0 DÂY CHIỀU KHÔNG LÔNG

DÂY CHIỀU KHÔNG LÔNG

Tên khác: Dây chiều không lông

Tên khoa học: Tetracera loureiri (Finet et Gagnep.) Craib, thuộc họ Sổ (Dilleniaceae).

Mô tả: Cây nhỡ leo, nhánh gần như không lông. Lá hình trái xoan ngược, tù ở đầu, dài 15-23cm, rộng 3cm, không lông nhưng rất nhám trừ ở gân chính, gân phụ 12-15 cặp. Chuỳ hoa dài 18cm. Hoa rộng 13mm, thơm, màu trắng hay hồng, nhị nhiều; bầu 2-3 lá noãn. Quả đại 1 hạt; áo hạt xẻ tua.

Bộ phận dùng: Rễ, cành non (Radix et Ramulus Tetracerae Loureirii).

Phân bố và thu hái: Cây của miền Đông Dương, mọc hoang ở ven rừng thưa ở Đồng nai (Biên Hoà), thành phố Hồ Chí Minh, tới An Giang (Châu Đốc). Thu hái rễ và cành non quanh năm, thường dùng tươi.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Rễ và cành non có lá được sử dụng trong y học dân gian Campuchia để điều trị vết thương sưng lở.

Read more

0 DÂY CHIỀU CHÂU Á

DÂY CHIỀU CHÂU Á

Tên khác: Dây chiều châu Á

Tên khoa học: Tetracera asiatica (Lour.) Hoogl., thuộc họ Sổ (Dilleniaceae).

Mô tả: Dây leo, có lông nhám vì tẩm silic. Lá có phiến bầu dục, dài 7-10cm, rộng 2,5-3,5cm, tù hai đầu, gân phụ 14-15 cặp, tận cùng trong răng nhỏ ở mép lá. Chuỳ hoa ở nách; cuống hoa ngắn. Hoa nhỏ, rộng 1cm; cánh hoa xoan, không lông, nhị có trung đới rộng; lá noãn 1. Quả đại không lông; hạt có áo hạt rìa. Ra hoa mùa hè.

Bộ phận dùng: Dây và lá (Caulis et Folium Tetracerae Asiaticae).

Phân bố và thu hái: Cây mọc ở ven rừng, lùm bụi khắp nước ta. Cũng phân bố ở Trung Quốc. Thu hái dây và lá quanh năm, rửa sạch, thái nhỏ và phơi khô.

Tính vị, tác dụng: Dây chiều có vị chát, tính mát; có tác dụng chỉ tả, tiêu phù, giảm đau.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Thường dùng chữa 1. Viêm ruột, ỉa chảy, ỉa ra máu đen; 2. Chứng gan lách to; 3. Sa tử cung, Bạch đới, di tinh; 4. Tê thấp ứ huyết. Liều dùng 15-30g, dạng thuốc sắc.

Dùng ngoài trị lở ngứa da, ghẻ ngứa, ecpet mảng tròn, lang ben.

Bài thuốc:

1. Chữa lỵ: dùng lá Dây chiều 30g, sắc nước và chia làm 3 lần uống. Có thể phối hợp với Hoa gạo 10g, dây Vằng 5g, sắc uống.

2. Ỉa chảy: Dây chiều, lá Ổi, mỗi vị 15g, sắc uống.

Ghi chú: Lá ráp thường được dùng thay giấy nhám đánh bóng đồ dùng kim loại.

Read more

0 DÂY CHIỀU ẤN ĐỘ

DÂY CHIỀU ẤN ĐỘ

Tên khác: Dây chiều Ấn Độ

Tên khoa học: Tetracera indica (Christm. et Panzer) Merr. (T. assa DC.), thuộc họ Sổ (Dilleniaceae).

Mô tả: Dây leo cao 2-5m, nhánh non có lông. Lá có phiến hình bầu dục dài 10-20cm, đầu có mũi, hẹp dần về phía cuống, nhẵn, hơi ráp, mép có răng thưa. Chuỳ ít hoa ở nách hay ở ngọn. Hoa màu trắng, rộng 2,5cm; lá đài không lông ở mặt trong, nhị nhiều; số lá noãn 3-4. Quả đại tròn tròn; hạt có áo hạt rìa, dài 1cm. Hoa quả tháng 6-10.

Bộ phận dùng: Dây, rễ, lá (Caulis, Radix et Folium Tetracerae Indicae).

Phân bố và thu hái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Malaixia. Ở nước ta cây mọc ở bờ bụi, ven rừng nhiều nơi ở miền Nam nước ta, từ Đồng Nai tới Côn Đảo.

Tính vị, tác dụng: Cũng như Dây chiều.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Ở Malaixia, lá và rễ giã nhỏ dùng đắp trị ghẻ ngứa. Ở Campuchia, toàn cây được dùng làm thuốc lợi tiểu bằng cách phối hợp với các vị thuốc khác, trị bệnh lậu và bệnh phù thũng có nguồn gốc gan và thận, và chế các vị thuốc sắc hỗn hợp như thuốc hạ nhiệt trị sốt, bổ và lọc máu. Ở Philippin và Ấn Độ, người ta dùng nước hãm dây lá uống trong trị xuất huyết phổi và dùng nấu nước súc họng để trị các đốm trắng do viêm miệng (aptơ).

Read more

0 DÂY CHIỀU

DÂY CHIỀU

Tên khác: Dây chiều, Tứ giác leo

Tên khoa học: Tetracera scandens (L.) Merr., thuộc họ Sổ (Dilleniaceae).

Mô tả: Dây trườn, thân màu nâu, cành mềm dài, cánh non có lông nhám và tẩm silic (SiO2). Lá mọc so le, phiến hình bầu dục, không dài hơn 10cm, cũng rất nhám, mép khía răng. Chuỳ hoa to, ở nách lá hay ở ngọn cành. Hoa có 5 lá đài, 5 cánh hoa màu trắng, mau rụng, nhiều nhị và bầu 1 lá noãn. Quả đại có lông, chứa 1-2 hạt, có áo hạt có rìa, màu đỏ. Hoa tháng 5-8.

Bộ phận dùng: rễ, dây (U chạc chìu) (Radix et Caulis Tetracerae Scandentis).

Phân bố và thu hái: Cây thường gặp ở các rừng tu bổ, các đồi ven rừng, ven suối khắp nước ta, tới độ cao 1000m. Chặt lấy phần gần gốc, những đoạn có u, dùng làm thuốc. Rễ thu hái quanh năm, rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô, dùng tươi hoặc tẩm rượu sao vàng.

Tính vị, tác dụng: Vị chua chát, tính bình; có tác dụng tán ứ, hoạt huyết, thu liễm.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Chữa tê thấp, ứ huyết, đau bụng, phù thũng, gan lách sưng to, bạch đới... Liều dùng 10-30g dây hoặc 8-16g rễ, sắc nước uống; thường phối hợp với các vị thuốc khác.

Bài thuốc:

1. Chữa phụ nữ tích huyết, báng máu, u xơ hay gan lách sưng cứng: dùng U chạc chìu, Ngải máu đều 20g, Xạ can, Hồi, đều mỗi vị 12g, sắc uống.

2. Chữa phong thấp, gân xương đau nhức hay chân gối sưng đau: Dây chiều, Huyết giác, Cỏ xước hay Ngưu tất, Tổ rồng, Tầm xuân, Kim cang, Dây đau xương, Dây chìa vôi (ngâm nước vo gạo 1 đêm) sao vàng, mỗi vị 15-20g, sắc uống. Hoặc dùng Dây chiều phối hợp với Dây gắm, Thổ phục linh, Cà gai leo, Dây đau xương, Ngũ gia bì.

3. Chữa nam di tinh, nữ bạch đới: Dây chiều, rễ Bươm bướm, Bạc san, Cẩu tích, mỗi vị 20g, sắc uống.

Dân gian vùng núi miền Bắc còn dùng rễ sắc uống chữa kiết lỵ, đau bụng, lở loét chảy nước vàng, đi ngoài ra máu. Còn phối hợp với rễ cây Ngộ độc dùng chữa tắc kinh. Dịch của dây dùng chữa đau mắt và chữa rắn cắn.

Read more