0 LUCUMA, Lêkima-Pouteria sapota-công dụng cách dùng

LUCUMA

Tên khác: 

Lêkima, cây Trứng gà.

Tên khoa học:

Pouteria sapota (Jacq.) H.E.Moore & Stearn; thuộc họ Hồng xiêm (Sapotaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Achras mammosa Bonpl. ex Miq.; Achras zapota major Jacq.; Bassia jussaei Griseb.; Calocarpum huastecanum Gilly; Calocarpum mammosum var. bonplandii (Kunth) Pierre; Calocarpum mammosum var. candollei (Pierre) Pierre; Calocarpum mammosum var. ovoideum (Pierre) Pierre; Calocarpum sapota (Jacq.) Merr.; Calospermum mammosum var. bonplandii (Kunth) Pierre; Calospermum mammosum var. candollei Pierre; Calospermum mammosum var. candollei Pierre; Calospermum mammosum var. ovoidea Pierre; Calospermum parvum Pierre; Lucuma bonplandii Kunth; Sapota mammosa Mill.; Sideroxylon sapota Jacq.        

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ nhỏ, thân dày và cành khoẻ. Lá thuôn hay thuôn mũi mác, nhẵn, dày, dai, xanh đậm, dài 10-15cm. Hoa nhỏ, mọc đơn độc ở nách lá, màu vàng. Quả hạch hình bầu dục hay hình trứng, dài 8-15cm. Thịt mềm, màu vàng, ngọt. Hạt to, màu nâu sẫm, bóng láng. Cây ra hoa quả quanh năm.

Bộ phận dùng: 

Quả, hạt phơi hay sấy khô của cây Lucuma (Fructus et Semen Pouteriae Sapotae).

Phân bố sinh thái: 

Cây có nguồn gốc từ vùng núi Andes ở Nam Mỹ được nhập vào trồng ở nhiều nơi để lấy quả.

Thành phần hoá học: 

Trong hạt có một glycosid sinh cyanogen là lucumin. Trong thịt quả có niacin (vitamin B₃), carotenoids, cryptocapsin-5,6-epoxide, 3′-deoxycapsanthin-5,6-epoxide, cryptocapsin-5,8-epoxides, beta-caroiten, sắt và chất xơ

Công dụng, cách dùng: 

Quả ăn nhưng phải ăn lúc quả thật chín mới ngọt.

Thịt quả lucuma Có hàm lượng niacin (vitamin B₃), beta-caroiten, sắt và chất xơ, là những thành phần chống oxy hóa cực mạnh cho da và cần thiết cho hoạt động của cơ thể. Luluma còn giúp tăng tỷ lệ hồng cầu trong máu, kích thích hoạt động của hệ thần kinh, chống trầm cảm, giảm cholesterol và triglecirid trong máu, ngăn ngừa các bệnh tim mạch và béo phì, hạn chế các cơn nhồi máu cơ tim, tăng hiệu quả của hệ miễn nhiễm và tăng lực rất tốt.

Mủ lucuma được dùng với một hiệu quả lớn đối với tất cả mọi chứng bệnh về da đặc biệt là: mụn giộp hay ghẻ phỏng herpès và mụn cốc verrues.

Lá được dùng như màu nhuộm thiên nhiên để nhuộm sản phẩm dệt may.

Ở Trung Mỹ, người ta đem rang hạt lên và trộn với cacao trong việc chế biến socola.

Read more

0 HỒNG XIÊM-Manilkara zapota-chữa ỉa chảy, đi tả

HỒNG XIÊM

Tên khác:

Xapôchê.

Tên khoa học: 

Manilkara zapota (Linnaeus) P. Royen; thuộc họ Hồng xiêm (Sapotaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Achras zapota Linnaeus; Sapota achras Miller

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây gỗ lớn, nhánh thường mọc xéo; mủ trắng, vỏ xám nâu, lỗ bì tròn. Lá mọc gần nhau ở chót nhánh, không lông, nhiều gân phụ nhỏ, cách nhau cỡ 4 - 5mm. Hoa đơn độc, cuống 1-2cm, có lông. Ba lá đài có lông nâu, 3 lá đài trắng. Tràng dính đến ½, gồm có 6 cánh hoa nhỏ và 6 cánh hoa phụ to, 6 nhị. Quả mọng, thịt có cát, màu sô cô la. Hạt 3-5, dẹp, vỏ dày bóng, màu đen. Cây ra hoa, kết quả gần như quanh năm.

Bộ phận dùng: 

Vỏ, hạt và quả xanh - Cortex, Semen, et Fructus Manilkarae.

Phân bố sinh thái: 

Cây có nguồn gốc ở châu Mỹ (Mexico); được trồng khắp nước ta làm cây ăn quả.

Thành phần hóa học: 

Vỏ cây chứa tanin với hàm lượng cao, một saponin và một lượng nhỏ alkaloid kết tinh gọi là sapotin. Quả xanh chứa tanin (nhưng khi quả chín thì không còn), 2-3% dầu và acid cyanhydric. Hạt chứa chất nhựa dầu; vỏ hạt chứa 20% dầu béo; 1% saponin và 0,08% chất đắng sapotinin.

Tính vị, tác dụng: 

Quả Hồng xiêm có vị ngọt, tính mát; có tác dụng bổ mát, sinh tâm dịch, giải khát, nhuận tràng. Vỏ cây bổ và hạ nhiệt; trong vỏ cây có một chất tan trong nước có thể dùng trị lao; hạt lợi tiểu; dầu hạt có tác dụng hạ nhiệt lợi tiểu.

Công dụng: 

Quả chín ăn trị táo bón làm cho hoạt trường dễ đi tiêu; mỗi lần ăn 3-4 quả. Vỏ cây, quả xanh dùng trị ỉa chảy, đi tả, trị sốt rét (thay thế Canh ki na); quả xanh còn dùng giải độc khi đã uống thuốc xổ mạnh.

Liều dùng, cách dùng: 

Thường dùng ngày 15-20g vỏ quả xanh sắc uống. Hạt dùng làm thuốc lợi tiểu, giảm sốt. Dùng 6 hạt đem nghiền thành bột, uống với rượu hay nước chín. Liều cao sẽ gây độc, làm khó tiểu tiện.

Read more