KHOAI VẠC
Tên khác:
Củ cái, Củ mỡ, Củ cầm, Củ đỏ, Củ tía, Khoai tía, Khoai ngà, Khoai long, Khoai
bướu, Khoai mỡ, Khoai trút, Khoai ngọt.
Tên khoa học:
Dioscorea alata Linnaeus; thuộc họ Củ
nâu (Dioscoreaceae).
Tên đồng nghĩa:
Dioscorea alata var. purpurea (Roxburgh) A. Pouchet; D. purpurea Roxburgh.
Đặc điểm thực vật (Mô tả):
Cây thảo leo dài, củ to, thường đơn độc, có khi xếp 2-4 củ tuỳ
thứ; hình dạng củ rất thay đổi, hoặc tròn, hoặc hình trụ, dạng con thoi, gần
hình cầu, nguyên hay xẻ ngón, mọc sâu hay lộ thiên, có vỏ tím hay nâu xám, có
lông; ruột củ màu trắng, màu ngà, hay có khi màu tía; chất bột hơi dính. Thân
nhẵn, có hình bốn cạnh, có cánh ở các cạnh. Lá đơn, hình tim to, mọc đối, nhẵn,
dài tới 15cm, rộng 14cm, có 5 gân; phiến lá mềm, nguyên. Hoa mọc khác gốc,
thành bông, trục khúc khuỷu, cụm hoa cái thõng xuống. Quả nang có 3 cánh; hạt
có cánh màu nâu đỏ. Cây đôi khi cũng có củ đeo như Khoai dái.
Bộ phận dùng:
Củ (Rhizoma
Dioscoreae Alatae).
Phân bố, sinh thái, trồng trọt:
Loài nguồn gốc Ấn độ - Malaysia, được trồng nhiều ở châu
Phi. Ở nước ta, cây trồng khắp nông thôn để lấy củ ăn; củ có khi to hay rất to,
nặng 4-50kg.
Thành phần hoá học:
Có alkaloid (dioscorin) độc.
Tính vị, tác dụng:
Củ tươi chát, được dùng thay củ Mài làm Hoài sơn, với tác dụng bổ tỳ
thận nhưng hoạt lực kém hơn.
Công dụng:
Người ta thường dùng củ ăn như Khoai vừa lành vừa bổ dưỡng. Dùng trong trường hợp
kém ăn, gầy gò hay đái đục, đái tháo, di mộng tinh, nấu cháo củ Mài hay củ mỡ
ăn thì sẽ biết đói, ăn ngon cơm, vừa béo người, chắc bắp thịt, mà hết các chứng
thận hư, mỏi lưng gối, tiết tinh, đái đục. Khoai vạc được dùng tốt để dưỡng sức
cho người bị bệnh táo, các bệnh về phổi. Rễ củ này có hiệu quả tốt đối với bệnh
thận và lách.
Post a Comment