HOÀNG KỲ
Tên khoa học: Astragalus membranaceus (Fisch.) Bunge;
thuộc họ Đậu (Fabaceae).
Đặc điểm thực vật: Cây thảo sống lâu năm, phân nhánh nhiều,
cao khoảng 50-70cm. Rễ hình trụ, đường kính 1-2cm, dài và đâm sâu, dai, khó bẻ,
vỏ ngoài màu nâu đỏ hay vàng nâu. Lá kép lông chim lẻ, mọc so le gồm 15-25 lá
chét hình trứng dài, có lông trắng mịn ở mặt dưới. Cụm hoa chùm ở nách lá, dài
hơn lá, mang 5-20 hoa màu vàng tươi. Quả đậu dẹt, đầu thuôn dài thành mũi nhọn,
mặt ngoài có lông ngắn; hạt hình thận màu đen. Còn có một thứ (var. mongholicus
(Bge) Hoicus) gọi là Hoàng kỳ Mông cổ cũng giống như trên, nhưng có số lá chét
ít hơn (12-18) và nhỏ hơn cũng được sử dụng. Mùa hoa tháng 6-7, mùa quả tháng
7-9.
Bộ phận dùng: Rễ
củ (Radix
Astragali); thường gọi là Hoàng kỳ.
Phân bố sinh thái:
Cây của Trung Quốc được nhập trồng, mọc được ở nước ta, đang được nghiên cứu để
phát triển.
Thu hái: Thu hái
rễ của những cây 5-6 tuổi (ít nhất phải sau 3 năm trồng mới cho củ) vào mùa
thu, mang về rửa sạch, cắt bỏ đầu rễ và rễ con, phơi hay sấy khô.
Thành phần hóa học:
Củ Hoàng kỳ chứa saccharose, glucose, tinh bột, chất nhầy, gôm; còn có cholin,
betain, nhiều loại acid amin, calycosin, astragaloside I-V, III.
Tính vị, tác dụng:
Hoàng kỳ có vị ngọt, tính hơi ấm, có tác dụng giải độc, lợi tiểu tiện, tiêu
thũng, bổ khí, liễm hầu.
Công dụng, cách dùng:
Dùng sống chữa bệnh đái đường, đái đục, buốt, lở loét, phù thũng, phong thấp,
trúng phong, bán thân bất toại. Tẩm mật sao dùng bổ khí thăng dương, làm hưng
phấn, tăng lực.
Liều dùng: Ngày
dùng 6-12g hay hơn, dạng thuốc sắc.
Bài thuốc:
2. Chữa cơ thể suy
nhược, không muốn hoạt động, thích nằm, biếng nói, ngắn hơi, thở yếu, kém ăn,
người xanh bủng, rù mỏi hay bệnh lòi dom do ỉa chảy lâu ngày, sa dạ con, sa dạ
dày: Dùng Hoàng kỳ (tẩm mật sao), Đẳng sâm đều 10g, Bạch truật, Đương quy đều
8g, Thăng ma, Sài hồ, Trần bì, Cam thảo đều 4g sắc uống.
1. Chữa phù thũng,
phong thấp: Hoàng kỳ 5g, Cam thảo 2g, Phòng kỷ 5g, Quế chi 3g, Phục linh
6g, nước 300ml, sắc còn 100ml, uống trong ngày.
Ghi chú: Đối với
người âm hư, máu nóng gầy khô, hay bốc hoả, ù tai, chóng mặt, nhức đầu, đường
huyết cao hay huyết áp cao, cùng các bệnh ôn nhiệt, xuất huyết, viêm não, các
loại sưng viêm đều cấm dùng.
Post a Comment