DÂY RUỘT GÀ
Tên khác: Dây ruột
gà, Mộc thông
Tên khoa học: Clematis chinensis Osbeck, thuộc họ
Hoàng Liên (Ranunculaceae).
Mô tả: Cây nhỡ mọc
trườn, nửa hoá gỗ. Lá có cuống dài bằng phiến; phiến thường là 3, nhẵn hay có
lông thưa, hình trái xoan nhọn mũi, có gốc cụt, tròn hay nhọn, khi khô màu đen
đen. Cụm hoa ở nách lá, có lá bắc chia 1-3 lá chét, khá phát triển. Quả bế hình
bầu dục - lăng kính, có lông mềm, tận cùng là một vòi nhuỵ có lông dài hơn 4 lần
bầu. Hoa tháng 6-8, quả tháng 9-10.
Bộ phận dùng: Rễ
(Radix Clematidis Chinensis), thường
gọi là Uy linh tiên. Ta dùng cả thân dây thay vị Mộc thông (Clematis armandii
Franch.) của Trung Quốc.
Phân bố và thu hái:
Cây mọc phổ biến ở miền Bắc Việt Nam trong các savan cây bụi. Còn phân bố ở nhiều
nơi của Trung Quốc. Có thể thu hoạch rễ quanh năm, rửa sạch, thái mỏng phơi
khô. Thân dây thu hái quanh năm, thái mỏng, phơi khô, khi dùng sao vàng.
Thành phần hoá học:
Rễ chứa protoanemonin, anemonin, ranunculin, clematoside.
Tính vị, tác dụng:
Rễ có vị cay, mặn, tính ấm, có tác dụng khư phong trừ thấp, thông lạc chỉ thống.
Thân có vị ngọt, nhạt, hơi đắng, tính mát; có tác dụng lợi tiểu, lợi tràng,
tiêu viêm.
Công dụng, chỉ định
và phối hợp: Rễ thường được dùng làm thuốc giúp tiêu hoá, thông tiểu tiện
và lợi sữa. Ở Trung Quốc, người ta dùng rễ làm thuốc trấn đau trị thiên đầu thống,
đau phong và thần kinh mặt bị tê dại. Còn dùng chữa da đau tê rần, chân tay yếu
mỏi, co giật gân, co duỗi khó khăn, nấc nghẹn. Thời xưa ở Trung Quốc, nó dùng
làm thuốc trị phong rất cần thiết, lại làm thuốc giải nhiệt; dân gian cũng dùng
làm thuốc chữa hóc xương cá.
Bài thuốc:
- Phù
thũng, hoàng đản, bạch đới; dùng 15-20g sắc uống, hoặc phối hợp với các vị thuốc
khác.
Post a Comment