CỐT KHÍ TÍA
Tên khác: Ve ve
cái, Nhà trời, Đoản kiếm tía.
Tên khoa học: Tephrosia purpurea (L.) Pers.; thuộc họ
Đậu (Fabaceae).
Mô tả: Cây thảo
cứng có gốc hoá gỗ cao 30-60cm. Lá kép lông chim lẻ; lá chét 9-13 (17), hình
dài thuôn, thót lại đều đặn đến tận gốc, có lông mềm màu tro ở mặt trên và màu
trắng ở mặt dưới, các lá cuối cùng to dần lên. Hoa màu tím tía, có khía dọc xếp
thành chùm thưa ở ngọn, đối diện với lá cuối cùng. Quả đậu gần nhẵn, dài cỡ
5cm, hơi cong hình cung, dẹt, xoắn lại giữa các hạt. Hạt 4-7, màu xám, hình bầu
dục. Cây ra hoa vào tháng 7.
Bộ phận dùng: Rễ,
thân, lá (Radix, Caulis et Folium Tephrosiae Purpureae).
Phân bố sinh thái:
Cây mọc ở ruộng hoang hay dọc theo sông. Cũng thường được trồng lấy lá làm phân
xanh. Trồng bằng hạt vào mùa xuân. Có thể thu hái rễ, lá quanh năm; rễ rửa
sạch, thái phiến phơi khô dùng.
Thành phần hoá học:
Rễ chứa tephrosin, degnelin, isotephrosin, rotenon. Lá chứa khoảng 2% glucosid
osyritin, 1,4% rutin. Quả chứa purpurin A, purpurin B và maximin có độc đối với
cá.
Tính vị, tác dụng:
Vị hơi đắng, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, nhuận tràng, lọc
máu, trợ tim.
Công dụng: Hạt có thể dùng rang uống thay cà phê. Cây
được dùng chữa: 1. Đầy bụng trướng hơi, tiêu hoá không bình thường, viêm dạ
dày, kiết lỵ mạn tính; dùng rễ khô 12-40g, sắc uống; 2. Cảm sốt (phong nhiệt
cảm mạo); dùng toàn cây 20-40g sắc uống; 3. Lở ngứa, viêm da; dùng toàn cây nấu
nước rửa. Ở Ấn Độ, cây được xem như là bổ, lọc máu và dùng trị giun cho trẻ em;
rễ cũng được dùng trị viêm màng nhĩ; vỏ rễ tươi rang lên, thêm ít hạt tiêu giã
làm viên trị cơn đau bụng ngoan cố. Rễ cây và quả cũng được dùng để duốc cá.
Post a Comment