BA GẠC VÒNG
Tên khác: Tích tiên.
Tên khoa học: Rauvolfia verticillata
(Lour.) Baill; thuộc họ Trúc đào (Apocynaceae).
Mô
tả: Cây nhỏ, cao 1-1,5m. Thân nhẵn, có những nốt sần nhỏ màu lục sau xám.
Lá mọc vòng 3 có khi 4-5; phiến lá hình ngọn giáo dài 4-16cm, rộng 1-3cm, gốc
thuôn, chóp nhọn. Hoa nhỏ màu trắng, hình ống phình ở họng, mọc thành xim dạng
tán kép dài 4-7cm. Quả dài xếp từng đôi, hình trứng, khi chín có màu đỏ tươi
rồi chuyển sang màu tím đen. Ra hoa tháng 3-12, có quả tháng 5 trở đi. Ở đồng
bằng, có khi hoa nở quanh năm .
Bộ
phận dùng: Rễ (Radix Rauvolfiae Verticilatae), thường có tên là La phụ mộc: Lá cũng được dùng.
Phân
bố sinh thái: Cây mọc hoang ở Hà Giang, Lạng Sơn, Cao Bằng, Thanh Hoá, Lào
Cai. Cùng phân bố ở Trung Quốc. Có thể trồng bằng hạt hay hom thân cành. Sau 2
năm có thể thu hoạch.
Thu hái chế biến: Thường thu hái rễ cây
mọc hoang, có thể đào quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa thu đông. Ðào rễ về rửa
sạch đất, phơi hay sấy khô.
Thành
phần hoá học học: Trong rễ và lá có alkaloid toàn phần là 0,9-2,12% (rễ) và
0,72-1,69% (lá) trong đó chủ yếu là reserpin rescinnamin, canescin, raunescin,
serpentinin, raunvolfia A (C25H28N2O2).
Tính
vị, tác dụng: Rễ Ba gạc có vị đắng, tính hàn, hơi có độc, có tác dụng thanh
nhiệt hoạt huyết, giải độc, giáng huyết áp. Nước sắc Ba gạc có tác dụng làm
giảm huyết áp có nguồn gốc trung ương, làm tim đập chậm, lại có tác dụng an
thần và gây ngủ.
Công dụng, chỉ
định và phối hợp: Ðược dùng trị huyết áp cao đau đầu, mất ngủ, choáng váng,
đòn ngã, dao chém, sởi, ngoại cảm thấp nhiệt, động kinh, rắn cắn, ghẻ lở. Hiện
nay ta chế thuốc dưới dạng cao lỏng, chứa 1,5% alkaloid toàn phần, 1g cao bằng
1g vỏ rễ để chữa cao huyết áp và làm thuốc an thần.
Cách dùng, liều lượng: Liều dùng trung
bình của cao lỏng là 30 giọt một ngày; có thể tăng lên 45-60 giọt. Thời gian
điều trị có thể kéo dài nhưng thường sau 10-15 ngày cần nghỉ.
Ghi chú: Loài này đã được khai thác làm
thuốc triệt để và liên tục từ nhiều năm nay, nên hiện nay cây đã hiếm dần.
Post a Comment