CÀ GAI LEO
Tên khác: Cà gai dây, Cà vạnh, Cà quýnh, Quánh; Cà quạnh; Cà quýnh, Cà bò, Cà gai
dây, Cà hải nam.
Tên khoa học: Solanum procumbens Lour.; thuộc họ Cà (Solanaceae).
Tên đồng nghĩa: Solanum hainanense Hance
Mô tả: Cây nhỏ sống nhiều năm, mọc leo
hay bò dài đến 6m hay hơn. Thân hoá gỗ, nhẵn, phân cành nhiều; cành phủ lông hình
sao và rất nhiều gai cong màu vàng. Lá mọc so le, hình bầu dục hay thuôn, xẻ
thuỳ không đều, mặt trên có gai, mặt dưới có lông mềm hình sao màu trắng. Cụm
hoa hình xim ở nách lá, gồm 2-5 (7-9) hoa màu tím nhạt. Quả mọng, hình cầu, khi
chín màu đỏ. Hạt hình thận dẹt, màu vàng. Hoa tháng 4-5, quả tháng 7-9.
Bộ phận dùng: Rễ và cành lá (Radix
et Ramulus Solani).
Phân bố sinh thái: Cây mọc hoang ở khắp
mọi nơi từ vùng núi thấp đến trung du và đồng bằng ven biển. Các tỉnh có nhiều
là Thái Bình, Nam Hà, Thanh Hoá, Nghệ An. Cũng thường được trồng làm hàng rào.
Thu
hái chế biến: Có thể thu hái rễ và cành lá quanh năm, rửa sạch, thái lát, phơi
khô hay sấy khô. Có thể dùng dược liệu nấu cao nước, cao mềm hay cao khô.
Thành phần hóa học: Toàn cây, nhất là
rễ, chứa saponin steroid và các alkaloid solasodin, solasodinon; còn có
diosgenin và các flavonoid.
Tính vị, tác dụng: Cà gai leo có vị hơi
the, tính ấm, hơi có độc, có tác dụng tán phong thấp, tiêu độc, tiêu đờm, trừ
ho, giảm đau, cầm máu.
Công dụng: Thường
dùng trị cảm cúm, bệnh dị ứng, ho gà, đau lưng, đau nhức xương, thấp khớp, rắn
cắn.
Liều
dùng, cách dùng: Ngày dùng 16-20g rễ hoặc thân lá, dạng thuốc sắc, cao lỏng hoặc viên.
Dùng ngoài lấy cây tươi giã nát, chiết nước uống và lấy bã đắp. Cao lỏng Cà gai
leo dùng ngậm chữa viêm lợi, viêm quanh răng.
Ngoài
ra còn dùng rễ Cà gai leo xát vào răng khi uống rượu để tránh say rượu; cũng
dùng rễ sắc nước cho người bị say uống để giải say.
Bài thuốc:
1.
Chữa rắn cắn: lấy 30-50g rễ Cà gai
leo tươi, rửa sạch, giã nhỏ, hoà với khoảng 200ml nước đun sôi để nguội, chiết
nước cho người bị nạn uống tức thì. Ngày uống 2 lần. Hôm sau, dùng 15-30g rễ
khô, sao vàng, sắc nước cho uống, ngày 2 lần, sau 3-5 ngày thì khỏi hẳn.
2.
Chữa phong thấp: dùng rễ Cà gai leo,
vỏ Chân chim, rễ Cỏ xước, Dây đau xương, Dây mấu, rễ Tầm Xuân, mỗi vị 20g, sắc
uống.
3,
Chữa ho, ho gà: dùng rễ Cà gai leo
10g, lá Chanh 30g, sắc uống làm 2 lần trong ngày.
4.
Chữa sưng mộng răng: dùng hạt Cà gai
leo 4g, tán nhỏ, cho vào trong cái đồ đồng với một ít sáp ong, đốt lấy khói
xông vào chân răng.
Post a Comment