CỐT KHÍ MUỒNG
Tên khác: Cốt khí
hạt, Muồng lá khế, Muồng hoè.
Tên khoa học: Senna occidentalis (L.) Link; thuộc họ
Đậu (Fabaceae).
Tên đồng nghĩa: Cassia occidentalis L.; Ditramexa occidentalis (L.) Britt. &
Rose; Cassia planisiliqua L.
Mô tả: Cây bụi
cao 1-2m, nhẵn, thơm. Lá kép lông chim gồm 5-8 đôi lá chét hình trái xoan. Hoa
màu vàng mọc thành chùm ở nách lá hay đầu cành. Quả đậu dẹp, hẹp, hơi cong, dài
15cm, thắt lại giữa các hạt, chứa 10-20 hạt dẹt, cứng, nhẵn bóng. Cây ra hoa
vào tháng 9.
Bộ phận dùng: Hạt
(Semen
Cassiae Occidentalis), thường gọi là Vọng giang nam. Rễ, thân, lá cũng
được dùng.
Phân bố sinh thái:
Loài liên nhiệt đới, mọc hoang ven đường, các bãi cỏ, và cũng được trồng. Gieo
hạt vào mùa xuân. Khi cây trưởng thành, người ta thu hái thân và lá vào màu hè
và thu, phơi khô dùng dần. Thu hái quả chín, phơi khô, đập lấy hạt.
Thành phần hoá học:
Trong cây có các hợp chất anthraquinon. flavonoit và chất nhầy; còn có một
albumin độc. Trong hạt có physcion, physcion-L-glucosid, 1,8-dihydroxy-2-methyl
anthraquinon và N-methylmorpholin. Trong lá có rất ít oxymethyl anthraquinon.
Hoa chứa physcion, emodin, physcion-l-glucosid. Trong rễ có chrysophanol,
physcion, emodin, islamdicin, helminthosporin. Từ lá đã phân lập được 2
flavonoit. Trong hạt có 36% chất nhầy thuộc loại galactomannon.
Tính vị, tác dụng:
Cốt khí muồng có vị đắng, tính bình, hơi có độc. Hạt thanh nhiệt, làm sáng mắt,
tiêu viêm, làm dễ tiêu hoá, nhuận tràng. Lá và thân tiêu viêm, giải độc. Rễ khư
phong thấp.
Công dụng: Hạt
được dùng trị 1. Huyết áp cao, đau đầu, gan nóng đau mắt; 2. Táo bón thường
xuyên, lỵ, đau dạ dày, ăn uống khó tiêu; 3. Viêm ruột cam tích.
Liều dùng: Ngày
dùng 10-15g, dạng thuốc sắc. Thân và lá dùng ngoài trị rắn cắn và sâu bọ đốt.
Lá khô tán bột và hãm uống trị sung huyết phổi. Thân lá hãm uống hay sắc uống
trị nhiễm trùng đường tiết niệu. Dùng ngoài lấy thân, lá giã nát đắp.
Bài thuốc:
1. Huyết áp cao, đau
đầu, táo bón: dùng hạt Cốt khí muồng 15-30g rang và xay, nấu nước uống.
2. Đau đầu kéo dài:
dùng 30g lá Cốt khí muồng, 240g thịt lợn nạc, thêm muối, nấu ăn như canh.
Ghi chú: Phụ nữ
có mang không nên dùng.
Post a Comment