LỐT-Piper sarmentosum-công dụng cách dùng

LỐT

Tên khác: Trầu giả.

Tên nước ngoài: Anh-Mỹ: Wild betel; Thai Piper (Hawaii), Thái: Cha plu, phiu ling (Bắc Thái); Lào: Phak i leut; Mã Lai: Daun kadok; Khmer: Môrech ansai

Tên khoa học: Piper sarmentosum Roxburgh; thuộc họ Hồ tiêu (Piperaceae).

Tên đồng nghĩa: Chavica hainana C. de Candolle; C. sarmentosa (Roxburgh) Miquel; Piper albispicum C. de Candolle; P. brevicaule C. de Candolle; P. gymnostachyum C. de Candolle; P. lolot C. de Candolle; P. pierrei C. de Candolle; P. saigonense C. de Candolle.

Đặc điểm thực vật (Mô tả): Cỏ bò rồi đứng cao đến 50cm. Lá rất thơm, phiến không lông, mỏng, hình trái xoan hay hình tim, gốc tròn hay tù; 5-7 gân từ gốc; cuống lá 1-2 cm. Cụm hoa cao 1cm; hoa trắng, nhị 2-3, đầu nhuỵ 3-4. Cây ra hoa quanh năm.

Bộ phận dùng: Toàn cây (Herba Piperis Sarmentosi).

Phân bố sinh thái: Cây phân bố tại vùng nhiệt đới Đông Nam Á, Bắc Ấn Độ, Nam Trung Hoa (Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam) rất nhiều tại Thái Lan. Mọc dễ tại những vùng có bóng mát, ưa đất sét, cao độ dưới 600 m.

Thành phần hóa học:

Quả chứa:

Những hợp chất loại amid như: Pellitorin, guineensin, brachystamid B, sarmentin, brachyamid B, 1-piperettyl pyrrolidine; 3,4,5-trimethoxycinnamoylpyrrolidin, sarmento sine

Lignan: (+)-asarinin, sesamin

Tinh dầu dễ bay hơi

Các hợp chất phức tạp: methyl piperate; alken thơm .

Sterols: hỗn hợp Beta-sitosterol và stigmasterol.

Lá chứa:

Alken thơm, 1-allyl-2-methoxy-4,5-methylenedioxybenzen, beta-sitosterol, pyrrol amid, sarmentin, sarmentosine và pellitorine

Flavonoids như Naringenin (4',5,7-trihydroxyflavanone), Hesperetin, Quercetin, Taxifolin, Dihydroquercetin, Rutin.

Tanin

Lá khi chiết xuất bằng methanol, lấy được các phenylpropanoids như: α-asarone; β-asarone; asaricin

Rễ chứa:

Ngoài các hợp chất có trong lá còn có thêm (+) sesamin, horsfieldin, các amid pyrrolodin như Sarmentamid A, B và C

Toàn cây (phần khí sinh) còn chứa Beta-caroten (3.1mg/100 g) và Vitamin C (17 mg/100 g), Vitamin B₁, B₂, E

Tinh dầu cất từ lá chứa: longifolen (24.3 %), beta-caryophyllen (10.11 %), allo-aromadendren (13,51%) và 9-epi-(E)-caryophyllen (18.24 %)

Tính vị, tác dụng: Vị cay, tính ấm; có tác dụng khư phong lợi thấp, tiêu thũng giảm đau.

Công dụng, cách dùng: Cây được dùng làm thuốc trị đau bụng lạnh, ho do phong hàn, thuỷ thũng, sốt rét, đau răng, đau sa nang, phong thấp đau nhức xương.

Ở Ấn Độ và Thái Lan: Nước ép từ lá dùng trị sốt rét, nóng, ho, suyễn, đau lưng, đau xương khớp và cả cùi. Toàn cây trị nóng sốt, giúp tiêu hóa và trị đau bắp thịt. Rễ dùng trị sốt nóng, ho sưng phổi, nấm nơi kẻ chân, nhai để trị đau răng (trộn chung với muối), làm thuốc lợi tiểu. Nước sắc từ lá dùng trợ tiêu hóa, đầy hơi, long đờm và hạ đường trong máu.  Rễ và quả dùng trị tiêu chảy, kiết lỵ

Tại Trung Quốc Piper sarmentosum (Giả củ): Rễ dùng trị nấm ngoài da, đau răng; Toàn cây nấu với cháo trị ăn không tiêu, nóng sốt.

Tại Mã Lai, lá được đắp trên trán để giải nhiệt cho trẻ bị nóng sốt.