0 SÀN XẠT-Humulus scandens-Công dụng cách dùng

SÀN XẠT

Tên khoa học: 

Humulus scandens (Lour.) Merr.; Họ: Gai mèo (Cannabaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Antidesma scandens Loureiro, Fl. Cochinch. 1: 157. 1790; Humulopsis scandens (Loureiro) Grudzinskaja; Humulus japonicus Siebold & Zuccarini.

Tên khác: 

Luật thảo, Sàn sạt, Hốt bố leo.

Tên nước ngoài: 

Houblon du Japon.

Đặc điểm thực vật (Mô tả):

Dây leo bằng thân quấn, sống lâu năm, dài 6 - 8m. Thân mảnh hình trụ, có rãnh dọc, có gai nhỏ quặp. Lá mọc đối, lá gần ngọn mọc so le, xẻ 5 thùy hình chân vịt, dài và rộng 8-10 cm, gốc hình tim, đầu nhọn, mép khía răng, hai mặt có nhiều lông nháp, nhất là mặt trên; lá ở ngọn xẻ 3 thùy, gân gốc 3 - 5 ; lá kèm hình trái xoan; cuống lá dài 8 - 10 cm.

Cụm hoa mọc ở kẽ lá gồm nhiều hoa nhỏ, khác gốc, không cuống; hoa đực mọc thành chùm dài, có 5 lá đài, có lông ở lưng, nhị 5, đối diện với lá đài, chỉ nhị ngắn; hoa cái trần thành xim co gần hình cầu, lá bắc phát triển như lá ở hoa cái.

Quả bế, màu vàng nhạt, có vằn đỏ.

Mùa hoa quả : tháng 7-9.

Phân bố, sinh thái:

Chi Húmulus L. gồm một số loài đều là dây leo, phân bố chủ yếu ở vùng ôn đới ấm và cận nhiệt đới Bắc bán cầu. Ở Việt Nam có 2 loài là húp lông (cây nhập nội) và sàn xạt.

Sàn xạt là loại cây của vùng cận nhiệt đới, phân bố chủ yếu ở Nhật Bản, Đài Loan, và các tỉnh ở phía nam Trung Quốc, ở Việt Nam, cây có nhiều ở các tỉnh thuộc vùng núi, trung du và đồng bằng phía bắc. Từ Quảng Bình trở vào, ít gặp hơn. Cây ưa ẩm, ưa sáng và có thể hơi chịu bóng, thường mọc trùm lên các loại cây bụi, dây leo khác ở ven rừng, nương rẫy cũ, đồi. Ở vùng đồng bằng xung quanh Hà Nội, có thể gặp sàn xạt trong các lùm bụi quanh làng; bờ rào vườn hay những chỗ đất hoang. Cây có khả năng phân nhánh khỏe, sinh trưởng mạnh trong mùa mưa ẩm. Nếu không bị chặt phá thường xuyên, cây ra hoa nhiều hàng năm, tái sinh tự nhiên chủ yếu từ hạt.

Bộ phận dùng:

Toàn cây (Herba Humuli Scandentis), thu hái vào mùa hè thu, thái nhỏ, phơi khô.

Thành phần hóa học:

Lá sàn xạt chứa luteolin - 7 - D - glucosid (0,05%), cosmosiin (0,015%), vitextin (0,005%), tinh dầu và tanin. Hạt chứa 27,9% dầu béo.

Toàn cây chứa tinh dầu, acid amin, thành phần tinh dầu gồm α-copen, α, β-selinen và γ cadinen. (Trung dược từ hải 111.711)

Ngoài ra, còn có calci carbonat (CA. 127, 78540m).

Tác dụng dược lý:

Nước sắc sàn xạt thí nghiệm trên chuột nhắt trắng, cho thẳng vào dạ dày với liều 2g/kg, có tác dụng cầm tiêu chảy do dầu thầu dầu gây nên. Trên tiêu bản hoành tá tràng cô lập thỏ, nước sắc sàn xạt 100% với liều 0,1 ml cho vào dung dịch nuôi, có tác dụng ức chế co bóp do acetylcholin gây nên. Thí nghiệm trên ống kính nước sắc sàn xạt có tác dụng kháng khuẩn đối với các chủng; Staphylococcus aureus, Enterococcus, Bacillus anthracis, Streptococcus haemolyticus, Bacillus typhi, B. diphtheriae và B. dysenteriae.

Tính vị, công năng:

Sàn xạt có vị ngọt, đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tiêu ứ, kiện vị.

Công dụng:

Theo kinh nghiệm nhân dân, lá sàn xạt phơi khô sắc uống chữa kiết lỵ, sốt, khát nước. Lá tươi giã nhỏ lấy nước nhỏ chữa viêm tai. Liều dùng hàng ngày: 10 - 20g dược liệu khô hoặc 60 - 100g cây tươi, ở Trung Quốc, sàn xạt được dùng chữa tiểu tiện khó, lao phổi, lao hạch, viêm phổi, viêm ruột, kiết lỵ, trĩ. Ở Đài Loan, cây được dùng chữa sỏi đường tiết niệu, di tinh, lỵ lâu ngày; quả sàn xạt là thuốc bổ đắng.

Bài thuốc có sàn xạt (tài liệu Trung Quốc)

1. Chữa lao hạch (loa lịch):

Lá sàn xạt tươi 60g, rượu 60g, đường đỏ 120g. sắc nước, chia làm 3 lần uống trong ngày sau bữa ăn.

2. Chữa kiết lỵ hoặc tiểu tiện khó, tiểu tiện ra máu:

Sàn xạt tươi 60 - 120g. sắc nước, chia làm 2 lần uống trước bữa ăn.

3. Chữa trĩ, lòi dom:

Sàn xạt 90g, sắc nước ngâm rửa.

4. Chữa lao phổi, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi trộm:

Sàn xạt 30g, đậu đen 30g. sắc nước uống. Dùng liên tục 7-10 ngày.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Viện Dược liệu (2004), “Cây thuốc và động vật làm thuốc Việt Nam”, tập II, Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật

Read more

0 HÚP LÔNG-Humulus lupulus-dùng làm men bia

HÚP LÔNG

Tên khác: 

Hoa bia, cây (Hoa bia), Hương bia, Hốt bố.

Tên khoa học: 

Humulus lupulus Linnaeus, Sp. Pl. 2: 1028. 1753.; thuộc họ Gai dầu (Cannabaceae).

Tên đồng nghĩa: 

Humulus cordifolius Miq.; Humulus lupulus var. cordifolius (Miq.) Maxim. ex Franch. & Sav.; Humulus lupulus var. lupulus; Humulus volubilis Salisb.; Humulus vulgaris Gilib.; Lupulus amarus Gilib.; Lupulus communis Gaertn.; Lupulus humulus Mill.; Lupulus scandens Lam.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): 

Cây thảo sống hằng năm có thân quấn, cao đến 6m. Lá có phiến dài 4-8cm, hình tim ở gốc và chia sâu thành 3-5 thuỳ, hình trái xoan, nhọn ở đỉnh và có răng ở mép. Cây có hoa khác gốc. Các hoa đực màu vàng lục xếp thành chùm phân nhánh ở nách các lá; các hoa cái tụ họp thành nón 1-2cm, xếp thành chùm ở đầu các nhánh; mỗi nón hình trứng gồm nhiều lá bắc dạng lá, màu vàng lợp lên nhau. Ở nách mỗi lá bắc dính hai hoa cái; về sau mỗi hoa sẽ cho ra một quả bế. Cây ra hoa tháng 5-8, quả 9-10. 

Bộ phần dùng: 

Cụm hoa cái (nón cái) (Flos Lupuli), thường gọi là Tị tửu hoa, mà lupulin là bụi nhựa (tức là các tuyến tiết tích trữ dưới lớp cutin của các lông tiết bao ngoài các lá bắc); quả.

Phân bố, sinh thái, trồng trọt: 

Cây mọc tự nhiênh ở nhiều nước Từ Châu Âu đến Đông Nam Á. Ở Việt Nam cây được nhập trồng ở vùng cao (Sơn La, Lâm Đồng). Trồng bằng cành giâm của năm trước, dài 12-20cm, đâm rễ nhanh. Khi cây trưởng thành, người ta bỏ bớt các gốc đực để tránh việc tạo thành quả.

Thu hái, chế biến: 

Để làm thuốc, ta thu hái hoa cái vào cuối mùa hạ, trước khi chín hoàn toàn. Trên các lá bắc có những lông tuyến màu nâu có hoạt tính cao hơn. Phơi khô ở nhiệt độ thấp hơn 60^oC. Mùi thơm sẽ tăng lên khi bảo quản và gợi lên mùi của valerian. Nếu dập các nón hoa này, các lông tuyến tách ra, ta lấy được 10-12% lupulin. Đó là một thứ bột màu vàng, dạng hạt, dễ dính với nhau, nhưng không thấm nước. Quan sát dưới kính hiển vi thì đó là những lông tiết dài 150-250 micron, có chân ngắn đa bào và đỉnh là một phần rộng dạng chén gồm một dây tế bào có tầng cuticun giãn ra dần do sự tích luỹ nhựa dầu.

Thành phần hóa học: 

Nón cái của Húp lông chứa allantoinase, 3,5% một tanin riêng biệt là acid humulotannic, trimethylamin, các muối kalium, lupulin. Lupulin chứa 1-2% tinh dầu, nhựa, các chất đắng sáp, các base, một alkaloid tinh dầu màu lục hay nâu tuỳ thuộc vào nón hoa tươi hay khô, rất thơm và chứa: 1. Một ether valerianic là valerol khi oxy hoá sẽ cho acid valerianic tạo ra mùi khó chịu của nón hoa khô; 2. Một sesquiterpen là humulen. tương đương với α-caryo- phyllen; 3. Một terpen aliphatic là myrcen. Humulen và myrcen chiếm đến 80-90% tinh dầu.

Trong lupulin có một chất đắng khi bị tác dụng của các acid sẽ tạo ra lupuliretin có liên quan tới nhựa của Húp lông, và acid lupulinic tạo ra vị đắng của nó. Từ nhựa vô định hình, màu nâu có thể xem như chất cơ bản, người ta đã tách được một chất khá xác định, có vị đắng là humulol và một chất khác không đắng là xanthohumol; nhựa còn chứa các acid béo và 3 este.

Các chất đắng, được gọi là các acid đắng, là humulol và các lupulon. Nhựa còn chứa acid lactaric và những lượng nhỏ sáp, alcol cerylic và acid cerotic.

Trong lupulin có các base có N sau đây: adenin, L-asparagin, acid aspartic, betain, cholin, histidin và hypoxanthin, arginin. Còn có một alkaloid bay hơi, tương đương với conicine và nicotine mà người ta gọi là lupuline.

8-prenylnaringenin

Tính vị, tác dụng: 

Húp lông từ lâu được xem như vị thuốc kích thích tiêu hoá, bổ đắng, giúp ăn ngon miệng, làm tan đờm, giảm ho, làm dịu thần kinh, gây ngủ nhẹ. Các nghiên cứu gần đây  cho thấy có tính chất gây động dục. Chất lupulin được dùng như thuốc giảm đau và dịu dục, nhưng với liều cao sẽ gây choáng và nôn. Các chất đắng humulon và lupulon có tính chất sát trùng. Đông y xem Húp lông như có vị đắng và thơm, tính bình; có dụng kiện vị, hoá đàm, chỉ khái, an thần.

Công dụng, cách dùng, liều dùng:

Hu blông là các cụm hoa cái đã được dùng từ lâu làm men bia. Người ta cho vào nước và rắc lên lúa Mạch trước khi lên men. Chúng được sử dụng chủ yếu như là một hương liệu và chất ổn định trong bia, chúng có hương vị cay đắng, thơm.

Cây thuốc được sử dụng tương tự như valerian,  một thuốc điều trị lo lắng, bồn chồn, mất ngủ. Gối làm từ cây Hu blông là một phương thức dân gian phổ biến cho chứng mất ngủ.

Hu blông có thể dùng độc vị hoặc được kết hợp với các vị thuốc khác như valerian. Người ta đã chứng minh chất dimethylvinyl carbinol trong Hoa bia có tác dụng thư giãn, giảm stress.

Xanthohumol là một trong những thành phần chính Hu blông đã được chứng minh có tác dụng thuốc an thần, hiệu lực Antiinvasive, hoạt động estrogen, các hoạt động sinh học liên quan đến ung thư, hoạt động chống oxy hóa, hiệu lực thuốc dễ tiêu, kháng khuẩn và tác dụng kháng nấm.

Đặc biệt các nghiên cứu mới đây đã chứng minh trong Hu blông có 8-prenylnaringenin là một flavongenin có tác dụng kiểu phytoestrogen. Chất này giúp cân bằng hormon sinh dục nữ, giúp ngăn ngừa và làm thuyên giảm các triệu chứng mãn kinh. Chống lão hóa, làm chậm dấu hiệu tuổi già, tăng đàn hồi cho da, giảm nếp nhăn, vết tàn nhan, vết nám, ngăn ngừa tóc gãy, tóc rụng.

Cây Hu blông được dùng làm thuốc chữa ăn uống không tiêu, ăn không ngon, trướng bụng, mất ngủ, lao phổi, viêm màng phổi, sỏi, tràng nhạc, bạch đới, bệnh ngoài da. Dùng ngoài da trị đau thấp khớp, thống phong, áp xe nguội, ung thư. Người ta dùng 30g nón Húp lông cho vào 1 lít nước đun sôi. Hãm trong 10 phút. Ngày dùng 3 lần, mỗi lần một chén, trước các bữa ăn. Có thể dùng các nón hoa nghiền ra, mỗi lần lấy bằng đầu mũi dao, 1-3 lần trong ngày. Còn dùng dưới dạng cao nước, dạng viên lupulin (0,25g), dạng cồn thuốc hay cao.

Bài thuốc:

1. Chữ chứng tiêu hóa kém, ăn chậm tiêu, ăn không ngon miệng, đau nhức dây thần kinh, khó ngủ, phế quản viêm, thuốc bổ đắng: Mỗi ngày dùng 16 - 30 g nón của hoa, nấu với 1 lít nước uống trong ngày hoặc cho vào phích chế nước sôi uống khi khát hoặc cho vào ấm tích, chế nước sôi như pha trà.

2. Giúp dễ ngủ: Liều dùng uống mỗi lần 0,2-0,5g lupulin. Uống liều cao có thể thấy nhức đàu, buồn nôn. Nón hoa cái còn được bọc trong túi vải kê dưới gối nằm. Mùi thơm tỏa ra phảng phất giúp dễ ngủ ở người khó ngủ, nhưng có thể gây dị ứng tiếp xúc với một số người.

3. Dùng xoa giảm đau nhức dây thần kinh, khớp xương: Nón hoa cái 100g, Lupulin 10g, Đinh hương 10g, Rượu  40^o 1 lít

Read more

0 GAI DẦU-Gai mèo, Lanh mèo-Cannabis sativa-cây thuốc giảm đau

GAI DẦU

Tên khác: Gai mèo, Lanh mèo.

Tên khoa học: Cannabis sativa L. subsp. satica.; thuộc họ Gai dầu (Cannabaceae).

Mô tả: Cây thảo sống hàng năm cao 1-3m; thân vuông có rãnh dọc, phủ lông mềm, sù sì. Lá thường mọc so le, có cuống, có lá kèm, có phiến chia đều tận gốc thành 5-7 lá chét, hẹp, hình ngọn giáo, nhọn, có răng cưa. Hoa đơn tính khác gốc, các hoa đực xếp thành chùm xim kép ở nách và ở ngọn; các hoa cái xếp thành xim hay xim co ở nách những lá bắc dạng lá. Quả bé dạng trứng, dẹp, có mũi nhọn ở đầu, không mở nhưng do áp suất mà tách ra hai nửa và bao bởi hoa tồn tại. Hạt không có nội nhũ, chứa nhiều dầu. Cây ra oa tháng 5-6, quả tháng 7 

Bộ phận dùng: Quả (Fructus Cannabis), thường gọi là Hỏa ma nhân; còn gọi là Đại ma nhân hay Ma tử.

Phân bố sinh thái: Cây của Á châu đới ôn được trồng ở nhiều vùng Âu, Phi, Mỹ châu. Ở nước ta cây được trồng nhiều ở vùng rẻo cao miền Bắc. Ðồng bào Mèo thường dùng lấy sợi nên mới có tên là Gai mèo, và có nơi trồng lấy hạt cho dầu. Trồng bằng hạt vào mùa xuân.

Thu hái: Quả vào tháng 8-9, dùng ép dầu và làm thuốc. Ðể làm thuốc, người ta đem hạt sao già để giảm độc ở vỏ, rồi giã giập sắc uống.

Thành phần hoá học: Quả chứa 30% dầu khô gồm các glycerid của acid linoleic và linolenic. Nhân hạt chứa trigonellin L (d)-isoleucine betaine, edestinase.

Tính vị, tác dụng: Vị ngọt, tính bình; có tác dụng nhuận táo, hoạt trường, thông tiện.

Công dụng, cách dùng: Dùng trị huyết hư, tân khụy trường táo tiện bí. Dùng tốt cho chứng táo bón kéo dài ở người già và phụ nữ bị đại tiện sau khi đẻ.

Liều dùng: Ngày 12-20g giã nhỏ uống.

Bài thuốc:

1. Chữa chứng táo bón: Nhân hạt Gai dầu và hạt Tía tô lượng bằng nhau, giã nhỏ, cho vào nước ngâm hoặc đun sôi, bỏ bã, lấy nước nấu cháo ăn.

2. Chữa phong độc, xương tuỷ đau nhức: Nhân hạt Gai dầu sao thơm, ngâm rượu uống.

3. Chữa đi lỵ ra máu không dứt: Nhân hạt Gai dầu nấu với Ðậu xanh ăn.

4. Chữa trong khi có thai, thai bị tổn thương sinh đau bụng: Hạt Gai dầu 30g đập giập sao thơm, sắc uống.

Ở nước ta, đồng bào miền núi thường dùng Gai dầu để lấy sợi dệt vải và cũng để lấy hạt chế dầu.

Ghi chú: Thuộc loại này, có một phân loài (Cannabis sativa L. subsp. indica (Lam.) Small) mà ta gọi là Cần sa. Cần sa cũng như Gai dầu đã được sử dụng trong y học thời thượng cổ như là thuốc giảm đau và sát trùng khi dùng ngoài. Dược học hiện đại dùng dưới dạng cồn thuốc và chiết xuất để dùng trong làm thuốc giảm đau (Nhất là đau dạ dày và một số bệnh thần kinh) và dùng ngoài như là sát trùng và chữa bỏng. Các chế phẩm thường khó bảo quản. Nhưng vì những tác hại mà nó có thể gây ra nên người ta đề nghị cấm dùng và từ 1-1-1965 ở Pháp đã không cho phép dùng nữa. Trong y học á đông nhất là Ấn Độ, người ta dùng làm thuốc hút vì tính chất làm say gây ra cảm giác khoan khoái nhẹ, nghe rõ, thấy màu đẹp, và nó đã trở thành đối tượng buôn bán gian lận từ lâu. Hoạt chất là một chất nhựa nằm trong các ngọn cây có hoa cái và quả. Chất này đã được nghiên cứu từ thế kỷ thứ 19 và từ năm 1940, người ta đã tách được một số thành phần, bao gồm các hợp chất không có N, tức là cannabinol và được lấy ra ở trạng thái acetat kết tinh. Nó chứa một nhân acetyl-resorcinol và một nhân p-cymen. Còn một hợp chất diphenol khác là cannabidiol đã được lấy ở trạng thái dinitrobenzoat kết tinh. Những sưu tầm mới đây (1974) cho thấy nhựa Gai dầu tác động vào nhiễm thể (tức là vào sự di truyền) vào hệ thống miễn dịch, vào hệ thống điều hoà kích thích tố và vào trung khu thần kinh. Chất chính gây ra các xáo trộn đó là tetrahydrocannabinol. Công ước thống nhất về các chất gây mê (New York 1971) do các uỷ viên có thẩm quyền của 74 nước đã họp và xem nó là một vị thuốc độc (trong lúc đó người ta chưa biết rõ chất chính gây ra các sự xáo trộn) nên đã đặt việc trồng cây Gai dầu cũng như việc buôn bán cây này dưới sự kiểm soát chung và cấm dùng cây này ngoài mục đích là để làm thuốc.

Cũng cần lưu ý là quả cây này dù được sử dụng làm thuốc ăn cho các loài chim nhỏ; dầu khô của nó dùng để sơn; khô dầu của nó giàu về protein, dùng làm thức ăn cho gia súc.

www.duoclieu.org

Read more

0 DONG RIỀNG

DONG RIỀNG

Tên khác: Dong riềng, Chuối củ

Tên khoa học: Canna edulis Ker Gawl. (C. indica L.), thuộc họ Chuối hoa (Cannaceae).

Mô tả: Cây cao 1,2-1,5m, có thể tới 2m. Thân rễ phình to thành củ, chứa nhiều tinh bột. Lá có phiến thuôn dài, thường có màu tía, bẹ tía, gân giữa to, gân phụ song song. Hoa xếp thành cụm ở ngọn thân; đài 3, cánh hoa 3, vàng vàng; nhị lép màu đỏ son, rộng 1cm; nhị vàng, môi vàng. Quả nang. Ra hoa quả quanh năm.

Bộ phận dùng: Thân rễ, hoa (Rhizoma et Flos Cannae Edulis).

Phân bố và thu hái: Gốc ở Mỹ châu được trồng. Cây tương đối chịu rợp, yếu chịu rét, cho năng suất 20 tấn củ trở lên sau một năm, trong điều kiện thuận lợi. Thu hái các bộ phận của cây quanh năm. Rễ dùng tươi hay phơi khô. Hoa phơi khô.

Thành phần hoá học: Củ giống củ Riềng, chứa nhiều tinh bột.

Tính vị, tác dụng: Dong riềng có vị ngọt, nhạt, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, an thần, giáng áp. Lá có tác dụng làm dịu và kích thích.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Củ luộc ăn ngon, và chế bột làm miến (bún tàu) tại nhiều vùng ở nước ta. Rễ dùng chữa viêm gan hoàng đản cấp tính. Dùng ngoài trị đòn ngã chấn thương, viêm mủ da. Hoa dùng chữa chảy máu bên ngoài. Hạt có thể tán bột rắc chữa viêm tai có mủ. Liều dùng: Rễ 15-20g, sắc uống; hoa 10-15g, hãm sôi trong nước và dùng ngay. Ở Ấn Độ, rễ được xem như làm ra mồ hôi, lợi tiểu được dùng trị sốt và phù.

Bài thuốc:

1. Viêm gan cấp: Rễ Dong riềng tươi 60-90g đun sôi uống. Có hiệu quả sau một tuần lễ điều trị.

2. Đòn ngã chấn thương: Giã rễ tươi và đắp tại chỗ.

Read more

0 CÂY GAI DẦU

CÂY GAI DẦU

Fructus Cannabis

Tên khác: Gai mèo, Bồ đà, Cần sa.

Tên khoa học: Cannabis sativa L. họ Gai dầu (Cannabaceae).

Mô tả: Cây thảo sống hàng năm cao 1-3m; thân vuông có rãnh dọc, phủ lông mềm, sù sì. Lá thường mọc so le, có cuống, có lá kèm, có phiến chia đều tận gốc thành 5-7 lá chét, hẹp, hình ngọn giáo, nhọn, có răng cưa. Hoa đơn tính khác gốc, các hoa đực xếp thành chùm xim kép ở nách và ở ngọn; các hoa cái xếp thành xim hay xim co ở nách những lá bắc dạng lá. Quả bé dạng trứng, dẹp, có mũi nhọn ở đầu, không mở nhưng do áp suất mà tách ra hai nửa và bao bởi hoa tồn tại. Hạt không có nội nhũ, chứa nhiều dầu.

Hoa tháng 5-6, quả tháng 7.

Bộ phận dùng: Hạt (Hoả ma nhân -火麻仁 ).

Phân bố: Cây của Á châu đới ôn được trồng ở nhiều vùng Âu, Phi, Mỹ châu. Ở nước ta cây được trồng nhiều ở vùng rẻo cao miền Bắc. Ðồng bào Mèo thường dùng lấy sợi nên mới có tên là Gai mèo, và có nơi trồng lấy hạt cho dầu.

Thu hái:  Thu hái quả vào tháng 8-9, dùng ép dầu và làm thuốc. Ðể làm thuốc, người ta đem hạt sao già để giảm độc ở vỏ, rồi giã giập sắc uống.

Thành phần hoá học :  Quả chứa 30% dầu khô gồm các glycerid của acid linoleic và linolenic. Nhân hạt chứa trigonellin L (d)-isoleucine betaine, edestinase. - Hoa và lá có chất độc gây nghiện: tetrahydrocannabinol và các chất cùng nhóm.

Công năng: Nhuận táo, hoạt trường, thông tiện.

Công dụng: Hạt: Nhuận tràng, lợi niệu, tiêu phù thũng, dùng trong trường hợp tiểu tiện bí, đái buốt, đái rắt, cầm nôn mửa.

Cũng cần lưu ý là quả cây này dù được sử dụng làm thuốc ăn cho các loài chim nhỏ; dầu khô của nó dùng để sơn; khô dầu của nó giàu về protein, dùng làm thức ăn cho gia súc.

Cách dùng, liều dùng: 12-20g hạt nghiền nhỏ, lọc vắt lấy nước, để nấu thành cháo, thêm hành, hạt tiêu và muối, ăn khi đói.

Bài thuốc:

1. Chữa chứng táo bón: Nhân hạt Gai dầu và hạt Tía tô lượng bằng nhau, giã nhỏ, cho vào nước ngâm hoặc đun sôi, bỏ bã, lấy nước nấu cháo ăn.

2. Chữa đi lỵ ra máu không dứt: Nhân hạt Gai dầu nấu với Ðậu xanh ăn.

3. Chữa trong khi có thai, thai bị tổn thương sinh đau bụng. Hạt Gai dầu 30g đập giập sao thơm, sắc uống.

4. Chữa phong độc, xương tuỷ đau nhức: Nhân hạt Gai dầu sao thơm, ngâm rượu uống.

ở nước ta, đồng bào miền núi thường dùng Gai dầu để lấy sợi dệt vải và cũng để lấy hạt chế dầu.

Kiêng kỵ: Không nên dùng dài hạn cho cả nam lẫn nữ, có thể gây di tinh ở nam

Ghi chú: Có hai loài Gai dầu, Gai dầu Trung Quốc Cannabis sativa L. var. chinensis được trồng chủ yếu để lấy sợi dệt vải và hạt làm thuốc, loài này có hàm lượng chất gây nghiện trong hoa và hạt thấp. Gai dầu Ấn độ - Cannabis sativa L. var. indica có hàm lượng chất gây nghiện cao, cấm trồng ở nhiều nước.

www.duoclieu.org

Read more