CẢI RỪNG TÍA
Tên khác: Rau cẩn, Rau bướm, Hoa tím ẩn.
Tên khoa học: Viola inconspicua Blume; thuộc họ Hoa tím (Violaceae).
Mô tả: Cây thảo sống lâu năm, có thân
ngắn, gốc cứng. Lá mọc chụm lại thành hình hoa thị ở gần gốc. Phiến lá hình tam
giác, dài 2,5-5cm, rộng 2-4cm, gốc lõm hình tim, có tai hẹp, đầu nhọn, mép có
răng thưa không đều; cuống lá dài 7-9cm (gấp 2-3 lần phiến); lá kèm màu nâu, mép nguyên, nhọn. Hoa mọc ở nách lá
trên một cuống dài 3,5-4cm; 5 lá đài màu lục, 5 cánh hoa màu tía hay trắng. Khi
hoa nở, cánh hoa uốn cong xuống như hình con bướm. Quả hình cầu, có 3 cánh. Hạt
rất nhỏ, hình trứng ngược, màu nâu nhạt.
Bộ phận dùng: Toàn cây (Herba
Violae Inconspicuae)
Phân bố sinh thái: Cây mọc ở nhiều nơi,
thường gặp ở các bãi suối có cát, ven rừng nơi ẩm, các nương rẫy cũ ẩm, nhiều
ánh sáng ở các vùng phía bắc đến các tỉnh Tây Nguyên, trên độ cao 500m-1700m.
Thành phần hóa học: Cải rừng tía chứa
88% nước, 2,4% protid, 7,2% glucid, 1,2% chất xơ, 1,2% tro, 3,5mg% caroten và
31mg% vitamin C.
Tính vị, tác dụng: Cải rừng tía có vị
đắng nhạt, hơi the, tính mát; có tác dụng làm mát máu, giải độc, tiêu sưng.
Công dụng: Các phần non của cây dùng
làm rau ăn luộc, xào, hay nấu canh. Cây còn được dùng chữa viêm họng, đau mắt
viêm tuyến vú và sưng lở.
Liều
dùng: Ngày dùng 40-80g cây tươi hay 20-40g cây khô sắc uống. Ngoài dùng lá tươi
giã đắp chỗ sưng đau.
Bài thuốc:
1.
Chữa quai bị: Lá cải rừng tía 40g,
phèn chua 4g, giã nhỏ đắp.
2.
Chữa viêm tiền liệt tuyến: Cải rừng
tía 40g, Mã đề, Hải kim sa mỗi vị 20g, sắc uống.
3.
Chữa tràng nhạc, mụn mạch lươn hay bị kết
hạch: dùng Cải rừng tía 40g sắc uống và giã đắp ngoài.
4.
Chữa ngộ độc: dùng Cải rừng tía giã
ra lấy 50ml nước cốt uống thì mửa ra, uống nhiều thì mửa hết.
Ghi chú: Còn loại Cải rừng trắng hay
Rau cẩn nhẵn (Viola arcuata Blume)
mọc ở vùng cao Sapa, Đà Lạt, trên các bãi ẩm, nương rẫy cũ và vách đá ẩm, cũng
được dùng làm rau ăn ghém, hoặc xào hay nấu canh.
Post a Comment