LÊ
Tên khoa học:
Pyrus pyrifolia (N. L. Burman) Nakai;
thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae).
Tên đồng nghĩa:
Ficus pyrifolia N. L.
Burman
Mô tả: Cây gỗ nhỏ. Lá có phiến nhỏ, hình tam giác
tròn, mép có răng nhọn, nhỏ, tận cùng thành tơ dài, gân phụ 5-7 cặp; cuống dài
hơn phiến. Cụm hoa ngù; cuống hoa dài 4-6cm, không lông, đài có 5 răng; cánh
hoa cao 1cm, nhị nhiều, chỉ nhị dài 6-8mm, vòi nhuỵ 4-5, quả hình xá lị 4 x
3cm, có lỗ bì tròn.
Bộ phận dùng:
Quả (Fructus
Pyri Pyrifoliae).
Phân bố sinh thái:
Cây nhập từ Trung Quốc vào trồng ở vùng núi cao miền Bắc Việt Nam, tại
Cao Bằng, Lạng Sơn ở độ cao 1000m.
Tính vị, tác dụng:
Quả tiêu thử, kiện vị, thu liễm.
Công dụng, cách dùng:
Cây trồng để lấy quả ăn. Quả khô dùng làm thuốc trị
lỵ.
Y học hiện đại cũng ghi nhận lê có tác dụng hạ huyết
áp, bệnh tim, chữa chứng hoa mắt, chóng mặt, ù tai, tim đập nhanh có thể dẫn đến
loạn nhịp. Người bị viêm gan, xơ gan, ăn lê sẽ có tác dụng hỗ trợ chữa bệnh
Bài thuốc:
1. Nước uống
trị bệnh nóng: Rễ rau tươi thông thường 100g rửa sạch, lê 1.000g gọt vỏ bỏ
hạt, mã thầy 500g gọt sạch vỏ, ngó sen tươi 500g bỏ đốt, mạch môn đông tươi
50g. Thái nhỏ tất cả các vị trên, giã nát, cho vào vải sạch, vắt lấy nước cốt.
Uống nguội hoặc uống ấm đều được, ngày uống vài lần. Loại nước này thích hợp với
những người bị khô họng, bực bội, bứt rứt trong người hoặc cảm nắng.
2. Trị ho
khan, tiêu đờm: Bỏ ruột quả lê, cho 5 g bột xuyên bối vào rồi hầm chín.
Ngày ăn 2 quả. Để tiêu đờm, giảm ho, lấy nước cốt quả lê (nếu cô đặc lại càng tốt)
pha với nước gừng và mật ong lượng vừa phải. Ngậm hỗn hợp này nhiều lần trong
ngày.
3. Chữa khàn,
mất tiếng: Dùng lê giã lấy nước. Ngậm nước này trong họng, ngày vài lần sẽ
khỏi mất tiếng.
4. Ho khan do phế
nhiệt (tác dụng của phương này là thanh nhiệt, giảm ho): Dược liệu gồm vài
quả lê, bỏ hạt, giã nhỏ, cho đường phèn vào đem hấp cách thủy đến khi đường tan
hết thì mang ra ăn hết.
5. Ho nhiều đờm
lẫn máu (tác dụng nhuận phổi, tan đờm, sinh tân dịch): 1,5kg quả lê bỏ hạt
nấu thành cao, sau cho mật ong trộn đều, mỗi lần lấy 2 – 3 thìa cà phê hòa với
nước sôi mà uống.
6. Chữa chứng
viêm phế quản: Lê 2 quả, bột xuyên bối 10g, đường phèn 30g. Bỏ hạt lê, cho
bột xuyên bối và đường phèn vào trong quả lê, đem hấp chia ra ăn ngày 2 lần vào
lúc sáng và tối.
7. Chữa chứng
bệnh ợ hơi: Lê 1 quả, đinh hương 15 hạt, bỏ hạt lê cho đinh hương vào trong
quả lê, sau bọc mấy lần giấy vào om chín nhừ và ăn hết. Ngày ăn một lần.
8. Chữa đau mắt
sưng đỏ: Dược liệu gồm hoàng liên, lê. Lấy quả lê ép lấy nước rồi cho hoàng
liên ngâm vào nước lê ép, sau đó lấy dung dịch này nhỏ vào mắt, ngày vài lần.
9. Tiêu đờm,
thông đại tiện: Dùng nước ép quả lê, nước củ ấu, nước rễ cỏ tranh, nước hạt
mạch, nước ngó sen đã ép, cho chung vào khuấy đều rồi uống nguội hoặc đun nóng
mà uống. Ngày uống 1 – 2 lần.
10. Chữa hôi
miệng: Trước khi ngủ cần ăn 2 quả lê và ăn trong 3 – 5 ngày liền.
11. Trẻ phong
nhiệt, chán ăn: Lê 3 quả rửa sạch thái miếng, cho vào nồi đổ 3 lít nước đun
nhỏ lửa đến cạn còn 1 lít, bỏ bã, đổ gạo đã vo sạch vào nước này nấu nhừ thành
cháo rồi cho trẻ ăn hết trong ngày. Mỗi ngày ăn một lần, cần ăn 3 – 5 ngày liền.
Post a Comment