Hoàng bá nam (Núc nác)
Cortex Oroxyli
Vỏ
thân đã phơi hay sấy khô của cây Núc nác (Oroxylon indicum (L.) Vent.), họ Núc nác (Bignoniaceae).
Mô
tả cây
Cây nhỡ, cao 8 - 10m. Thân
ít phân cành. Vỏ cây màu xám tro, mặt trong màu vàng. Lá xẻ 2 - 3 lần lông
chim, dài tới 1,5m. Hoa to màu nâu đỏ sẫm mọc thành chùm ở ngọn thân. Quả dẹt,
cong chứa nhiều hạt dẹt, có cánh mỏng.
Đặc điểm dược liệu
Vỏ
cuộn lại thành hình cung, dày 0,5 - 1,5cm. Mặt ngoài màu vàng nâu nhạt, có
nhiều đường vân dọc, ngang. Mặt trong nhẵn, màu vàng xám hay vàng lục. Mặt bẻ
ngang có lớp bần mỏng. Mô mềm vỏ lổn nhổn như có nhiều sạn, trong cùng có lớp
sợi dễ tách theo chiều dọc.
Đặc
điểm vi phẫu
Viphẫu ngang của các mảnh vỏ có hình chữ nhật, từ ngoài vào trong có: Lớp bần gồm
nhiều lớp tế bào hình chữ nhật xếp thành những vòng đồng tâm và dãy xuyên tâm,
có nhiều chỗ bị nứt rách. Mô mềm vỏ cấu tạo từ những tế bào thành mỏng, hơi kéo
dài theo hướng tiếp tuyến, có nhiều đám mô cứng xếp rải rác. Libe cấp hai rất
dày, libe bị các tia tuỷ cắt ra thành từng bó, tế bào libe thành mỏng, xếp đều
đặn và bị bẹp từng vòng theo hướng tiếp tuyến. Có nhiều đám sợi, sợi có thành
dày hoá gỗ rõ rệt. Tia ruột rộng gồm 3 - 5 dãy tế bào hình chữ nhật xếp theo
hướng xuyên tâm, chạy từ tầng phát sinh libe - gỗ ra đến mô mềm vỏ chia libe ra
thành từng bó, mỗi bó libe lại bị các tia ruột phụ chia ra thành bó nhỏ. Rất
nhiều tinh thể calci oxalat hình kim bé phân bố đều khắp mô mềm vỏ và libe.
Trong cùng có tầng phát sinh libe - gỗ.
Đặc điểm bột
Bột
màu vàng nâu, không mùi, vị nhạt. Soi dưới kính hiển vi thấy: Những mảnh bần
(1), mảnh mô mềm cấu tạo từ những tế bào thành mỏng (2). Sợi thành dày, khoang
hẹp riêng lẻ hay kết thành từng bó (3). Rất nhiều tế bào thành dày hoá gỗ
khoang tế bào rộng, thấy rõ các lỗ trao đổi riêng lẻ hay từng đám (4, 5), các
tinh thể calci oxalat hình kim nhỏ (6).
Post a Comment