CỎ THE
Tên khác: Cóc
mẩn, Cóc ngồi, Cây thuốc mộng, Bách hài, Cóc ngồi, Cúc trăm chân, Địa hồ tiêu.
Tên khoa học: Centipeda minima (L.) A. Br. & Asch.;
thuộc họ Cúc (Asteraceae).
Tên đồng nghĩa: Artemisia minima L.; Centipeda orbicularis Lour.; C. minuta (Less.) C. B. Clarke;
Mô tả: Cây thảo
chỉ mọc hằng năm, cao 5-20cm; cành hoa sát mặt đất. Ngọn có lông màu trắng
nhạt. Lá nhỏ, mọc so le, khía 1-2 răng ở mỗi bên mép. Hoa hình đầu màu vàng
nhạt, mọc ở ngọn hay ở bên, đối diện với một lá rất bé. Trong đó có 5 dãy hoa
cái ở phía ngoài, ở giữa là hoa lưỡng tính hình ống. Quả bế, các quả phía ngoài
hình 4 cạnh, và quả phía trên dẹp, tất cả đều có lông. Cây ra hoa từ cuối mùa
xuân đến mùa hạ.
Bộ phận dùng:
Toàn cây (Herba Centipedae Minimae).
Phân bố sinh thái:
Cây của vùng Ðông Dương, thường mọc hoang ở ruộng ẩm hay khô, phổ biến sau vụ
gặt, ưu thế vào tháng giêng. Thu hái toàn cây vào mùa khô, rửa sạch, dùng tươi
hay phơi khô hoặc sấy khô.
Thành phần hoá học:
Thân lá bóp ra có mùi hôi do cây có tinh dầu và một chất màu nâu nhạt hay vàng
nhạt có vị đắng, ít tan trong nước lã, tan nhiều trong nước nóng, rất tan trong
cồn. Người ta đã xác định được trong cây có tarasterol, taraxasteryl acetat và
arnidiol.
Tính vị, tác dụng:
Cỏ the có vị cay, mùi hắc, tính ấm; có tác dụng thông khiếu, tán thấp, khu
phong, tiêu thũng, tiêu viêm, tiêu sưng.
Công dụng: Thường
được chỉ định dùng chữa: 1. Viêm họng cấp và mạn, viêm mũi dị ứng; 2. Viêm phế
quản mạn tính, ho gà; 3. Bệnh giun đũa, bệnh lỵ amíp, bệnh sốt rét; 4. Chấn
thương, tạng khớp; 5. Ðau mắt đỏ sưng, đau màng mộng mắt, viêm mắt có mủ; 6.
Ðau dạ dày, ỉa chảy, nôn mửa. Dùng ngoài trị rắn cắn, viêm mủ da, viêm da thần
kinh, chai chân và đắp bó gãy xương.
Liều dùng: Ngày
dùng 3-9g, dạng thuốc sắc. Dùng ngoài không kể liều lượng, giã cây tươi đắp
ngoài.
Bài thuốc:
1. Viêm mũi, nghẹt mũi:
dùng Cỏ the, hoa Mộc lan (chồi hoa) mỗi vị 6g. Ké đầu ngựa (quả) 10g, sắc nước
uống. Dùng ngoài, nghiền riêng Cỏ the hoặc lẫn với Tế tân và Bạch chỉ và đặt
mỗi lần một ít vào trong mũi.
2. Mẩn ngứa eczema:
dùng Cỏ the (2 phần), Ðậu xanh (1 phần) muối (vài hạt); cả ba thứ giã nhỏ đắp
lên chỗ mẩn ngứa đã rửa sạch.
Post a Comment