BÁCH BỘ ĐỨNG
Tên khoa học: Stemona collinsae
Craib, thuộc họ Bách bộ (Stemonaceae).
Mô
tả: Rễ nạc, số lượng thay đổi, to bằng ngón tay. Thân mọc đứng, cao
10-50cm, phân nhánh, mọc bò hay quấn, màu đo đỏ, tối. Lá mọc so le, dạng tim,
kéo dài, nhọn, dài 6-8cm, rộng 5-6cm; gân chính 9-13 màu đỏ. Hoa ở nách lá, xếp
1-2 cái, màu đo đỏ hay trắng lục, các mảnh ngoài hình dải, nhọn mũi, dài
22-23mm, rộng 4mm; 2 mảnh trong hình ngọn giáo, thuôn, dài 22mm, rộng 7,5mm.
Quả dạng quả nang, hình nón dẹp, cao 1cm, nở thành hai van, chứa 2 hạt có áo
hạt trắng và xẻ tua.
Bộ
phận dùng: Thân rễ (Radix Stemonae). Khi tươi màu trắng, sau trở thành vàng
và quắt lại khi già và thô. Lúc non dễ bị bẻ gãy, trừ lôi giữa của củ dạng sợi
hoá gỗ.
Phân
bố sinh thái: Cây của Nam Việt Nam, Campuchia, Lào và Thái Lan thường gặp
trong các ruộng, rẫy, các chỗ trống và đất chứa cát.
Công
dụng:
- Ở Lào, người ta gọi cây này
là Hak sam sip, đó là loại củ trừ mối rất có hiệu quả. Kết quả thử nghiệm được
nêu lại như sau: "Người ta nghiền 100g rễ Bách bộ đứng và ngâm trong một
lít nước trong hai giờ, và ngâm vài miếng gỗ mềm vào trong đó trong 24 giờ. Các
mảnh gỗ này được đặt vùi trong tổ mối và đặt ở lối ra vào của mối, trong thời
gian 48 giờ. Không có mảnh gỗ nào bị mối phá hại, và mối đều tránh không đụng
đến chúng. Người ta lại rưới nước ngâm rễ Bách bộ đứng này vào tổ mối, đến lần
rưới thứ hai mối bắt đầu di chuyển và bỏ hoàn toàn tổ mối.
-
Người Lào còn dùng Bách bộ đứng dưới dạng nước xông diệt chấy rận vv...
Ghi
chú: Ở nước ta còn có một số loài Bách bộ đứng, cũng được sử dụng.
Post a Comment