0 LÁT HOA-Chukrasia tabularis-chữa tiêu chảy

LÁT HOA

Tên khác: 

Lát, Lát chun, Lát da đồng.

Tên khoa học: 

Chukrasia tabularis A. Jussieu; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Tên đồng nghĩa:

Chickrassia nimmonii J. Graham ex Wight; C. tabularis Wight & Arnott; C. tabularis var. velutina (M. Roemer) King; C. velutina M. Roemer; Chukrasia tabularis var. velutina (M. Roemer) Pellegrin; C. velutina (M. Roemer) C. Candolle; Dysoxylum esquirolii H. Léveillé.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ lớn cao đến trên 25m, gốc có cạnh, vỏ màu xám tro, nứt dọc và bong mảng, lớp vỏ trong màu đo đỏ; cành non có lông hung. Lá kép, có 7-20 đôi lá chét, mọc gần đối; lá non màu đỏ, đầu nhọn, gốc lệch. Hoa xếp thành chuỳ ở ngọn; hoa có cuống ngắn; đài hợp có 5 thuỳ, tràng 5 cánh hoa màu vàng; chỉ nhị hợp thành ống hình trụ; đĩa mật dài, nạc; bầu dài, có lông, chia 3 ô. Quả nang hình trứng, nứt thành 3 mảnh; hạt nhiều, nhỏ, dẹt có cánh mỏng ở đầu. Mùa hoa tháng 6-7, quả tháng 9-10 đến tháng 1 năm sau.

Lát hoa: Chukrasia tabularis A. Jussieu

Bộ phận dùng: 

Vỏ (CortexChukrasiae).

Phân bố sinh thái:

Cây mọc ở các tỉnh Tuyên Quang, Lạng Sơn, Vĩnh Phú, Hoà Bình tới Nghệ An, Hà Tĩnh. Cũng phân bố ở Trung Quốc, Ấn Ðộ.

Thu hái: 

Thu hái vỏ cây quanh năm, dùng tươi hay phơi khô.

Thành phần hoá học:

Lá non chứa 22% tanin, còn vỏ chứa 15% tanin.

Tính vị, tác dụng: 

Vỏ có vị chát, có tác dụng làm săn da.

Công dụng, cách dùng:

Vỏ sắc nước uống dùng trị ỉa chảy, gỗ cũng dùng được như vậy. Gỗ có màu hồng nhạt, lõi nâu đỏ có cánh đồng, vân dẹp, thớ mịn, dùng đóng đồ gỗ quý.

Tài liệu tham khảo:

Võ Văn Chi (2013), Từ điển cây thuốc Việt Nam Tập I, Nhà xuất bản Y Học
The Plant List 2013

Read more

0 HUỲNH ĐƯỜNG-Dysoxylum loureirii-công dụng cách dùng

HUỲNH ĐƯỜNG

Tên khác: 

Huỳnh đàng, Huỳnh đàn, Xé da voi.

Tên khoa học: 

Dysoxylum loureirii (Pierre) Pierre ex Laness.; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ cao tới 30-35m; nhánh non có lông xám. Lá kép lông chim lẻ, mọc so le, gồm 5-9 cặp lá chét có cuống ngắn và mọc đối; phiến lá chét dài 9-15cm, gốc lệch, mặt trên nhẵn, mặt dưới có ít lông. Chùm hoa trên nách lá, có lông vàng; hoa hình cầu; có lông dày; lá đài 4, rời; cánh hoa 4; nhị 8, ống có lông; bầu 3 ô. Quả nang hình cầu, có lông mịn, 3 mảnh, 3 hạt.

Bộ phận dùng: 

Gỗ (Lignum Dysoxyli).

Phân bố sinh thái: 

Cây mọc ở rừng thường xanh vùng đồng bằng từ Nghệ An trở vào đến Đồng Nai, Tây Ninh. Còn phân bố ở Campuchia.

Công dụng, cách dùng: 

Gỗ màu vàng nhạt, lõi thẫm hơn, gỗ già màu nâu nhạt, có mùi thơm, được dùng đóng đồ mộc cao cấp, làm quan tài, đốt thơm như trầm. Có thể cất lấy tinh dầu thơm được dùng như dầu Đàn hương. Theo Loureiro, gỗ có các tính chất làm tan sưng, làm ra mồ hôi và trợ tim. Theo Bác sĩ Menaut thì lõi gỗ phối hợp với Dây chiều dùng chế loại nước thuốc hãm lợi tiểu và phối hợp với những vị thuốc khác làm thuốc hạ sốt.

Read more

0 GỘI NƯỚC-Aphanamixis polystachya-cây thuốc chữa thấp khớp

GỘI NƯỚC

Tên khác:  Năng gia, Gác đa bông.

Tên khoa học: Aphanamixis polystachya (Wall.) R.Parker; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Mô tả: Cây gỗ lớn cao 20-30m, đường kính 50-60cm. Vỏ màu đỏ tối, nhánh non có lông mịn. Lá kép lông chim lẻ, mọc so le, dài 30-50cm, mang 26-35 lá chét bầu dục, dài 12-20cm, rộng 3,5-5cm, dai, không lông, xanh mốc. Chùm hoa đực chia nhánh; hoa nhỏ, cao 3-4mm, lá đài 4-5; cánh hoa dài hơn đài 2-4 lần, ống mang 6 nhị. Bông cái mọc riêng lẻ, bầu có lông 3 ô. Quả nang hình trứng hay hình cầu, đường kính 2,5cm, có lông. Hạt có áo hạt vàng. Cây ra hoa tháng 3, quả tháng 7.

Bộ phận dùng: Vỏ, dầu hạt (Cortex et Oleum Aphanamixis).

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Việt Nam, Lào, Trung Quốc, Malaixia, Ấn Độ, thường gặp trong rừng xanh mưa á nhiệt đới và rừng mưa nhiệt đới ở thung lũng các tỉnh Thanh Hoá, Nghệ An, qua Thừa Thiên-Huế, Kontum, Gia Lai đến Ðồng Nai. Cũng thường được trồng dọc đường làm cây bóng mát.

Thành phần hoá học: Hạt có dầu.

Tính vị, tác dụng: Vỏ có vị se.

Công dụng, cách dùng:

Gỗ có sắc tươi, đẹp, phẩm chất trung bình, được dùng trong xây dựng, đóng tàu thuyền và dùng làm dụng cụ gia đình. Quả có độc.

Ở Ấn Độ, vỏ cây được dùng chữa đau lách và gan, u bướu và đau bụng. Dầu hạt dùng làm thuốc xoa bóp trị thấp khớp.

www.duoclieu.org

Read more

0 GỘI-Gội gác, Gội trắng-Aphanamixis grandifolia

GỘI

Tên khác: Gội gác, Gội trắng.

Tên khoa học: Aphanamixis polystachya (Wallich) R. Parker; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Tên đồng nghĩa: Aphanamixis grandifolia Blume; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Mô tả: Cây gỗ lớn cao 35-40m, đường kính 90cm. Cành non có nhiều sẹo của cuống lá, vỏ màu nâu xám. Lá kép lông chim một lần lẻ gồm 6-10 đôi lá chét hình trái xoan hay thuôn, thường lệch, mép gợn sóng, dài 4-7cm, rộng 2-4cm (lá phía dưới nhỏ hơn) màu lục nhẵn bóng. Hoa xếp thành bông, có cả hoa lưỡng tính và cả hoa đực, hoa cái cùng gốc. Quả mọng hình cầu, vỏ quả trong màu đỏ tươi, có 3 ô, mỗi ô chứa 1-2 hạt. Hạt có áo hạt. Cây ra hoa tháng 3-4, quả chín vào tháng 5, tháng 6.

Bộ phận dùng: Lá (Folium Aphanamixis Grandifoliae).

Phân bố sinh thái: Cây phân bố rộng khắp Việt Nam, gặp nhiều trong các rừng già ở miền Bắc cho tới Lâm Ðồng (Di Linh). Cũng thường được trồng làm cây bóng mát vệ đường.

Tính vị, tác dụng: Có tính giải nhiệt và làm săn da.

Công dụng, cách dùng: Lá nấu nước tắm chữa ghẻ. Hạt ép dầu dùng để thắp đèn và làm xà phòng.

www.duoclieu.org

Read more

0 GA, Gia gia trắng-Walsura villosa-cây thuốc chữa lỵ

GA

Tên khác: Gia gia trắng.

Tên khoa học: Walsura villosa Wall. ex Hiern; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Mô tả: Cây gỗ cao 4-10m, gốc to 25cm; cành non, cuống lá có lông mịn vàng. Lá mang 3-5 lá chét bầu dục xoan ngược, dài 7-12cm, mặt dưới có ít lông, cuống phụ ngắn. Ngù hoa ở nách lá phía ngọn, dài bằng lá; hoa vàng vàng, cao 5mm, đài có lông. Quả to gần 2cm, đầy lông vàng sét; hạt nâu. Cây ra quả tháng 3-5.

Bộ phận dùng: Vỏ (Cortex Walsurae Villosae).

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Việt Nam, Campuchia, Lào, Thái Lan, Mianma và tới Malaysia. Ở nước ta, cây này chỉ gặp ở các tỉnh phía Nam từ Khánh Hoà, Ðắc Lắc tới Bà Rịa trong các rừng rậm.

Công dụng, cách dùng: Ở Campuchia, vỏ được dùng sắc uống trị lỵ. Cũng được dùng chữa bệnh cho gia súc.

www.duoclieu.org

Read more

0 CÀ MUỐI-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

CÀ MUỐI

Tên khác: Dọc khế, Giáng lệ.

Tên khoa học: Cipadessa baccifera (Roth) Miq.; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Mô tả: Cây gỗ nhỏ, cao tới 10m, vỏ màu nâu xám; cành nhỏ, có lông mềm. Lá kép lông chim lẻ, cuống dài 8-25cm, mang 9-13 lá chét, mọc đối; phiến lá chét hình ống dài đến bầu dục, dài 1,5-8cm, rộng 1-3cm, có lông ở các gân, nhất là ở mặt dưới; gân bên 8-10 đôi. Cụm hoa hình chuỳ ở nách lá, dài 8-13cm, gần như không lông. Hoa màu trắng hoặc vàng nhạt, đường kính 3mm. Quả màu tím đỏ, có 5 khía tròn, đường kính 5mm; hột 5. Mùa hoa tháng 2-9, mùa quả tháng 4-12.

Bộ phận dùng: Lá (Folium Cipadessae Bacciferae).

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Trung Quốc, Inđônêxia, Philippin và Việt Nam. Thường mọc trong rừng lá rộng thường xanh ở độ cao 500-1500m và cũng gặp ở các trảng cây bụi, từ Cao Bằng, Lạng Sơn tới Kontum, Lâm Đồng.

Công dụng: Dân gian vẫn dùng lá sắc uống chữa tê thấp và nấu nước tắm trị ghẻ ngứa. 

www.duoclieu.org

Read more

0 BA CHĨA-Aglaia merostele-cây thuốc nam chữa sốt rét

BA CHĨA

Tên khoa học: Aglaia merostele Pell; thuộc họ Xoan (Meliaceae).

Mô tả: Cây gỗ nhỡ ít nhánh. Lá kép to, có cuống chung dài 1-1,5m mang 25-27 cặp lá chét thuôn dài 35-45cm, mỏng, mặt trên không lông, mặt dưới có lông như nhung màu hung. Chuỳ hoa ở ngọn, có lông, hoa vàng cao 2mm; bao phấn 5; bầu 3 ô. Quả mọng xoan, cao 4cm, màu vàng; hạt 1

Bộ phận dùng: Lá (Folium Aglaiae).

Phân bố sinh thái: Cây mọc ở rừng thường xanh ở Gia Lai và Ðồng Nai.

Công dụng: Quả ăn được, lá dùng chữa sốt rét.

www.duoclieu.org

Read more