Sắn dây củ tròn
Tên Latinh:
Pueraria mirifica Airy Shaw & Suvat.; họ Đậu (Fabaceae)Tên đồng nghĩa:
Pueraria candollei var. mirifica (Airy Shaw & Suvat.) Niyomdham.Tên Việt Nam:
Kwao Krua Trắng, Sắn dây củ tròn, Sâm tố nữ.Tên nước ngoài:
Kwao Kruea Khao, White Kwao Krua (Thái Lan)Đặc điểm thực vật:
Cây dây leo cứng, leo quanh các gốc cây lớn. Lá hình chân
vịt, có 3 lá chét trên 1 cuống. Lá đơn, hình trứng, đỉnh nhọn. Hoa màu tím hơi
xanh, cụm hoa dài 30 cm, mọc ở đầu cành. Hoa tương tự như hoa đậu, có 5 cánh.
Cánh ở ngoài cùng lớn nhất, hai cánh hai bên uốn cong, cái ở trong cùng bao bọc
bầu hoa. Quả già có vỏ màu nâu, có 3-5 hạt. Rễ củ có nhiều kích thước khác
nhau. Bên ngoài trông giống củ khoai lang, bên trong màu trắng, khi nếm có thể
gây đau đầu, chóng mặt. Cây ra hoa từ tháng 2-3 và kết quả vào tháng 4. Củ to
hay nhỏ là phụ thuộc vào điều kiện môi trường , thổ nhưỡng và thời gian trồng.
Pueraria mirifica Airy Shaw & Suvat.; họ Đậu-Fabaceae
Đa dạng di truyền:
Theo người dân Thái Lan, có ít nhất 3 “giống” Sắn dây củ tròn, bao gồm: giống đen, giống trắng và giống đỏ. Về hình dạng, ít nhất có 2 “giống”: củ tròn và củ dài Các “giống” này được sử dụng khác nhau.Phân bố:
Ở vùng núi cao trên 600m so với mực nước biển, phía Bắc Thái Lan, Mi-an-ma.Bộ phận dùng:
Rễ phơi hay sấy khô (Radix Puerariae mirificae)Thành phần hóa học:
Rễ
củ cây Sắn dây củ tròn trắng có chứa các hợp chất giống estrogen như miroestrol, deoxymiroestrol, và
các isoflavonoid như puerarin, daidzin, genistin, daidzein và genistein (Cain
JC., 1960).
Ngoài
ra trong cây còn chứa một số isoflavone như kwakhurin, kwakhurin hydrate (Dweck
AC., 2003). Rễ cây có chứa: mirificoumestan, deoxymiroestrol, coumestrol
(Anthony C. Dweck, FLS, FRSC, FRSH, 2009). Hàm lượng các phytoestrogen trong rễ
củ của cây thay đổi và phụ thuộc vào điều kiện trồng (Cherdshewasart W, Subtang
S, Dahlan W. J, 2007).
Hàm
lượng miroestrol và deoxymiroestrol trong rễ củ của cây lần lượt là 182.18±8.25
µg/g và 154.34±5.70 µg/g tính theo khối lượng dược liệu khô, ngoài ra thành phần
isoflavonoid có hàm lượng 5.45±0.04 mg/g tính theo khối lượng dược liệu khô (G.
Yusakul và cộng sự, 2011).
Năm
2012, bằng phương pháp Sắc ký lỏng hiệu năng cao đã phát hiện ra ít nhất 17 hợp
chất estrogel thực vật, trong đó chủ yếu là các isoflavones (daidzin, daidzein,
genistin, genistein và puerarin) và những chất khác như miroestrol và các dẫn
xuất của nó, beta-sitosterol, stigmasterol, coumestrol, puerarin,
mirificoumestan, kwakhurinmirificin, b-sitosterol, ankan rượu, chất béo và đường.
Isoflavon (Malaivijitnond S, et al., 2012).
Tác dụng dược lý:
1. Tác dụng estrogen
- Ở
Thái Lan, cây được dùng với tác dụng nở ngực, làm đẹp vòng ngực cho phụ nữ. Cụ
thể giúp tăng kích thước và làm tăng kích thước vòng ngực.
-
Cây được sử dụng từ lâu trong dân gian, được dùng như một chất bổ sung dinh dưỡng
có tác dụng làm giảm các triệu chứng của quá trình lão hóa như chảy xệ ngực,
nhăn da, loãng xương, bạc tóc, v.v… Cây là nguồn giàu sterol và các chất giống
hormone có tác dụng trong điều trị nhăn và lão hóa da (Anthony C. Dweck, FLS,
FRSC, FRSH, 2009).
-
Cây Kwao Krua Trắng còn có tác dụng chống loãng xương. Tác dụng này đã được tiến
hành trên chuột đực vào năm 2007 (Urasopon N, Hamada Y, Asaoka K, et al.,2007).
Các tác giả này cũng tiến hành nghiên cứu tác dụng chống loãng xương của cây
trên chuột cái đã cắt bỏ buồng trứng. Nghiên cứu cho thấy tác dụng chống loãng
xương của cây phụ thuộc vào loại xương, vị trí trên xương, và khoang xương
(Urasopon N, et al., 2008).
-
Dịch chiết thô và các thành phần tinh khiết từ cây Kwao Krua Trắng đã được chứng
minh có tác dụng estrogen trong nhiều thí nghiệm tiến hành trên chuột chưa trưởng
thành (Jones HEM, Pope GS., 1960), chuột cái (Jaroenporn S, Malaivijitnond
S,Wattanasirmkit K, et al., 2007), chuột bị cắt bỏ buồng trứng (Benson GK,
Cowie AT, Hosking ZD., 1961; Malaivijitnond S, Chansri K, Kijkuokul P, et al.,
2006; Cherdshewasart W, Kitsamai Y, Malaivijitnond S., 2007), khỉ cái
(Trisomboon H, Malaivijitnond S, Cherdshewasart W, et al., 2007), khỉ cái đã
mãn kinh (Trisomboon H, Malaivijitnond S,Watanabe G, et al., 2006), chuột đực
(Jaroenporn S, Malaivijitnond S,Wattanasirmkit K, et al., 2006), và trong một
thử nghiệm lâm sàng trên người (Cain JC., 1960; Muangman V, Cherdshewasart W.,
2001).
-
Một loạt chất có nguồn gốc từ xenobiotic ở cây cỏ và xenobiotic nhân tạo đã được
báo cáo là đều có các hoạt động do hoóc môn gây ra. Nghiên cứu hiện nay đã tiến
hành các khảo sát về tác dụng của Pueraria Mirifica (PM) – đã được sử dụng như
một loại thuốc cổ truyền chống lão hóa ở Thái Lan, bằng cách dùng men tái hợp,
các tế bào MCF-7 sinh sản nhanh và phân tích sự mở rộng tạm thời của các tế bào
HepG2.
-
Trong các phân tích của men tái hợp, 0.025, 0.25, 2.5, 25, 2.5 x 10(2), 2.5 x
10(3), 2.5 x 10(4) ng/ml PM cô đặc không cho thấy dấu hiệu hoạt động nào của
estrogen, trong khi 10(-9) trong số 17 beta-estradiol lại cho kết quả hoạt động
estrogen cao. Các hoạt động estrogen được quy lại ở dạng 2.5 ng/ml đến 25
microg/ml PM cô đặc trong một lượng tùy thuộc vào các tế bào MCF-7, những ảnh
hưởng estrogen của PM được hạn chế bằng cách sử dụng tamoxifen, là một loại
kháng estrogen phổ biến. PM còn cho thấy tác dụng của estrogen lên các tuyến tế
bào u gan, các tế bào HepG2, có chứa gien của cơ quan nhận cảm estrogen và
luciferase. Chung quy lại, PM tự bản thân nó có thể không mang đặc tính
estrogen trong hệ thống men, nhưng lại có đặc tính estrogen trong các tế bào
MCF-7 và HepG2 mang những enzim chuyển hóa của con người. Các kết quả đã chỉ ra
rằng PM có thể cần fải được kích hoạt những chuyển hóa để estrogen có thể hoạt
động được (Lee YS et al, 2002).
-
Nghiên cứu của Udomsuk L trên chuột đực chủng C57BL/6 cho thấy Miroestrol và
deoxymiroestrol phân lập từ rễ củ của loài Pueraria
candollei var. mirifica có tác dụng trên các enzyme trong con đường sinh tổng
hợp các Hormon sinh dục tương tự estradiol. Cụ thể, hai chất này làm giảm hoạt
tính của các enzym 3β-HSD, 17β-HSD1, CYP17 và CYP19 mRNA, trong khi đó gây tăng
hoạt tính enzyme 17β-HSD2 (Udomsuk L et al, 2011). 9 loại isoflavonoid, gồm có
cả chất pterocarpene mới như puemiricarpene, đã được tách ra từ củ rễ của
Pueraria mirifica (Leguminosae). Cấu trúc của puemiricarpene đã được xác định bằng
các phương pháp quang phổ. Hoạt động estrogen của những loại isoflavonoid được
tách biệt đã được thử nghiệm trên các tế bào ung thư vú MCF-7 ở con người. Các
hoạt động đều đặn đã được theo dõi, đặc biệt là chất kwakhurin, là một loại
prenylated isoflavonoid. (Chansakaow S, 2000).
-
Trên mô hình sinh trưởng của tế bào MCF-7 và tế bào cổ tử cung, Sookvanichsilp
N đã phát hiện ra hoạt tính estrogen của các dịch chiết từ rễ loài Pueraria mirifica, bao gồm: dịch chiết cồn,
dichloromethane. Trong ba dịch chiết này thì dịch chiết Dichloromethan có hoạt
tính estrogel mạnh nhất (Sookvanichsilp N, 2008).
-
Một loạt các nghiên cứu liên quan đến tác động của các chất trong cây Pueraria mirifica trên các dòng tế bào
vú trong ống nghiệm đã được thực hiện bởi Trường Đại học Emory Y khoa ở
Atlanta, Georgia, Hoa Kỳ, và Bộ phận sản phụ khoa,Phramongkutklao College of
Medicine, Bangkok, Thái Lan. Những nghiên cứu này đã chỉ ra rằng chiết xuất rễ
củ cây Pueraria mirifica (Smith Naturals Co Ltd, Bangkok) có thể chống estrogen
thuộc tính chống lại các dòng tế bào ung thư tích cực trong ống nghiệm, đặc biệt
là các tăng sinh thụ thể estrogen dương tính (ER +) dòng ung thư vú (T47-D,
MCF-7, và ZR-75-1) thu được từ Viện Ung thư MD Anderson (Texas) và Viện Ung thư
Quốc gia (NCI) tại Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) Pueraria mirifica thúc đẩy các nguyên bào sợi trong tế bào vú bình
thường và ức chế tế bào ung thư vú phụ thuộc estrogen (Chưa công bố,
Sawatsri.S, et al., 2001).
2. Tác dụng chống oxy hóa
Nghiên
cứu tác dụng của Miroestrol và deoxymiroestrol – các Phytoestrogen chiết xuất từ
loài Pueraria candollei var. mirifica
trên chuột của Udomsuk L (Udomsuk L et al, 2011) cho thấy:
-
Các hợp chất này có tác dụng trên các enzyme Cytochrome P450 của gan, cụ thể: gây
tăng hoạt tính benzyloxyresorufin O-dealkylase và giảm hoạt tính
methoxyresorufin O-dealkylase. Kết quả này khẳng định ảnh hưởng của Miroestrol
và deoxymiroestrol trên hai enzyme Cytochrome P450 là CYP2B9 (kích thích) và
CYP1A2 (ức chế).
-
Nghiên cứu trên tế bào não chuột: hai hợp chất này có tác dụng làm giảm sự oxy
hóa lipid thôg qua sự giảm sinh malondialdehyde trong não.
-
Từ phân đoạn Ethyl acetat tách từ dịch chiết cồn rễ củ loài Pueraria candollei
var. mirifica Sucontphunt A đã nghiên cứu trên tế bào thần kinh đại não chuột
chủng HT22 thấy có tác dụng chống oxy hóa và kháng độc với glutamat rõ ràng ở nồng
độ 10 và 50 µg/ml theo cơ chế bất hoạt tác dụng của H2O2. Tác dụng thể hiện
trên hình ảnh vi học tế bào và số lượng tế bào còn sống (Sucontphunt A et al,
2011).
3. Tác dụng trên chuyển hóa
Những
estrogen thực vật tách từ rễ củ qua thử nghiệm tác dụng lên sự chuyển hóa lipid
trên những phụ nữ trong thời kỳ mãn kinh cho thấy chúng có tác dụng làm tăng
đáng kể nồng độ Lipoprotein tỷ trọng cao – HDL (34%) và apolipoprotein A-1
(40%), đồng thời giảm nồng độ Lipoprotein tỷ trọng thấp – LDL (17%) và
aplipoprotein B (9%). Khi xét tỷ lệ LDL/HDL và Apo B/Apo A thấy hai tỷ lệ này
giảm rõ rệt (lần lượt là 37% và 35%) sau 2 tháng dùng thuốc (Okamura S, 2008).
4. Tác dụng ức chế gây đột biến
Nghiên
cứu trên vi khuẩn Salmonella typhimurium
chủng TA98 và TA100 thấy dịch chiết từ hai loài Pueraria mirifica và Pueraria
lobata không gây đột biến tế bào, mặt khác còn thể hiện rõ tác dụng ức chế
đột biến liều dùng 2.5, 5, 10 và 20mg/khoanh khi sử dụng tác nhân gây đôt biến
là 2-(2-furyl)-3-(5-nitro-2-furyl)- acrylamide và benzo(a)pyrene (Cherdshewasart
W, 2009).
Tài liệu tham khảo
1.
Yagi N, Nakahashi H, Kobayashi T, Miyazawa M (2013). Characteristic chemical components of the essential oil from white kwao
krua (Pueraria mirifica). J Oleo Sci.;62(3):175-9.
2. Chatuphonprasert W, Udomsuk L, Monthakantirat O,
Churikhit Y, Putalun W, Jarukamjorn K. (2013),
Effects of Pueraria mirifica and
miroestrol on the antioxidation-related enzymes in ovariectomized mice. J
Pharm Pharmacol.; 65(3):447-56.
3. Wiriyakarun S, Yodpetch W, Komatsu K, Zhu S, Ruangrungsi
N, Sukrong S. (2012), Discrimination of
the Thai rejuvenating herbs Pueraria candollei (White Kwao Khruea), Butea superba
(Red Kwao Khruea), and Mucuna collettii (Black Kwao Khruea) using PCR-RFLP.
J Nat Med.
4. Udomsuk L, Chatuphonprasert W, Monthakantirat O,
Churikhit Y, Jarukamjorn K. (2012), Impact of Pueraria candollei var. mirifica
and its potent phytoestrogen miroestrol on expression of bone-specific genes in
ovariectomized mice. Fitoterapia.;83(8):1687-92.
5. Udomsuk L, Juengwatanatrakul T, Putalun W, Jarukamjorn
K. (2012), Suppression of BSEP and MRP2
in mouse liver by miroestrol and deoxymiroestrol isolated from Pueraria
candollei. Phytomedicine.;19(14):1332-5.
6. Tiyasatkulkovit W, Charoenphandhu N, Wongdee K,
Thongbunchoo J, Krishnamra N, Malaivijitnond S. (2012 ), Upregulation of osteoblastic differentiation marker mRNA expression in
osteoblast-like UMR106 cells by puerarin and phytoestrogens from Pueraria
mirifica. Phytomedicine.;19(13):1147-55.
7. Shimokawa S, Kumamoto T, Ishikawa T, Takashi M, Higuchi
Y, Chaichantipyuth C, Chansakaow S. (2013), Quantitative
analysis of miroestrol and kwakhurin for standardisation of Thai miracle herb
'Kwao Keur' (Pueraria mirifica) and establishment of simple isolation procedure
for highly estrogenic miroestrol and deoxymiroestrol. Nat Prod Res.; 27(4-5):371-8.
8. Malaivijitnond S. (2012), Medical applications of phytoestrogens from the Thai herb Pueraria
mirifica. Front Med.;6(1):8-21
Post a Comment