ĐƠN TƯỚNG QUÂN

ĐƠN TƯỚNG QUÂN

Tên khác: Đơn tướng quân, Trâm chụm ba, Cây rau chiếc

Tên khoa học: Syzygium formosum (Wall) Matsam, var. ternifolium (Roxb). Merr et Perry (Eugenia ternifolia Roxb.), thuộc họ Sim (Myrtaceae).

Mô tả: Cây gỗ lớn, cao 10-12m. Lá to, mọc đối xứng nhưng thường chụm 3 lá một, phiến lá cứng và nhẵn bóng, thuôn dài 12-17cm, rộng 4-5cm hay hơn; gân phụ 10-14 đôi; cuống ngửa. Cụm hoa ở nhánh già; hoa to, nụ cao 2,5mm, rộng đến 1,5cm; cánh hoa đỏ, rộng hơn 1cm; nhị dài 2cm. Quả mọng hình cầu thõng xuống mang vết tích của đài và vòi, chứa 2 hạt màu xanh lục, thịt nhạt. Hoa tháng 4-5, quả tháng 6-7.

Bộ phận dùng: Lá (Folium Syzygii Formosi)

Phân bố và thu hái: Loài phân bố ở Ấn Độ, Mianma, Capuchia, Việt Nam. Ởnước ta, cây mọc hoang gần sông suối, ven rừng phục hồi ở Hà Giang, Vĩnh Phú, Hà Tây, Bắc Thái, tới Đồng Nai và cũng được trồng ở Hà Nội để làm thuốc. Trồng bằng hạt vào mùa xuân. Thu hái lá bánh tẻ quanh năm, thường dùng tươi nhưng có thể phơi hay sấy khô để dùng dần.

Thành phần hoá học: Trong lá có 2-3% tinh dầu.

Tính vị, tác dụng: Có tác dụng tiêu độc, chống dị ứng và kháng khuẩn mạnh với những vi khuẩn gram +, như cầu khuẩn.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Nhân dân thường dùng lá Đơn tướng quân chữa các loại đơn độc sưng tấy, sưng viêm mẩn ngứa, mày đay với liều 100g sắc uống hàng ngày; dùng riêng hay phối hợp với các loại lá đơn khác như Đơn châu chấu, Đơn kim, Đơn đỏ. Có thể dùng ngoài để tắm ghẻ. Còn dùng chữa các chứng viêm họng cấp và mạn, viêm bàng quang.

Bài thuốc:

1. Chữa dị ứng mày đay, hay nổi mẩn ngứa khắp mình: Đơn tướng quân, Tầm phỏng nấu nước tắm khi nước còn nóng, hoặc dùng mỗi vị 100 g sắc uống và xông.

2. Chữa viêm họng đỏ, viêm phế quản cấp và mạn tính: Lá Đơn tướng quân nấu cao đặc trộn với bột nếp và mật ong làm viên uống hoặc ngậm.