LỌ NỒI HẢI NAM
Tên khác:
Nang rừng Hải Nam, Chùm bao hải nam, Nang trứng hải nam.
Tên khoa học:
Hydnocarpus hainanensis (Merrill)
Sleumer; thuộc họ Chùm bao (Kiggelariaceae).
Tên đồng
nghĩa: Taraktogenos hainanensis
Merrill
Đặc điểm thực
vật (Mô tả): Cây gỗ lớn cao tới 15m, đường kính 30-50cm, nhánh không lông,
xám vàng vàng. Lá có phiến hình trái xoan thuôn, dài 9-21cm, rộng 3,5-6cm, chót
có mũi nhọn dài, gốc tù, dai, không lông, gân phụ 7-8 đôi, thường lồi hai mặt,
mặt trên xám nâu, mặt dưới gần cùng màu; cuống lá dài 1-1,5cm. Cụm hoa chùm dạng
tán, đơn tính, khác gốc, cao 5-7mm, 1-2 cái ở nách lá, không lông, hoa đực có
4-5 lá đài, 4-5 cánh hoa, 10-12 nhị; hoa cái có đài và tràng giống hoa đực, 15
nhị lép, bầu 1 ô, hình trứng, có 3-6 giá noãn. Quả hình cầu to 4-5cm, vàng vàng
hay nâu nâu, phủ lông màu nâu đen, chứa khoảng 20 hạt hình trứng hay trái xoan
3 góc, to 2,5 x 1,5cm. Cây ra hoa vào tháng 5-6, ra quả tháng 8-9.
Bộ phận dùng:
Hạt phơi hay sấy khô của cây lọ nồi Hải Nam (Semen Hydnoccarpi Hainamensis),
thường dùng ở Trung Quốc với tên Ðại phong tử.
Phân bố sinh
thái: Cây phân bố ở Nam Trung Quốc và Việt Nam. Ở nước ta cây mọc ở Cao Bằng,
Lạng Sơn, Vĩnh Phú (Tam Ðảo) Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh... trong các rừng nhiệt
đới thường xanh.
Thu hái, chế
biến: Thu hái quả vào mùa quả chín (tháng 9-10) rồi đập vỡ vỏ lấy hạt phơi
khô.
Thành phần
hoá học: Nhân hạt chứa dầu. Thành phần chủ yếu của dầu này là glycerid của
acid chaulmoogric. Ngoài ra trong lá còn có chất glutinol, fernenol, lupeol, α-armyrin,
2, 9-dimethyldeca-2, 8-diene, phytenal, phytol, 3, 7, 11,15-tetramethylhexadecane-1,2-diol,
3, 5-dimethoxy-4-hydroxybenzaldehyde.
Tính vị, tác
dụng: Hạt Lọ nồi Hải Nam có vị cay, tính nóng, có độc, có tác dụng khư
phong, công độc, sát trùng.
Công dụng,
cách dùng: Lọ nồi Hải Nam thường dùng chữa phong hủi và các bệnh ngoài da.
Bài thuốc:
Chữa phong hủi, giang mai, chàm và lở ngoan cố ở chỗ: Lọ nồi Hải Nam 20g, Khổ sâm
bắc (Thân rễ) 120g, tán viên với hồ bằng hạt đậu xanh, mỗi lần uống 8g; ngày uống
2 lần.
Post a Comment