0 LƯỠI NAI-Phoebe kunstleri-công dụng cách dùng

LƯỠI NAI

Tên khác: 

Họng gà, Sụ, Sụ kunstler, Sụ lưỡi nai.

Tên khoa học: 

Phoebe kunstleri Gamble; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ cao 5-6m; nhánh non có lông mịn. Lá có phiến bầu dục hay xoan ngược, dài 25-10cm, rộng 8-10cm, mặt trên không lông, mặt dưới có lông; gân phụ 10-14 cặp; cuống lá dài 2cm, có lông. Chuỳ hoa ở nách lá, ngắn hơn lá, có lông. Hoa to to, màu trăng trắng; phiến hoa 6, dài 6mm, nhị sinh sản 9, nhị lép 3, bầu tròn, không lông.

Bộ phận dùng: 

Lá phơi hay sấy khô của cây Lưỡi nai (Folium Phoebes).

Phân bố sinh thái: 

Loài phân bố ở  Việt Nam, Malaysia, Indonesia, Philippin. Ở Việt Nam cây thường gặp trên các đồi có savan hoặc ven suối ở Hoà Bình, Hà Nội, Vĩnh Phú.

Thành phần hóa học: 

Trong cây có alkaoid.

Công dụng, cách dùng: 

Dân gian dùng lá để rút mủ mụn nhọt.

Read more

0 LÒNG TRỨNG THÔNG THƯỜNG-Lindera communis-chữa ngoại thương xuất huyết

LÒNG TRỨNG THÔNG THƯỜNG

Tên khác:

 Hương diệp thụ, Ô đước thường thấy, Liên đàn thường thấy; Lòng trứng bụi.

Tên khoa học: 

Lindera communis Hemsley; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: 

Beilschmiedia parvifolia Lecomte; Benzoin commune (Hemsley) Rehder; B. formosanum (Hayata) Kamikoti; Lindera bodinieri H. Léveillé; L. communis var. esquirolii (H. Léveillé) S. Y. Hu; L. formosana Hayata; L. glauca Blume var. nitidula Lecomte; L. paxiana H. Winkler; L. sterrophylla C. K. Allen; L. yunnanensis H. Léveillé; Litsea cavaleriei H. Léveillé; L. esquirolii H. Léveillé (1911), not (H. Léveillé) C. K. Allen (1936).

Đặc điểm thực vật (Mô tả):

Cây nhỡ hay cây gỗ nhỏ, cao 4-10m. Lá mọc so le, phiến xoan, dài 5-8m, rộng 3-5cm, đầu có mũi, gốc tù, mặt trên không lông, mặt dưới có lông, gân phụ 6-8 cặp, cuống lá dài 6-10mm, có lông lúc non. Cụm hoa tán nhỏ ở nách lá, mang 5-8 hoa, phiến hoa 6, dài 2,5mm; nhị 9; bầu 2 ô. Quả mọng 1mm, màu đỏ.

Bộ phận dùng: 

Vỏ thân, lá (Cortex et Folium Linderae Communis).

Phân bố sinh thái: 

Loài nguồn gốc Trung Quốc và Bắc Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở rừng Ninh Bình.

Thành phần hoá học:

Hạt chứa 50% dầu, vỏ quả cũng chứa tinh dầu (bis (2-hydroxyethyl) lauramide (43.53%) và n-carpic acid (35.28%)), cành và lá cũng đều chứa tinh dầu.

Tính vị, tác dụng: 

Vị chát, hơi đắng, tính ấm; có tác dụng khư phong tán nhiệt, sát trùng, chỉ huyết, tiếp cốt sinh cơ, tiêu viêm.

Công dụng, cách dùng: 

Ở Trung Quốc, được dùng trị mụn ghẻ, ghẻ lở, ngoại thương xuất huyết, gãy xương và đòn ngã tổn thương.

Read more

0 LÒNG TRỨNG-Lindera glauca-chữa trúng phong cấm khẩu

LÒNG TRỨNG 

Tên khác: 

Hồ tiêu núi, Cây gân trâu, Ô đước mốc, Liên đàn mốc, Lòng trứng lục phấn. 

Tên khoa học: 

Lindera glauca (Siebold & Zuccarini) Blume; thuộc họ Long não (Lauraceae). 

Tên đồng nghĩa: 

Benzoin glaucum Siebold & Zuccarini; B. glaucum var. kawakamii (Hayata) Sasaki; Lindera glauca var. kawakamii Hayata. 

Đặc điểm thực vật (Mô tả):

 Cây bụi; cành non có lông rất ngắn. Lá mọc riêng rẽ, hình bầu dục hay mũi giáo, nhọn về phía gốc, dài 4-10cm, rộng 2-3cm, gân phụ 6-7 đôi hơi nổi ở mặt dưới, mặt trên gần như sáng bóng, mặt dưới màu lục lờ và hơi có lông; cuống dài 7-8mm, hơi khía rãnh ở trên. Cụm hoa tán ở nách lá, gần như không cuống, xếp 2-3 cái, mỗi tán có 6 hoa, bao hoa rất ngắn, gồm 5 thuỳ, không đều, nhị 9 mà 3 nhị vòng trong có 2 tuyến. Quả nhỏ, đường kính 7mm, có hương thơm. 

Bộ phận dùng: 

Lá, cành, rễ (Folium, Ramulus et Radix Linderae Glaucae). 

Phân bố sinh thái: 

Loài của Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở rừng Hà Tây, Hoà Bình đến Ninh Bình. Thu hái, chế biến: Thu hái lá thu hái vào mùa hạ, thu, phơi khô hoặc dùng tươi. Cành và rễ thu hái quanh năm. 

Thành phần hoá học: 

Lá, vỏ cây chứa tinh dầu. Hạt chứa dầu. Tính vị, tác dụng: Lá có vị nhạt, tính bình; có tác dụng thanh nhiệt giải độc, tiêu sưng, giảm đau, làm se, cầm máu, trừ phong. Quả có vị cay, tính ấm. Vỏ cây có vị đắng, tính lạnh. Rễ, cành, quả, vỏ có tác dụng khư phong thấp, tiêu thũng độc. 

Công dụng, cách dùng: 

Lá được dùng trị mụn nhọt, đầu đinh, sâu quảng phong thấp tê bại, gân cốt đau nhức, dao chém thương tích. Dùng ngoài vừa đủ, lấy lá tươi giã nát hoặc lá khô tán bột đắp. Quả dùng trị trúng phong cấm khẩu. Vỏ cây tán bột hoặc thiêu tồn tính dùng chữa bỏng. Có thể dùng lá và vỏ quả vắt lấy tinh dầu và dùng dầu hạt chế xà phòng hoặc làm dầu nhờn. 

Liều dùng: 

Ngày dùng 12-20g dưới dạng thuốc sắc.

Bài thuốc: 

1. Trị trúng phong cấm khẩu: Quả lòng trứng khô 4g, quả Hoàng kinh 4g giã nát, uống với nước. 

2. Trị mụn nhọt: Dùng lá lòng trứng với một lượng tương đương cây tươi Lưu ký nô giã nát đắp.

Read more

0 LONG NÃO-Cinnamomum camphora-gỗ cất tinh dầu chữa truỵ tim

LONG NÃO

Tên khác: 

Rã hương. Dã hương, Chương não, Triều não, Não tử, Mạy khảo khuông (Tày), Cà chăng điẳng (Dao), Camphor tree (Anh), laurier à camphre (Pháp).

Tên khoa học: 

Cinnamomum camphora (Linnaeus) J. Presl in Berchtold & J. Presl; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa:

Laurus camphora Linnaeus; Camphora officinarum Nees; C. officinarum var. glaucescens A. Braun; Cinnamomum camphora var. glaucescens (A. Braun) Meisner; C. camphora var. nominale Hayata; C. camphoroides Hayata; C. nominale (Hayata) Hayata; C. simondii Lecomte; C. taquetii H. Léveillé; Persea camphora (Linnaeus) Sprengel.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ lớn, cao 15m có thể tới 40-50m, chu vi đến hàng mét. Vỏ thân dày nứt nẻ. Lá mọc so le, có cuống dài, xanh bóng, có 3 gân toả từ gốc, ở trong góc do gân chính và gân bên tạo thành có một tuyến nhỏ. Hoa nhỏ màu vàng lục, mọc thành chùm ở nách lá, đầu cành. Quả mọng hình cầu, đường kính 6-8mm, khi non màu xanh bóng, lúc chín màu tím đen. Cây ra hoa tháng 4-6, quả tháng 8-11.  

Bộ phận dùng: Gỗ (Lignum Cinnamomi Camphorae), thường gọi tên là Chương mộc. Rễ và quả cũng được sử dụng.

Phân bố sinh thái: 

Cây mọc hoang dại ở Nhật Bản, Trung Quốc tới Ðài Loan. Cũng gặp mọc ở vùng Lạng Sơn và rất thườn được dùng làm cây bóng mát, cây cảnh, có nơi trồng thành rừng. 

Thu hái, chế biến: 

Có thể thu hoạch rễ cây, vỏ cây quanh năm, rửa sạch, phơi trong râm đến khô để dùng. Quả thu hái vào cuối thu, đầu đông.

Thành phần hoá học: 

Rễ, thân, lá chứa tinh dầu gồm những thành phần D-camphor, α-pinen, cineol, safrol, campherenol, campherenon, carypllyllen, terpineol, phellandrene, carverol, azulen, D-limonen, cadinen.

Tính vị, tác dụng: 

Vị cay, thơm, tính hơi ấm có tác dụng khư phong thấp, thông kinh lạc, chỉ thống tiêu thực, làm long đờm, lợi trung tiện, chống đầy hơi, làm ra mồ hôi, trừ lỵ. Dầu từ gỗ có tác dụng tiêu viêm, giải độc.

Công dụng: 

Rễ gỗ chữa cảm cúm, đau đầu; đau dạ dày và đầy bụng, thấp khớp, đòn ngã tổn thương. Quả trị đau dạ dày, khó tiêu hoá, trướng bụng, viêm dạ dày ruột. Vỏ, cành, lá dùng trị mụn nhọt, nấm tóc, ngứa, rết cắn. Lá và hạt dùng đốt lấy hơi xông đuổi muỗi.

Liều dùng, cách dùng:

 Dùng rễ, thân 15-30g, quả 10-15g/ngày, dạng thuốc sắc. Dùng ngoài giã lá tươi và cành nhỏ để đắp ngoài hoặc nấu nước rửa. Người ta dùng rễ, gỗ cất tinh dầu dùng tiêm có tác dụng hồi sức tim, chữa truỵ tim, dùng thuốc viêm dầu long não hoặc natri camphosulfonat. Dùng uống chữa đau bụng, sốt, viêm họng, liệt dương. Dùng ngoài sát khuẩn, tiêu viêm, giảm đau, trị mụn lở ngứa, đau dây thần kinh, thấp khớp, tê dại; dùng long não pha cồn 10% để xoa bóp.

Read more

0 KHÁO VÀNG BÔNG-Machilus thunbergii-công dụng cách dùng

KHÁO VÀNG BÔNG

Tên khác: 

Kháo Thunberg, Rè cuống tuyến dài.

Tên khoa học: 

Machilus thunbergii Siebold & Zuccarini; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: Litsea coreana H. Léveillé; Machilus arisanensis (Hayata) Hayata; M. kwashotensis Hayata; M. macrophylla Hemsley var. arisanensis Hayata; M. nanshoensis Kanehira; M. taiwanensis Kamikoti; M. thunbergii var. kwashotensis (Hayata) Yamamoto; M. thunbergii var. trochodendroides Masamune; Persea arisanensis (Hayata) Kostermans; P. thunbergii (Siebold & Zuccarini) Kostermans.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ cao tới 15m, có nhánh nhẵn, màu đen đen. Lá mọc so le, hơi dai, nhẵn bóng ở trên, mờ ở dưới, hình ngọn giáo hay trái xoan - ngọn giáo, thon hẹp về phía gốc, có mũi cứng tù ở chóp, dài 12-13cm, rộng 3,5-4,5cm, có gân lồi ở mặt dưới; mép lá gập về phía dưới; cuống dài 1,5-cm, có rãnh ở trên. Hoa vàng, thành chuỳ ở nách của những lá ở ngọn, dài 7-8cm. Quả hình cầu, đen, đường kính 1cm, trên bao hoa xụ xuống. Cây ra hoa tháng 3-4; có quả tháng 11-12.

Bộ phận dùng: 

Vỏ cây (Cortex Machili Thunbergii).

Phân bố sinh thái: 

Loài phân bố ở Việt Nam, Trung quốc, Nhật bản, Triều tiên. Ở nước ta, cây mọc trong rừng lá rộng thường xanh nhiệt đới ở độ cao 600-1400m từ Hà giang, Vĩnh phú, Hoà bình, Quảng ninh, tới Ninh bình.

Thành phần hoá học: 

Hạt chứa 65% một chất dầu màu nâu, có cấu trúc lỏng.

Công dụng: 

Vỏ cây được sử dụng ở Trung quốc làm thuốc giãn gân, tiêu thũng. Hạt ép dầu chế xà phòng và dầu bôi trơn.

Read more

0 KHÁO NHẬM-Machilus odoratissimus-công dụng cách dùng

KHÁO NHẬM

Tên khác: 

Kháo thơm, Bời lời đẹc, Rè vàng.

Tên khoa học:

Machilus odoratissimus Nees; thuộc họ Long Não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: 

Persea odoratissima (Nees) Kosterm.

Mô tả: Cây gỗ lớn, nhánh không lông, thường đen đen. Lá có phiến thon ngược, dài 8-10cm, rộng 3cm, đầu tù hay có mũi, không lông, gân phụ 7-8 cặp, cuống mảnh, dài 1cm, chuỳ hoa dài bằng lá; hoa vàng xanh, bao hoa có 5 phiến, nhị sinh sản 9, nhị lép 3 dạng tuyến. Quả nang hình cầu đường kính 1,2cm. đen, trên bao hoa còn lại gập xuống.

Bộ phận dùng: 

Vỏ (Cortex Machili Odoratissimae).

Phân bố sinh thái:

Loài phân bố ở Ấn độ, Trung quốc, Đài loan, Malaysia, Indonesia và Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc từ Lào cai, Sơn la, Hà giang qua Quảng trị, Thừa Thiên - Huế tới Đồng nai, Bà rịa - Vũng tàu, Kiên giang

Tính vị, tác dụng: 

Cây toả mùi thơm nồng. Vỏ nhớt có mùi đặc biệt. Quả chứa dầu  đặc, có màu nâu và mùi vị đặc biệt.

Công dụng:

Vỏ làm nhang trầm. Gỗ có dác hồng và lõi trắng hay xám có ánh hồng, được dùng trong xây dựng và đóng đồ dùng thông thường.

Read more

0 KHÁO LÔNG NHUNG-Machilus velutina-công dụng cách dùng

KHÁO LÔNG NHUNG

Tên khác: 

Rè lông; Re hương.

Tên khoa học: 

Machilus velutina Champion ex Bentham; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: 

Actinodaphne magniflora C. K. Allen; Persea velutina (Champion ex Bentham) Kostermans.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây nhỡ có nhánh đầy lông. Lá mọc so le, hình trái xoan hay trái xoan ngược, nhọn ở chóp và có một mũi cứng tù, với mép gập về phía dưới, nhẵn và bóng ở mặt trên, có lông nâu nâu ở mặt dưới, dài 7,5 -12,5cm, rộng 2-4,5cm, có gân nổi rất rõ ở mặt dưới; cuống lá có lông mềm, hơi có rãnh ở trên, dài 10-12mm. Hoa thành chuỳ ngắn, dạng ngù, ở ngọn, phủ lớp lông như bột màu hung nâu. Quả mọng đỏ, đường kính 4mm.

Bộ phận dùng: 

Vỏ cây, tinh dầu (Cortex et Oleum Machili).

Phân bố sinh thái: 

Loài phân bố ở Trung quốc, Việt Nam. Cây mọc ở rừng thưa Sơn la, Hoà bình, Quảng ninh. Để khai thác, người ta thường hạ cây xuống và lột vỏ, đem nghiền ngay thành bột. Bột có màu trắng vàng, có mùi hương và mùi quế.

Tính vị, tác dụng: 

Vỏ tiết ra một chất lỏng nhầy dính khá giống với gôm arabic, và phần lỏng sẽ bốc hơi khi ta phơi, nhưng chất dính còn lại và bột ngấm nước sẽ dính lại với nhau.

Công dụng: 

Bột phơi khô dùng làm cây nhang. Gỗ tốt được dùng làm đồ dùng trong gia đình. Dầu hạt cùng được dùng trong công nghiệp. Người ta dùng vỏ cây, tinh dầu làm thuốc chữa cảm gió.

Read more

0 HẬU PHÁC NAM-Quế rừng-Cinnamomum iners

HẬU PHÁC NAM

Tên khác: Quế rừng.

Tên khoa học: Cinnamomum iners Reinw. ex Blume; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Mô tả: Cây to cao 8-10m, tới 20m, cành hình trụ, màu nâu đen. Lá to, thơm, mọc đối hoặc so le, phiến tròn dài, chóp lá tù hay hơi nhọn, mặt dưới lá hơi mốc mốc, ba gân gốc chạy dọc đến gần chóp lá. Hoa trắng thơm mọc thành chuỳ ở nách lá và đầu các cành, gồm 12-14 tán. Quả mọng hình bầu dục dài 12-13mm, trên một chén do bao hoa còn lại.

Bộ phận dùng: Vỏ thân (Cortex Cinnamomi)

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Mianma, Trung Quốc và Việt Nam. Cây thường thấy ở rừng thưa từ Tuyên Quang, Bắc Thái tới Sông Lô, An Giang.

Thu hái: Thu hái vỏ thân của cây có vỏ dày vào mùa khô, phơi khô.

Tính vị, tác dụng: Hậu phác nam có vị đắng cay, hơi mát, tính ấm, có tác dụng hạ khí, tiêu đờm, ấm trung tiêu.

Công dụng, cách dùng: Thường dùng trị bụng đầy trướng và đau, ăn uống không tiêu, nôn mửa, tả lỵ. Nhân dân cũng dùng làm thuốc kích thích tiêu hoá và bổ dạ dày. Nước sắc rễ dùng sau khi sinh đẻ và khi lên cơn sốt. Dịch lá dùng như thuốc đắp trị thấp khớp. Lá cũng dùng làm bột chế hương thấp.

Liều dùng: Ngày dùng 4-20g dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán. Thường phối hợp với các vị thuốc khác.

Kiêng kỵ: Người tỳ vị quá hư, nguyên khí kém, phụ nữ có thai không nên dùng.

Bài thuốc:

1. Chữa sốt rét cơn lâu ngày do khí độc của rừng núi, bụng đầy, ăn không tiêu, dày da bụng, báng lách hay viêm gan mạn tính, đau lâm râm ở vùng gan, gan to, mặt bụng chân tay hơi phù: Hậu phác nam, Trần bì, Bán hạ chế, Ngải máu, Nghệ đen, Chỉ xác, Củ rễ quạt, Hạt cau, Vỏ dụt mỗi vị 12g, Thảo quả 6g, sắc uống. Trường hợp bệnh hoãn thì tán bột, uống mỗi lần 10g, ngày uống 2-3 lần.

3. Bột tiêu thực dùng chữa ăn chậm tiêu, no hơi, sình bụng, ăn ít, ăn không tiêu: Củ Sả 100g, Thuỷ xương bổ 100g, Hậu phác 100g, Cỏ gấu (sao) 100g, vỏ Quýt 100g, Gừng khô 50g, Quế khâu 50g. Các vị hoà chung, tán bột nhuyễn, mỗi lần uống một muỗng cà phê; ngày 2-3 lần sau bữa ăn và tối khi đi ngủ.

2. Chữa đau bụng, bí đầy, đại tiện táo kết: Hậu phác nam, Chỉ xác, Đại hoàng hay Chút chít, đều 12g, sắc uống.

Ghi chú: Người ta thường dùng vỏ của cây nói trên thay vị Hậu phác (Cortex Magnoliae officinalis) do đó mới có tên Hậu phác nam. Ở Trung Quốc, người ta thường dùng vỏ cây Ao diệp hậu phác (Magnolia officinalis var. biloba Rehder & E.H.Wilson). Hậu phác thuộc loại cây gỗ lớn cao 7-15m, vỏ thân tím nâu. Lá mọc so le, tập trung ở ngọn các nhánh, phiến hình trứng thuộc dài 15-30cm, rộng 8-17cm, đầu lá lõm xuống chia thành 2 thuỳ, phía gốc hẹp lại, cuống lá 2,4-4cm, không lông. Hoa màu trắng thơm, đường kính 9-12cm, nhị và nhuỵ nhiều. Quả kép gồm nhiều quả đại, hình trứng dài 11-16cm, rộng 5-6,5cm. Cây thường mọc ở những nơi có khí hậu mát ở Phúc Kiến, Chiết Giang, An Huy, Giang Tây và Hồ Nam. Vỏ cây chữa magnolot và honokiol. Hậu phác có vị đắng, cay, tính ôn, không độc, có tác dụng táo thấp tiêu đàm, hạ khí trừ mạn. Thường được dùng trị bệnh đầy bụng, ăn uống không tiêu, đau bụng, nôn mửa, đại tiện bí, táo.

Read more

0 DẦU ĐẮNG

DẦU ĐẮNG

Tên khác: Dầu đắng, Ô dược nam

Tên khoa học: Lindera myrrha (Lour.) Merr., thuộc họ Long não (Lauraceae).

Mô tả: Cây bụi cao 1,3-1,4m, nhánh non đầy lông hoe, nhánh già đen, không lông. Rễ mập, rắn chắc, vỏ ngoài màu nâu, thịt màu trắng ngà. Lá có phiến xoan, dài 6-7cm, rộng 2-2,5cm, đầu chóp nhọn dài, lúc già không lông, cứng, mặt dưới mốc mốc, gân bên đi đến chóp phiến; cuống 1,5cm. Tán đơn ở nách lá; hoa có cuống 3-4mm, màu hồng; bầu có lông. Quả mọng đỏ, chứa 1 hạt. Ra hoa tháng 3.

Bộ phận dùng: Rễ và quả (Radix et Fructus Linderae). Ta thường gọi là Ô dược nam.

     Phân bố và thu hái: Chỉ phân bố giới hạn ở một số nơi thuộc Thừa Thiên - Huế, Lâm Đồng và Cần Thơ. Thu hái rễ cây mọc hoang quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa thu đông hay đầu xuân, rửa sạch, ủ mềm, để ráo, thái lát phơi khô hay tán thành bột mịn.

Thành phần hoá học: Quả chứa một chất dầu màu đỏ, có mùi và vị như rễ.

Tính vị, tác dụng: Rễ cây có vị đắng hơi the, mùi thơm, tính ấm, thường được xem như có cùng tác dụng với Ô dược là nhuận khí, trừ trướng đầy, tiêu thực và giảm đau; có tác giả cho là có tính lợi tiểu, điều kinh, trừ giun và tẩy uế.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Rễ được sử dụng chủ yếu làm thuốc chữa trúng phong, đau ngực bụng, nghẹt thở và đầy trướng, ăn uống không tiêu, nôn mửa, trẻ em đau bụng giun. Ngày dùng 8-12g, dạng thuốc sắc hay thuốc bột. Quả dùng chữa ghẻ, vết thương, mụn loét hôi thối, trừ giun sán.

Cũng cần lưu ý là trước đây, người ta dùng nhựa cây trộn với cát và vôi để làm hồ xây dựng như xi măng.

Bài thuốc: Chữa ngộ lạnh, cơ hoành và dạ dày co thắt, hoặc thận lạnh đái luôn và trẻ em đái dầm: Ô dược 8g, Ích trí nhân (quả ré) 6g, Hồi hương 2g, sắc uống.

Read more

0 BỘP XOAN NGƯỢC-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

BỘP XOAN NGƯỢC

Tên khác: Actinodaphne obovala (Nees) Blume; thuộc họ Long não (Lauraceae)

Mô tả: Cây gỗ nhỏ, cao 5-6m; nhánh to, lúc non đầy lông hung. Lá có phiến đa dạng, xoan thon ngược, dài đến 30 cm, lúc non đầy lông hung. Cây khác gốc, chuỳ hoa cao 1,5-2cm, có lông hung sát, hoa cao 3mm. Quả bầu dục, dài 2,5cm, trên bao hoa rộng 6-12mm. Ra hoa tháng 4.

Bộ phận dùng: Vỏ thân (Cortex Actinodaphnes Obovatae).

Phân bố sinh thái: Loài của Nam Trung Quốc và Bắc Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở rừng vùng núi cao 1.200m thuộc tỉnh Lai Châu.

Tính vị, tác dụng: Vị cay, tính ấm; có tác dụng thư cân hoạt lạc, tiếp cốt.

Công dụng: Ở Vân Nam (Trung Quốc), vỏ cây dùng chữa gẫy xương.

www.duoclieu.org

Read more

0 BỜI LỜI THON-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

BỜI LỜI THON

Tên khoa học: Litsea lancifolia (Roxb. ex Nees). Hook. f.; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Mô tả: Cây nhỏ hay cây gỗ nhỏ; nhánh có nhiều lông mịn màu nâu. Lá mọc đối, phiến lá thon hẹp dài cỡ 14 cm, rộng cỡ 3cm, có lông ở gân chính mặt trên và trên các gân mặt dưới; cuống 5-7 mm. Cụm hoa xim co ở nách lá, cuống chung 5-7mm, bao chung có 4 lá bắc có lông. Hoa 5, mỗi hoa có 6 mảnh bao hoa; hoa đực có 9 nhị; hoa cái có 6 nhị lép, 3 tuyến và bầu không lông. Quả mọng to 6-9mm. Hoa tháng 7.

Bộ phận dùng: Vỏ cây (Cortex Litseae Lancifoliae)

Phân bố sinh thái: Loài của Việt Nam, Nam Trung Quốc. Ở nước ta, cây mọc ở rừng Vĩnh Phú, Hoà Bình, Nghệ An, Bình Định, Kontum, Gia Lai, Ninh Thuận.

Thu hái: Có thể thu hái vỏ quanh năm.

Thành phần hoá học: Vỏ chứa laurotetanin.

Công dụng: Ở Ấn Độ, vỏ cây được dùng làm thuốc đắp trị bong gân và các vết thương.

www.duoclieu.org

Read more

0 BỜI LỜI NHỚT-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

BỜI LỜI NHỚT

Tên khác: Bời lời dầu.

Tên khoa học: Litsea glutinosa (Lour.) C. B. Robins.; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: Sebifera glutinosa Lour.; Tomex sebifera Willd.; Litsea sebifera (Willd.) Pers.

Mô tả: Cây nhỡ thường xanh hay cây gỗ cao 3-15m; cành non có góc, có lông; cành già hình trụ nhẵn. Lá mọc so le, thường tụ họp ở đầu cành, hơi dai, màu lục sẫm, mặt trên sáng bóng, mặt dưới có lông nhiều hay ít; phiến lá hình bầu dục hoặc thuôn, tròn hay nhọn ở gốc, có mũi nhọn hay tù ở đầu. Hoa xếp 3 - 6 cái thành tán trên một cuống hoa chung ở nách lá. Quả mọng hình cầu, màu đen, to bằng hạt đậu dính trên những cuống quả phồng lên. Ra hoa tháng 5-7.

Bộ phận dùng: Rễ, vỏ lá (Radix, Cortex et Folium Litseae Glutinosae).

Phân bố sinh thái: Loài của Ấn Độ, Trung Quốc, Philippin, Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở bờ rào, rừng còi, khắp nơi từ Lạng Sơn đến An Giang. Có thể thu hái vỏ cây và lá quanh năm nhất là vào mùa hè-thu. Rễ đào về, rửa sạch, thái nhỏ rồi phơi khô; vỏ cây và lá thường dùng tươi.

Thành phần hoá học: Tất cả các bộ phận của cây đều chứa một chất nhầy.

Tính vị, tác dụng: Bời lời có vị ngọt, đắng, se, tính mát; có tác dụng tiêu viêm, chống sưng, cầm máu, giảm đau.

Công dụng: Rễ dùng trị: 1. ỉa chảy, viêm ruột; 2. Viêm tuyến mang tai, nhọt ở da đầu; 3. Chấn thương bầm giập; 4. Đái tháo đường.

Liều dùng: Rễ 15-30g, dạng thuốc sắc. Vỏ và lá dùng giã nát đắp trị viêm tuyến mang tai, đinh nhọt, viêm mủ da, viêm vú, ngoại thương và vết thương chảy máu. Vỏ cũng có thể dùng như rễ để chữa lỵ, đi tả và dùng ngoài chữa sưng vú, sưng bắp chuối.

www.duoclieu.org

Read more

0 BỜI LỜI LÁ TRÒN-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

BỜI LỜI LÁ TRÒN

Tên khoa học: Litsea rotundifolia (Wall. ex Nees) Hemsl.; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: Tetranthera rotundifolia Wall. ex Nees; Laurus rotundifolia Wall.; Actinodaphne chinensis (Blume) Nees var. rotundifolia Nees; Iozoste chinensis (Blume) Blume; Actinodaphne rotundifolia (Wall. ex Nees) Merr.

Mô tả: Cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ; nhánh không lông, lúc khô đen ở phần non, nâu ở phần già. Lá mọc so le, hình trái xoan ngược hay thuôn ngọn giáo dài 5-6 cm, rộng 2,5cm, thường thắt lại ở phía gốc, nhọn ở đầu, mặt trên nâu bóng, mặt dưới mốc mốc; gân phụ 6-7 đôi; cuống lá dài 5-6mm. Cụm hoa tán không cuống ở nách lá; lá bắc nhẵn; mỗi tán có 4 hoa dài 2mm; bao hoa 6 thuỳ có lông cả hai mặt; nhị 3, có cuống, bầu nhẵn. Quả hình cầu màu đen,to bằng hạt đậu Hà Lan. Hoa tháng 5.

Bộ phận dùng: Rễ, lá (Radix et Folium Litseae Rotundifoliae).

Phân bố sinh thái: Loài của Việt Nam, Nam Trung Quốc. Cây gặp ở lùm bụi một số nơi thuộc các tỉnh Bắc Thái, Hải Hưng, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An. Có thể thu hái rễ, lá quanh năm, rửa sạch, thái phiến, phơi trong râm để dùng.

Tính vị, tác dụng: Vị cay, ngọt, tính ấm, có mùi thơm; có tác dụng khu phong trừ thấp, hành khí giảm đau.

Công dụng: Được dùng trị: 1. Viêm khớp do phong thấp, đòn ngã thương tích, lưng đau gối mỏi; 2. Bế kinh, đau bụng kinh; 3. Rối loạn tiêu hoá, đầy hơi, cảm mạo đau đầu.

Liều dùng: 20-40 g rễ, lá khô sắc uống hoặc ngâm rượu uống.

www.duoclieu.org

Read more

0 BỜI LỜI ĐẮNG-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

BỜI LỜI ĐẮNG

Tên khác: Mò lông, Nhan sang.

Tên khoa học: Litsea umbellata (Lour.) Merr.; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: Litsea amara Blume

Mô tả: Cây gỗ nhỏ có các nhánh thường có lông màu hung. Lá mọc so le, hình bầu dục, thuôn hay trái xoan, thon hẹp hay tròn ở gốc, nhọn ở đầu, bóng và nhẵn ở mặt trên, trừ trên gân giữa, màu tối hay có lông nâu ở dưới; gân bên 8-16 đôi, lõm ở trên, lồi ở dưới; cuống lá khá to, có lông, dài 8-10mm. Hoa xếp 5-6 cái thành tán tụ họp ở nách lá, có cuống chung ngắn, có lông ngắn màu hung. Quả hình cầu, đường kính 5-6 mm, có cuống nhỏ, hơi phồng lên ở phía dưới quả. Hoa tháng 2-1.

Bộ phận dùng: Lá (Folium Litseae Umbellatae).

Nơi sống và thu hái: Loài của Trung Quốc, Mianma, Campuchia, Việt Nam, Malaixia, Indnesia, Philippin. Cây khá phổ biến ở nước ta, trong các savan cây bụi, trong rừng thưa và rừng rậm tới độ cao 1200m ở nhiều nơi: Lào Cai, Lạng Sơn, Vĩnh Phú, Hà Tây, Ninh Bình, Gia Lai, Kontum, Bà Rịa - Vũng Tàu. Thu hái lá quanh năm, thường dùng tươi.

Thành phần hoá học: Rễ chứa một alkaloid. Lá và cành non chứa một chất nhầy.

Công dụng:

- Ở Malaisia, lá cây luộc lên có thể dùng để đắp lên những vết đau, và mụn nhọt như một thứ cao dán.

- Ở Campuchia, người ta cũng dùng lá làm thuốc đắp ngoài trị đinh nhọt.

www.duoclieu.org

Read more

0 BƠ-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

BƠ

Tên khác: Lê dầu.

Tên khoa học: Persea americana Mill.; thuộc họ Long não (Lauraceae).

Tên đồng nghĩa: Laurus persea L.; Persea gratissima Gaertn.f.

Mô tả: Cây gỗ cao tới 15m. Lá xoan, thuôn hay bầu dục, dài 6-25 cm, rộng 3,5-15cm, nhọn góc ngắn ở gốc, có mũi nhọn hay tù ngắn ở chóp. Cụm hoa thành chuỳ dày đặc. Hoa nhỏ, màu xanh lục hay vàng vàng; đài hơi có lông mịn. Quả mọng lớn, nạc, dạng quả lê, hình trứng hay hình cầu, màu lục hay màu mận tía khi chín; thịt mềm, màu vàng lục, có một hạt to với lá mầm nạc.  

Bộ phận dùng: Quả (Fructus Perseae).

Phân bố sinh thái: Loài của miền nhiệt đới châu Mỹ, cũng được trồng ở các xứ nhiệt đới khác. Ở Antilles và California (Mỹ). Bơ được trồng nhiều nhất và cho sản lượng cao. Phi châu và Israel là vùng sản xuất nhiều thứ hai và cung cấp sản phẩm cho châu Âu. Có các giống chính là Mehico, Guatemala và Antilles. Ở nước ta, cũng nhập trồng từ đầu thế kỷ 20. Hiện nay vùng sản xuất chính là Lâm Đồng và các tỉnh khác vùng Tây Nguyên.

Thành phần hoá học: Quả Bơ chứa: Nước 60%; protid 2,08%, lipid 20,10%, glucid 7,40%, tro 1,26%, nghèo về chất khoáng; các aminoaacid là: cystin, trytophan; có nhiều chất kháng sinh. Còn có vitamin A, B và C (19-20mg%).

Tính vị, tác dụng: Quả Bơ là một loại thức ăn gần đầy đủ, rất dễ tiêu hoá, làm cân bằng thần kinh. Còn có tác dụng chống tăng độ acid của nước tiểu.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Được sử dụng trong các trường hợp: 1. Mới ốm dậy; có thai; 2. Làm việc quá sức, trạng thái thần kinh dễ kích thích; 3. Thừa acid niệu; 4. Đau dạ dày-ruột, gan-mật. Có thể dùng quả chín để ăn, hoặc chế biến thành những món thức ăn khác nhau, như trộn với nước Chanh, cho thêm đường sữa vào đánh đều thành kem để ăn. Lá cũng được dùng hãm uống để trừ ngộ độc do ăn uống.

www.duoclieu.org

Read more