HOA PHẤN
Tên khác: Bông
phấn, Sâm ớt.
Tên khoa học: Mirabilis jalapa Linnaeus; thuộc họ Hoa
giấy (Nyctaginaceae).
Tên đồng nghĩa: Nyctago jalapa (Linnaeus) Candolle.
Đặc điểm thực vật:
Cây nhỏ cao 20-80cm. Rễ phình thành củ như củ sắn. Thân nhẵn mang nhiều cành,
phình lên ở các mấu; cành nhánh dễ gẫy. Lá mọc đối, hình trứng, chóp nhọn. Cụm
hoa hình xim có cuống rất ngắn, mọc ở nách lá gần ngọn. Hoa hình phễu, màu hồng,
trắng hoặc vàng, rất thơm, nhất là về đêm. Quả hình cầu, khi chín màu đen, mang
đài tồn tại ở gốc, bên trong có chất bột trắng mịn.
Bộ phận dùng: Rễ
và toàn cây (Radix et Herba Mirabitis).
Phân bố sinh thái:
Cây gốc ở Mexico, được nhập trồng làm cảnh trong các vườn gia đình, cũng trồng ở
các vườn thuốc. Trồng bằng hạt, độ 4-5 tháng thì có củ dùng được. Cây không kén
chọn đất và nếu có đất xốp ẩm thì có nhiều củ và củ to.
Thú hái, chế biến:
Thu hoạch rễ củ quanh năm, rửa sạch, bóc vỏ, thái mỏng dùng tươi hoặc phơi khô
dùng dần. Có thể tẩm nước gừng rồi phơi khô, sao vàng để dùng, hoặc tán bột.
Thành phần hóa học:
Có alkaloid trigonellin.
Tính vị, tác dụng:
Rễ củ Hoa phấn có vị ngọt, nhạt, tính mát, có tác dụng tiêu viêm, lợi tiểu, hoạt
huyết tán ứ. Ở Ấn Độ người ta cho rằng rễ kích dục, lọc máu; còn lá làm dịu, giảm
niệu.
Công dụng, cách dùng:
Thường dùng trị: 1. Viêm amygdal; 2. Viêm nhiễm đường tiết niệu, viêm tiền liệt
tuyến; 3. Đái tháo đường, đái ra dưỡng trấp; 4. Bạch đới, băng huyết, kinh nguyệt
không đều; 5. Tạng khớp cấp. Dùng ngoài trị viêm vú cấp, đinh nhọt và viêm mủ
da, đòn ngã tổn thương, bầm giập, eczema. Hoa dùng trị ho ra máu.
Liều dùng: Dùng
rễ 15-20 g dạng thuốc sắc, hoặc dùng 6-16g bột. Nghiền cây tươi để đắp ngoài,
hoặc đun sôi lấy nước rửa. Phụ nữ có thai không dùng.
Bài thuốc:
1. Ho ra máu: Hoa 120g, chiết dịch và trộn với mật ong uống.
2. Viêm amygdal:
chiết dịch lá tươi và đắp vào chỗ đau.
Post a Comment