0 LỌ NỒI Ô RÔ-Hydnocarpus ilicifolia-cây thuốc chữa phong hủi

LỌ NỒI Ô RÔ

Tên khác: Sơn đen, Chùm bao, Gia da trắng, Nang trứng lá ô rô.

Tên khoa học: Hydnocarpus ilicifolia King; thuộc họ Chùm bao (Kiggelariaceae).

Tên đồng nghĩa: Taraktogenos serrata Pierre ex Gagnep.; Hydnocarpus subinteger Gilg.;

Đặc điểm thực vật (Mô tả): Cây gỗ lớn 10-30m, đường kính 35-50cm. Cành hơi ngang, tán gần hình tháp, nhánh non có lông màu hung hay không lông. Lá có phiến đa dạng hình ngọn giáo dài hay thon, mép có răng không đều, hơi lượn sóng hay gần như nguyên, dài 8-15cm, rộng 3,5-4,5cm, cứng màu lục, mặt trên bóng; cuống 1-1,5cm. Hoa đơn tính mọc thành xim ít hoa ở nách lá dài 3,5cm, cuống 5-6mm; lá đài 4mm, cánh hoa có khi ngắn hơn đài, 14-20 nhị; bầu có 4 núm nhuỵ. Quả tròn, da như nhung đen, dài 4-5 (-8)cm; 10-15 hạt to 22 x 15mm hình trứng. Cây ra hoa vào tháng 6, ra quả 6-7.

Bộ phận dùng: Dầu hạt của cây lọ nồi ô rô (Olemum Chaulmoograe).

Phân bố sinh thái: Cây nguồn gốc miền Ðông dương tới bắc Malaysia. Cây gặp nhiều ở các tỉnh phía Nam Lào. Campuchia, Việt Nam, trong các rừng thứ sinh và rừng rậm ẩm, trên đất có đá tới độ cao 800m từ Quảng Trị tới An Giang, Côn Ðảo, thường mọc cùng với cây Chiếc.

Thành phần hoá học: Nhân hạt chứa dầu.

Công dụng, cách dùng: Cây cho dầu như dầu Chùm bao lớn, dùng làm thuốc trị bệnh phong cùi, ghẻ và dùng làm xà phòng. Cũng có người dùng cành gỗ chữa huyết hư, rối loạn kinh nguyệt.

Bài thuốc: Chữa phong hủi, giang mai, chàm và lở ngoan cố ở chỗ: Lọ nồi ô rô 20g, Khổ sâm bắc (Thân rễ) 120g, tán viên với hồ bằng hạt đậu xanh, mỗi lần uống 8g; ngày uống 2 lần.

Read more

0 LỌ NỒI HẢI NAM-Hydnocarpus hainanensis-cây thuốc trị chữa phong hủi

LỌ NỒI HẢI NAM

Tên khác: Nang rừng Hải Nam, Chùm bao hải nam, Nang trứng hải nam.

Tên khoa học: Hydnocarpus hainanensis (Merrill) Sleumer; thuộc họ Chùm bao (Kiggelariaceae).

Tên đồng nghĩa: Taraktogenos hainanensis Merrill

Đặc điểm thực vật (Mô tả): Cây gỗ lớn cao tới 15m, đường kính 30-50cm, nhánh không lông, xám vàng vàng. Lá có phiến hình trái xoan thuôn, dài 9-21cm, rộng 3,5-6cm, chót có mũi nhọn dài, gốc tù, dai, không lông, gân phụ 7-8 đôi, thường lồi hai mặt, mặt trên xám nâu, mặt dưới gần cùng màu; cuống lá dài 1-1,5cm. Cụm hoa chùm dạng tán, đơn tính, khác gốc, cao 5-7mm, 1-2 cái ở nách lá, không lông, hoa đực có 4-5 lá đài, 4-5 cánh hoa, 10-12 nhị; hoa cái có đài và tràng giống hoa đực, 15 nhị lép, bầu 1 ô, hình trứng, có 3-6 giá noãn. Quả hình cầu to 4-5cm, vàng vàng hay nâu nâu, phủ lông màu nâu đen, chứa khoảng 20 hạt hình trứng hay trái xoan 3 góc, to 2,5 x 1,5cm. Cây ra hoa vào tháng 5-6, ra quả tháng 8-9. 

Bộ phận dùng: Hạt phơi hay sấy khô của cây lọ nồi Hải Nam (Semen Hydnoccarpi Hainamensis), thường dùng ở Trung Quốc với tên Ðại phong tử.

Phân bố sinh thái: Cây phân bố ở Nam Trung Quốc và Việt Nam. Ở nước ta cây mọc ở Cao Bằng, Lạng Sơn, Vĩnh Phú (Tam Ðảo) Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh... trong các rừng nhiệt đới thường xanh.

Thu hái, chế biến: Thu hái quả vào mùa quả chín (tháng 9-10) rồi đập vỡ vỏ lấy hạt phơi khô.

Thành phần hoá học: Nhân hạt chứa dầu. Thành phần chủ yếu của dầu này là glycerid của acid chaulmoogric. Ngoài ra trong lá còn có chất glutinol, fernenol, lupeol, α-armyrin, 2, 9-dimethyldeca-2, 8-diene, phytenal, phytol, 3, 7, 11,15-tetramethylhexadecane-1,2-diol, 3, 5-dimethoxy-4-hydroxybenzaldehyde.

Tính vị, tác dụng: Hạt Lọ nồi Hải Nam có vị cay, tính nóng, có độc, có tác dụng khư phong, công độc, sát trùng.

Công dụng, cách dùng: Lọ nồi Hải Nam thường dùng chữa phong hủi và các bệnh ngoài da.

Bài thuốc: Chữa phong hủi, giang mai, chàm và lở ngoan cố ở chỗ: Lọ nồi Hải Nam 20g, Khổ sâm bắc (Thân rễ) 120g, tán viên với hồ bằng hạt đậu xanh, mỗi lần uống 8g; ngày uống 2 lần.

Read more

0 LỌ NỒI-Hydnocarpus kurzii-chữa bệnh phong hủi và các bệnh ngoài da

LỌ NỒI

Tên khác: Nang trứng, Chùm bao, Cây trị hủi.

Tên khoa học: Hydnocarpus kurzii (King) Warb.; thuộc họ Chùm bao (Kiggelariaceae).

Tên đồng nghĩa: Taraktogenos kurzii King         

Đặc điểm thực vật (Mô tả): Cây gỗ cao 5 đến 12 thậm chí đến30m; thân to 20-40cm, cành non mảnh, màu xám nhạt, lúc non có lông vàng. Lá có phiến hình ngọn giáo thuôn, dài 15-20cm, rộng 4-8cm, mỏng, không lông, mép nguyên hay hơi khía răng; gân phụ 9-10 cặp; 2 mặt nâu; cuống lá dài 1-1,5cm. Cụm hoa xim ở nách lá 5-9 hoa đơn tính; lá đài 4, có lông vàng, cánh hoa 8, dài 4mm, nhị 15-30; bầu hình trứng thuôn, có lông hay dày đặc. Quả hình cầu đường kính 5-10cm ngoài phủ lông vàng mịn như nhung, vỏ cứng dày 6-15mm; hạt 12-30, màu trắng, có cạnh, to 3 x 1,5cm. Cây ra hoa tháng 5, quả tháng 11.

Bộ phận dùng: Dầu ép thừ hạt (Oleum Chaulmoograe).

Phân bố, sinh thái, trồng trọt: Cây phân bố ở Việt Nam, Lào, Mianma, Ấn Ðộ. Ở nước ta Lọ nồi mọc ở Hà Nội, Hoà Bình, Nam Hà, Ninh Bình, Thanh Hoá, Quảng Trị, Thừa Thiên... trong các rừng mưa mùa nhiệt đới thường xanh, ở các thung lũng, ven suối có tầng núi đất sâu dày và ít dốc. Ở nhiều nơi, người ta trồng lấy hạt là nguồn cung cấp acid chaulmoogric.

Thành phần hoá học: Hạt tươi chứa 0,4% HCN. Hạt chứa 30,9% dầu cố định; dầu chứa 34,9% acid hydnocarpic, 22,5% acid chaulmoogric, 22,6% acid galic, 14,5% acid oleic, 4,0% acid palmitic, 0,4% các phân bậc thấp của acid hydnocarpic.

Tính vị, tác dụng: Vị béo hơi cay, mùi hôi, tính ấm, có độc; có tác dụng tiêu độc, sát trùng, trừ ghẻ.

Công dụng, cách dùng: Trong hạt chứa dầu mà người ta gọi là dầu Ðại phong tử thật (Olcum chaulmoograe). Dầu này dùng trị bệnh phong hủi và các bệnh ngoài da khác. Ở Ấn Ðộ người ta dùng quả để duốc cá. Một số loài vật (cá, lợn rừng gấu) ăn cơm quả và hạt mà chúng rất thích, nhưng thịt của chúng nếu ăn phải sẽ gây nôn mửa. Gỗ trắng, mềm, không chịu mối mọt, dễ mục, ít được ưa chuộng, chỉ dùng làm phân.

Bài thuốc:

1. Chữa phong hủi, giang mai, chàm và lở ngoan cố ở chỗ: Lọ nồi 20g, Khổ sâm bắc (Thân rễ) 120g, tán viên với hồ bằng hạt đậu xanh, mỗi lần uống 8g; ngày uống 2 lần.

2. Các loại mụn nhọt sưng đau: Lọ nồi, Hoàng Long não đều 4g, Phèn phi.

Read more

0 CHÙM BAO LỚN-Đại phong tử, Lọ nồi-cây thuốc chữa phong hủi, lở ngứa ngoài da, giang mai

CHÙM BAO LỚN

Tên khác: 

Đại phong tử, Phong tử, Chôm hôi, Thuốc phụ tử, Chùm bao, Lọ nồi.

Tên khoa học: 

Hydnocarpus anthelminthicus Pierre ex Laness., thuộc họ Chùm bao (Kiggelariaceae).

Đặc điểm thực vật (Mô tả):
Cây gỗ lớn cao 8-20m, cành nhánh to và xoè rộng, tán hình ô, dày rậm. Vỏ màu xám đen, có xơ. Lá đơn mọc so le, phiến lá khi non màu hồng, khi già cứng và bóng, thường hình trái xoan dài hoặc thuôn, dài 15-30cm, rộng 3-7cm, gốc không cân xứng, gân bên 8-10 cặp. Chùm 2-3 ở nách lá, ít hoa; hoa đơn tính cùng gốc hay lưỡng tính; 5 lá đài không lông, 5 cánh hoa rời nhau dài 15mm; 5 nhị; bầu 1 ô có lông với 5 giá noãn. Quả tròn to 7-12cm; vỏ quả có lông như nhung đen; hạt 30-50, to 1,5-2,2cm, có nhiều góc cạnh và có vỏ cứng như sừng. Hoa tháng 4-6, quả tháng 7-11. 

Bộ phận dùng: 

Hạt phơi hay sấy khô (SemenHydnocarpi Anthelminticae); thường gọi là Ðại phong tử.

Phân bố sinh thái: 

Cây phân bố rộng ở Campuchia, Lào, Thái Lan, Nam Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở miền Trung và miền Nam, trong rừng rậm, thường ở gần các sông suối. Cũng thường được trồng làm cây bóng mát ở các đường phố và làm cảnh ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Vào mùa quả chín (8-10) lấy quả về đập lấy hạt phơi khô. Khi dùng đập bỏ vỏ cứng lấy nhân; uống trong thì ép bỏ dầu; dùng ngoài để nguyên không cần ép. Nếu dùng dầu thì ép hạt lấy dầu hoặc chiết dầu bằng dung môi.

Thành phần hoá học:

Nhân hạt chứa dầu 64,8-65,5%, một glucosid thuỷ phân cho glucose và acid cyanhhydric. Hạt chứa 16,3%; dầu này chứa acid hydnocarpic 67,8%, acid chaulmoogric 8,7%, acid garlic 1,4%, acid oleic 12,3%, acid palmitic 7,5%, các đồng phân dưới các acid hydnocarpic 0,1%.

Tính vị, tác dụng: 

Vị béo hơi cay, mùi hôi, tính ấm, có độc; có tác dụng tiêu độc, sát trùng, trừ ghẻ. Dầu của hạt Chùm bao lớn cũng tương đương với dầu của cây Lọ nồi (hay dầu Chaulmoogra thực).

Công dụng, liều dùng:

- Dùng uống trong chữa phong hủi, lở ngứa ngoài da, giang mai, hay nấu với Hạt gấc, Khinh phấn, Hùng hoàng, dầu Vừng để bôi ngoài. Ngày dùng 2-4g (bỏ dầu) dạng thuốc hoàn hoặc sắc. Khi uống trong thường dễ bị nôn. Do đó, dùng thuốc có Ðại phong tử thì phải có bao ngoài bọc đường hay cao, hoặc cho vào giữa quả chuối mà nuốt để khỏi nôn mửa. Uống trong bắt đầu dùng liều ít nhất 1-2g, ngày chia uống 2 lần; sau vài ba ngày sẽ tăng lên dần đến liều 2-4g ngày; kị ăn các chất sống lạnh. Dùng ngoài liều lượng không hạn chế.

- Trong y học, người ta thường dùng các dẫn xuất của cây như ethyl hydnocarpat gồm chủ yếu là ethyleste của chaulmoogric và acid hydnocarpic được dùng tiêm bắp thì thuốc ít gây kích thích hơn. Có khi dùng uống dầu hoá dưới dạng giọt, nhưng thuốc rất độc, cần hết sức thận trọng khi sử dụng. Hiện nay trong điều trị bệnh hủi. Chùm bao lớn đã được thay thế bằng những loại thuốc chữa khác có tác dụng và tiện sử dụng hơn. Ở Campuchia người ta cũng dùng dầu hạt trị bệnh như dầu Ðại phong tử. Vỏ cây, phối hợp với những vị thuốc khác dùng chế uống bồi dưỡng cho các phụ nữ sau khi sinh con. Quả ăn được nhưng hạt lại có độc. Ở Thái Lan dầu hạt dùng trị phong và bệnh ngoài da khác

Bài thuốc:

1. Chữa phong hủi, giang mai, chàm và lở ngoan cố ở chỗ: Ðại phong tử 20g, Khổ sâm bắc (củ) 120g, tán viên với hồ bằng hạt đậu xanh, mỗi lần uống 8g; ngày uống 2 lần.

2. Các loại mụn nhọt sưng đau: Ðại phong tử, Hoàng Long não đều 4g, Phèn phi.

http://www.duoclieu.org

Read more