0 DÂY HÚC

DÂY HÚC

Tên khác: Dây húc, Dây sàng

Tên khoa học: Reissantia indica (Willd.) Hallé (Hippocratea indica Willd.), thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Cây gỗ cao đến 12m, hay cây bụi sống dựa, nhánh leo hay thòng, vuông. Lá có phiến xoan thon, xanh nhạt, gân phụ 6-7 cặp; cuống 6-8mm. Chuỳ hoa dạng ngù cao 3-6mm, không lông. Hoa mẫu 5; cánh hoa vàng vàng, cao 1,5mm; có đĩa mật; nhị 3; bầu 3 ô, mỗi ô 2 noãn. Quả có 3 cạnh, 1-3 ô; hạt 1,5cm, có cánh. Hoa tháng 1-3, quả tháng 9-11.

Bộ phận dùng: Lá (Folium Reissantiae Indicae).

Phân bố và thu hái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Mianma, Trung Quốc, Campuchia, Thái Lan. Xri Lanca, Malaixia, Inđônêxia, Philippin và Việt Nam. Ở nước ta cây mọc dưới tán rừng từ Lạng Sơn, Ninh Bình, Nghệ An, tới Đồng nai, Bà Rịa, Tây Ninh. Thu hái quanh năm, thường dùng tươi.

Thành phần hoá học: Lá chứa alcaloid. Rễ chứa pristimerin với tỷ lệ 0,1%, có hoạt tính với các vi khuẩn gram dương như Cầu khuẩn, ít có tác dụng đối với các vi khuẩn gram âm. Vỏ rễ là nguồn dulcitol; phần trong của vỏ rễ màu đỏ chứa 1,1-1,7%, phần ngoài màu vàng chỉ chứa 0,1-0,2% và màng xốp 0,1%.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Đồng bào Mường thường dùng lá xát trị hắc lào.

Read more

0 DÂY GỐI TRÒN

DÂY GỐI TRÒN

Tên khác: Dây gối tròn

Tên khoa học: Celastrus orbiculatus Thunb., thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Cây nhỡ, nhánh đen đen, có lỗ bì to, trăng trắng. Lá rụng theo mùa; phiến xoan ngược hay tròn, dài 7-10 cm, rộng 4-6 cm, dai, lục hay nâu nâu, gân phụ 5-6 cặp; cuống 1cm. Chuỳ 3cm, không lông, nhánh mang 3-4 hoa, cuống hoa đến 14mm. Quả nang hình bầu dục, cao 5mm, vàng vàng; mảnh 3, mỗi mảnh chứa 1 hạt.

 Bộ phận dùng: Rễ, dây (Radix et Caulis Celastri).

Phân bố và thu hái: Loài của Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và Bắc Việt Nam. Ở nước ta, chỉ mới gặp ở vùng Sapa tỉnh Lào Cai.

Thành phần hoá học: Nhân hạt chứa dầu (50%).

Tính vị, tác dụng: Vị đắng hơi cay, tính ấm, có độc, có tác dụng hoạt huyết hành khí, tiêu thũng giải độc, khư phong thấp và cường cân cốt.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Ở Trung Quốc, dây dùng chữa 1. Thên đầu thống; 2. Nôn tháo cấp tính, đau bụng; 3. Trĩ; 4. Đầy hơi; 5. Bế kinh. Rễ dùng chữa 1. Phong thấp đau nhức xương; 2. Sưng tấy nhiều.

Cành lá, quả còn dùng làm thuốc sát trùng. Dầu hạt dùng trong công nghiệp.

Read more

0 DÂY GỐI

DÂY GỐI

Tên khác: Dây gối, Dây săng máu

Tên khoa học: Celastrus paniculatus Wild., thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Dây leo to. Lá thuôn, xoan hay xoan thuôn gần tròn hay gần như nhọn ở gốc, có mũi nhọn ngắn và tù; có răng, dai. Hoa thành chùm hay chuỳ ở ngọn, dài 5-10cm. Quả nang gần hình cầu, kèm theo các lá đài và vòi nhuỵ tồn tại, dài 4-6mm, có 3 van nâu, gần như nhẵn. Hạt 3-6, bao phủ bởi áo hạt màu đỏ, dài 3,5-4mm, rộng 2-2,5mm, có vỏ dai và nội nhũ dày.

Bộ phận dùng: Vỏ, hạt (Cortex et Semen Celastri).

Phân bố và thu hái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Mianma, Trung Quốc, Campuchia, Lào, Malaixia, Inđônêxia, Philippin và Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở Lâm Đồng, Đồng Nai.

Thành phần hoá học: Khi chưng cất khô, hạt sẽ cho một chất dầu màu vàng đo đỏ, vị chát và cay, sau một thời gian sẽ cho một lượng chất béo đặc. Áo hạt chứa 30% chất mỡ nửa đặc, 0,15% phytosterol là celasterol và một chất nhựa có màu. Người ta còn chiết được 2 alcaloid là celastrine (0,0015%) và paniculatine. Lá chứa dulcitol.

Tính vị, tác dụng: Người ta biết được tác dụng kích thích của celastrin rõ rệt trên não và không kèm theo những suy giảm thứ cấp khác. Dầu hạt kích thích. Hạt đắng, nhuận tràng, gây nôn, kích thích và kích dục.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Dầu hạt dùng để thắp sáng, làm xà phòng và cũng dùng trong y học dân gian ở một số nơi. Hạt được dùng ở Ấn Độ, cả uống trong lẫn xoa bóp ngoài để trị bệnh thấp khớp, thống phong, bại liệt, phong cùi, sốt rét. Người ta bắt đầu từ 1 hạt và nâng dần lên đến 50 hạt. Để trị bệnh beri beri (bệnh tê phù) người ta chế một chất dầu có mùi khét bằng cách chưng cất trong một bình chứa hạt Dây gối với An tức hương, Đinh hương, Nhục đậu khấu, với liều 8-15 giọt, nó tạo nên một chất kích thích mạnh và làm toát mồ hôi.

Có nơi lá cũng được sử dụng như là thuốc giải độc thuốc phiện. Vỏ cây được dùng gây sẩy thai.

Ở Philippin, nhựa cây được xem như thuốc giải độc các ngộ độc do thuốc phiện. Hạt được dùng ngoài làm thuốc đắp và dùng trong làm thuốc uống trị thấp khớp và bại liệt.

Read more

0 ĐẦU RÙA

ĐẦU RÙA

Tên khác: Ðầu rùa, Cong cua

Tên khoa học: Gymnosporia marcanii Craib, thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Cây bụi có nhiều gai, cao 3-4m. Lá xoan ngược hay tam giác ngược, dài 4-9cm, rộng 2,5-6cm, thót dài lại ở gốc, có chóp cụt nhiều hay ít. Hoa thành xim ở nách lá hay ở ngọn, gồm rất nhiều hoa. Quả nang vàng nhạt, có 3 ô, dài khoảng 8mm. Hạt có áo hạt, màu nâu, dài khoảng 5mm. Quả tháng 8-10.

Bộ phận dùng: Rễ cây (Radix Gymnosporiae).

Phân bố và thu hái: Loài của Việt Nam và Thái Lan. Ở nước ta, cây Ðầu rùa mọc ở những chỗ trống nhiều nắng các tỉnh Quảng Nam - Ðà Nẵng, Khánh Hoà, Ninh Thuận.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Chỉ mới biết trong dân gian dùng rễ cây giã nát ngâm vào nước, dùng chữa nứt, nẻ da.

Read more

0 CHÓC MÁU-công dụng cách dùng-cây thuốc nam

CHÓC MÁU

Tên khác: Chóc máu, Chóp máu Trung Quốc.

Tên khoa học: Salacia chinensis L; thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Tên đồng nghĩa: Salacia prinoides (Willd) DC.

Mô tả: Cây bụi leo cao 1-2m, cành nhỏ có cạnh, màu đỏ nhạt, sau đen dần. Lá mọc đối, hình bầu dục dài 5-11cm, rộng 3-5cm, đầu hơi nhọn, mép nguyên hay có răng cưa, mặt trên màu lục sẫm, mặt dưới màu lục nâu; 6-7 cặp gân phụ; lá kèm nhỏ. Hoa nhỏ, màu vàng nhạt, mọc 1-2 cái ở nách lá; cánh hoa cao 6mm; 2 nhị; đĩa mật to. Quả mọng, hình quả lê, sau tròn đầu, màu đỏ, cao 13-15mm, chứa 1-2 hạt 8mm.

Bộ phận dùng: Rễ (Radix Salaciae).

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Mianma, Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippin và Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc hoang ở các rừng thưa từ Lạng Sơn, Hà Bắc, Quảng Ninh, Ninh Bình qua Quảng Trị, Quảng Nam-Ðà Nẵng, Ninh Thuận, Ðồng Nai tới Kiên Giang, An Giang.

Thu hái chế biến: Rễ thu hái quanh năm, rửa sạch, thái lát, phơi khô.

Tính vị, tác dụng: Chóc máu có vị chát, tính ấm; có tác dụng khu phong, trừ thấp, thông kinh, hoạt lạc.

Công dụng: Chữa viêm khớp, phong thấp, đau lưng, mỏi bắp, cơ thể suy nhược.

Liều dùng: Ngày dùng 20-40g dạng thuốc sắc. Dùng riêng hoặc phối hợp với Khuy áo nhẵn và Dây máu mỗi vị 15-20g cùng sắc uống.

www.duoclieu.org

Read more

0 CHÂN DANH Trung Quốc-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

CHÂN DANH Trung Quốc

Tên khác: Đỗ Trọng tía, Chân danh trung hoa, Đỗ trọng nam.

Tên khoa học: Eunonymus chinensis Lindl; thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Cây gỗ cao 8m, thân to 2cm; nhánh không lông, xám nâu, vuông lúc non. Lá có phiến bầu dục thon, dài 6-9cm, rộng 2,5-3cm, đầu có mũi nhọn dài, gốc tù, gân phụ mảnh 8-10 cặp; cuống 5-7mm. Xim lưỡng phân ở nách lá; cánh hoa 4, cao 3mm, trắng, nguyên, tròn, nhị 4, trên đĩa mật. Quả nang có 4 cạnh, đầu như cắt ngang. Ra hoa tháng 6.

Bộ phận dùng: Vỏ cây (CortexEunonymi Chinensis)

Phân bố sinh thái: Loài phân bố ở Trung Quốc, Lào và Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở Ninh Bình, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam-Đà Nẵng, Khánh Hoà. Thu hái vỏ quanh năm. Vỏ và lá khi bẻ ra đều có tơ dính như Đỗ trọng.

Công dụng: Vỏ cũng thường được dùng thay vị Đỗ trọng dây hay Đỗ trọng nam.

www.duoclieu.org

Read more

0 CHÂN DANH Tà lơn-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

CHÂN DANH Tà lơn

Tên khoa học: Eunoymus javanicus Blume var. talungensis Pierre; thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Cây gỗ cao 12m, thân to 30cm; nhánh tròn, lông dài, không lông. Lá có phiến bầu dục thon, dài 8-18cm, mỏng, không lông; gân phụ 6-7 cặp. Hoa 1-3 ở nách lá; cuống 1cm; cánh hoa 5-6mm, màu hồng hồng; nhị 5 trên đĩa mật cao. Quả nang cao 2cm, có 5 cạnh, vàng vàng trên cuống 2cm; hạt có áo hạt. Ra hoa, kết quả tháng 5-6.

Bộ phận dùng: Vỏ thân (Cortex Eunoymi Javanici).

Phân bố sinh thái: Loài của Ấn Độ, Mianma, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippin và Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở Quảng Trị, Kontum cho tới Kiên Giang (Phú Quốc).

Công dụng: Vỏ thân sắc uống bổ gan thận, an thần, giảm đau mỏi.

duoclieu.org

Read more

0 CHÂN DANH NAM-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

CHÂN DANH NAM

Tên khoa học: Euonymus cochinchinensis Pierre; thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Cây gỗ nhỡ, cao 8-10 m, phân nhánh nhiều, tán thưa. Vỏ thân màu xám nhạt, có nhiều rãnh dọc. cành non nhẵn, màu xanh nâu. Lá mọc đối, hình bầu dục, dài 9-10cm, rộng 3-4cm, nhẵn bóng, mép nguyên. Cụm hoa hình chùm xim phân nhánh 3 lần, ở nách lá; từng đôi cụm hoa cũng mọc đối. Hoa có cuống, có 5 lá đài, 5 cánh hoa, 5 nhị và bầu 5 ô, mỗi ô chứa 2 noãn. Quả có 5 múi, nhẵn, màu xanh tím.  Ra hoa tháng 12-7, quả tháng 5-9.

Bộ phận dùng: Vỏ thân (Cortex Euonymi Cochinchinensis).

Phân bố sinh thái: Cây của miền Đông Dương, mọc hoang từ Quảng Nam-Đà Nẵng, Ninh Thuận tới Bà Rịa-Vũng Tàu, An Giang, Kiên Giang, trong các rừng thứ sinh.

Công dụng: Vỏ cây được dùng trong phạm vi dân gian làm thuốc kiên vị, giúp tiêu hoá. Ở Campuchia, người ta ngâm vỏ trong rượu làm thuốc khai vị, bổ dạ dày.

duoclieu.org

Read more

0 CHÂN DANH HOA THƯA-CÔNG DỤNG CÁCH DÙNG-CÂY THUỐC NAM

CHÂN DANH HOA THƯA

Tên khoa học: Euonymus laxiflorus Champ. ex Benth.; thuộc họ Dây gối (Celastraceae).

Mô tả: Cây nhỡ hay cây gỗ nhỏ; nhánh có mụt. Lá có phiến bầu dục, dài 7-10 cm, rộng 2-3cm, đầu nhọn dài; gân phụ 4-5 cặp, rất mảnh, mép có răng thấp hay nguyên; cuống 1cm. Xim tam phân thưa; hoa mẫu 5, với 6 nhị và bầu 5 ô, mỗi ô chứa 2 noãn. Quả nang có 5 cạnh màu nâu, bóng.

Bộ phận dùng: Vỏ thân, vỏ rễ (Cortex et Cortex Radicis Euonymi Laxiflori).

Nơi sống và thu hái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Mianma, Trung Quốc và Việt Nam. Ở nước ta, cây mọc ở vùng núi cao các tỉnh Nghệ An, Quảng Trị, Đắc Lắc, Lâm Đồng.

Công dụng: Ở Trung Quốc, dùng trong trị lưng gối đau mỏi và dùng ngoài trị đòn ngã, dao chém.

duoclieu.org

Read more