vị nhạt, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt giải độc.

Công dụng, cách dùng:

Thường được dùng như Gối hạc trị thấp khớp tê bại, bán thân bất toại. Cũng dùng trị ỉa chảy, kiết lỵ, trẻ em cam tích, đậu sởi và phụ nữ rong kinh.

Ở Ấn Độ, người ta còn dùng nước sắc rễ trị đau bụng, giải nhiệt và giải khát. Lá được giã ra dùng đắp và điều trị chóng mặt.

Ở Trung Quốc, toàn cây được dùng trị cảm mạo phát sốt nóng.

www.duoclieu.org

Read more

0 GỐI HẠC BẰNG-Leea aequata-cây thuốc chữa bệnh đường hô hấp

GỐI HẠC BẰNG

Tên khác: Củ rối bằng.

Tên khoa học: Leea aequata L.; thuộc họ Gối hạc (Leeaceae).

Mô tả: Bụi cao 2m, cành non đầy lông. Lá 2 lần kép; lá chét mọc đối, tròn dài nhám, có lông và tuyến vàng tròn, hình khiên, đầu nhọn, gốc tròn, gân phụ 10-13 cặp; lá kèm cao 3cm. Cụm hoa ở ngọn, thấp, cao 5cm như ngù; hoa có lông mịn rộng 3-4mm, màu trắng; đài có lông mặt ngoài, nhị 5, bầu không lông. Quả có 4 cạnh tròn, đen, rộng 8mm, chứa 4 hạt. cây ra hoa quả tháng 5.

Bộ phận dùng: Rễ (Radix Leeae Aequatae).

Phân bố sinh thái: Cây mọc ở rừng Khánh Hoà, Kontum, Lâm Ðồng.

Thành phần hoá học: Cây chứa tinh dầu, hàm lượng 0,15%.

Tính vị, tác dụng: Rễ củ và thân cây có tính làm se và có nhầy. Cây có những tính chất trừ lao do tinh dầu ngăn cản sự phát triển của Mycobacterium tuberculosis, Micrococcus pyogenes var. aureus và Pasteurella pestis với nồng độ theo thứ tự là 10 microgam/cc, 100microgam/cc và 50 microgam/cc.

Công dụng, cách dùng: Rễ dùng làm thuốc trị bệnh đường hô hấp.

www.duoclieu.org

Read more

0 GỐI HẠC-Củ rối, cây mũn-Leea rubra

GỐI HẠC

Tên khác:  Ðơn gối hạc, Củ rối, cây mũn.

Tên khoa học: Leea rubra Blume ex Spreng.; thuộc họ Gối hạc (Leeaceae).

Mô tả: Cây nhỏ, thường cao khoảng 1-2m, có khi hơn. Thân có rãnh dọc và phình lên ở các mấu. Rễ có vỏ ngoài màu hồng, lõi có màu hồng, trắng hay vàng. Lá kép lông chim 3 lần, các lá phía trên kép lông chim 2 lần, mọc so le; các lá chét khía răng to. Hoa nhỏ, màu hồng, mọc thành ngù ở ngọn cành. Quả chín có màu đen. Mùa hoa quả tháng 5-10

Bộ phận dùng: Rễ (Radix Leeae Rubrae).

Phân bố sinh thái: Cây của vùng Ấn Độ - Malaysia, mọc hoang ở chỗ râm mát trên các đồi ven rừng, chân núi. Cũng được trồng bằng giâm cành.

Thu hái: Người ta thu hái rễ vào mùa hè thu. Ðào về, rửa sạch, thái lát, phơi hay sấy khô.

Tính vị, tác dụng: Rễ Gối hạc có vị đắng ngọt, tính mát, có tác dụng tiêu sưng, thông huyết. Do có tác dụng này như vị Xích thược nên người ta gọi là Nam xích thược.

Công dụng, cách dùng: Thường được sử dụng dùng chữa sưng tấy, đơn bắp chuối hay phong thấp sưng đầu gối và chữa đau bụng, rong kinh. Hạt thường được dùng trị giun đũa, giun kim và sán xơ mít.

Liều dùng: Ngày dùng 15-20g rễ, dùng riêng sắc uống hoặc ngâm rượu uống. Phụ nữ khi sinh đẻ thường lấy rễ Gối hạc sắc uống cho khoẻ người, ăn uống ngon miệng, đỡ đau mình mẩy.

Bài thuốc: Chữa sưng tấy, đau bắp chuối hay phong thấp sưng đầu gối: Rễ Gối hạc 40-50g sắc uống. Hoặc phối hợp với các vị thuốc khác: Rễ Gối hạc 30g, Cỏ xước hay Ngưu tất, Rễ gấc, Tỳ giải, mỗi vị 15g, cũng sắc uống.

www.duoclieu.org

Read more

0 CHẠ BỤC-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

CHẠ BỤC

Tên khác: Củ rối Thorel.

Tên khoa học: Leea thorelii Gagnep.; thuộc họ Gối hạc (Leeaceae).

Mô tả: Bụi cao 60cm, thân tròn, không rãnh; rễ củ hình thoi. Lá một lần kép; lá chét 5, tròn dài, dài 8-10cm, mặt dưới có lông và tuyến tròn, mặt trên có lông phún ở trên các gân; gân phụ 7 cặp, mọc đối, cuống phụ 4-6 mm; lá kèm cao 2-4cm, lâu rụng. Cụm hoa không cuống ở ngọn, rộng 4cm, hoa đỏ không cuống, đài không lông, 5 răng; cánh hoa 5; nhị 5, tràng phụ 5 thuỳ, cắt ngang. Quả mọng hẹp, rộng 6-7mm, 4-6 cạnh tròn, hột 4-6. Ra hoa tháng 8.

Bộ phận dùng: Rễ củ (RadixLeeae Thorelii).

Phân bố sinh thái: Cây chỉ gặp ở rừng một số địa phương của nước ta; ở miền Nam, nó phân bố từ Lâm Đồng tới Bà Rịa.

Công dụng: Dân gian sử dụng làm thuốc trị ho gà, vàng da, lá lách hư.

duoclieu.org

Read more